თეგი: ყასიმ ჟომართ-თოყაევი
თოყაევის თქმით, ყაზახეთი ახალ ეკონომიკურ მოდელზე უნდა გადავიდეს
ყაზახეთის პრეზიდენტის განცხადებით, ქვეყნის ეკონომიკა ახალ მოდელზე უნდა გადავიდეს. ყასიმ ჟომართ-თოყაევმა განაცხადა, რომ ამ გეგმის შემუშავებაზე ფიქრობს. „სერიოზული იმპულსია საჭირო ყაზახეთის ეკონომიკური განვითარებისთვის სრულიად ახალ ეტაპზე გადასასვლელად. დადგება კრიტიკული ისტორიული მომენტი და ყაზახეთის ეკონომიკა ვეღარ დარჩება დღევანდელ მდგომარეობაში. ეს ეჭვგარეშეა. ჩემი ღრმა რწმენით, ასეა. პირველ რიგში, მთავრობის ამოცანაა შესაბამისი წინადადებების წარმოდგენა. მეორეც, ეს არის გარანტია იმისა, რომ ამ წინადადებების მიხედვით მომზადებული გეგმები განხორციელდება. არ უარვყოფ, რომ მე პირადად ვფიქრობ ახალი ეკონომიკური მოდელის შემუშავებასა და მომზადებაზე,“ - განაცხადა თოყაევმა. ყაზახეთის პრეზიდენტმა ადგილობრივი ეკონომისტები გააკრიტიკა. „მჯერა, რომ ისინი არ აკეთებენ საკმარისს, აკლიათ კრეატიულობა, ვერ აცნობიერებენ ჩვენს და ზოგადად სახელმწიფოს წინაშე არსებულ ამოცანებს,” - განაცხადა თოყაევმა. მისი თქმით, ხალხი ყველაზე აქტუალური საკითხების კონკრეტულ გადაწყვეტას ითხოვს „ადამიანების ცხოვრების წესიერი დონის უზრუნველყოფა პირდაპირ კავშირშია ქვეყნის ეკონომიკის განვითარების ჩვენს კონცეპტუალურ ხედვასთან, რომელიც კარდინალურ გადაწყვეტილებებს მოითხოვს,“ - განაცხადა თოყაევმა. მანამდე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ყაზახეთის პრეზიდენტი სამუშაო ვიზიტით პავლოდარის მხარეში ჩავიდა. პრეზიდენტმა თბოსადგური დაათვალიერა და მიმდინარე სარემონტო სამუშაოს გაეცნო. მან თბოსადგურის მუშაობის დროული აღდგენა მოითხოვა.
თოყაევი აზერბაიჯანში ჩადის
ყაზახეთის პრეზიდენტი ყასიმ-ჟომართ თოყაევი 24 ნოემბერს აზერბაიჯანს ეწვევა. ინფორმაციას ყაზახეთის პრეზიდენტის პრესსამსახური ავრცელებს. თოყაევი მონაწილეობას მიიღებს გაეროს მიერ ცენტრალური აზიის ქვეყნებისთვის შემუშავებული სპეციალური პროგრამის (SPECA) სამიტში, რომელიც ბაქოში გაიმართება.
რაზე ესაუბრა ზელენსკი ყაზახეთის პრეზიდენტს
უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი ყაზახეთის პრეზიდენტს ყასიმ-ჟომართ თოყაევს ესაუბრა. მან ყაზახეთს ჰუმანიტარული დახმარებისთვის მადლობა გადაუხადა. „პრეზიდენტ თოყაევს ვაცნობე მშვიდობის ფორმულის ბოლო შეხვედრის შედეგები და გლობალური სამშვიდობო სამიტის მზადება. ჩვენ ასევე განვიხილეთ ორმხრივი სავაჭრო და პოლიტიკური დიალოგის გასაძლიერების გზები,“ - წერს ზელენსკი.
შუა დერეფანი OTS-ის სამიტის ფოკუსში - რა ინიციატივები განიხილება მარშრუტის განვითარებისთვის
7 ოქტომბერს, აზერბაიჯანის ქალაქ გაბალაში გამართულ თურქულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციის (OTS) მე-12 სამიტზე ყაზახეთის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა კიდევ ერთხელ ისაუბრა შუა დერეფანზე, როგორც ევრაზიის სატრანსპორტო ქსელის სტრატეგიულ რგოლზე. ამის შესახებ აზერბაიჯანული მედია იტყობინება და წერს, რომ ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი, რომელიც გადის ჩინეთზე, ყაზახეთზე, კასპიის ზღვაზე, აზერბაიჯანზე, საქართველოსა და თურქეთზე და აკავშირებს აღმოსავლეთ აზიას ევროპასთან, უკვე გახდა სასიცოცხლო მნიშვნელობის ტვირთბრუნვის ხაზი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის. სამიტზე თოყაევმა თურქულენოვანი სახელმწიფოები მიიწვია, რათა აქტიურად მიეღოთ მონაწილეობა შუა დერეფნის გასწვრივ საჰაერო ჰაბების, რკინიგზის სადგურებისა და საზღვაო პორტების ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციაში. მიმდინარეობს მუშაობა, რათა ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების დახმარებით, ტრანსპორტისა და ტრანზიტის სექტორის დიგიტალიზაცია დაჩქარდეს. პრეზიდენტმა წამოაყენა წინადადება OTS-ის [OTS-ის წევრი სახელმწიფოები არიან აზერბაიჯანი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, თურქეთი და უზბეკეთი, ხოლო უნგრეთი და თურქმენეთი დამკვირვებლების სტატუსით მოქმედებენ] ფარგლებში ციფრული მონიტორინგის ცენტრის შექმნის შესახებ, რომელიც მაღალი დონის ექსპერტებს მოიზიდავს. ეს ნაბიჯი მიზნად ისახავს ტრანზიტის გამჭვირვალობაზე ხაზგასმას, პროცესების გამარტივებას და ხარჯების შემცირებას, რაც მარშრუტს საერთაშორისო ინვესტორებისთვის მიმზიდველად აქცევს. პარალეულად, თურქეთის საინვესტიციო ფონდი შუა დერეფნის გასწვრივ საინვესტიციო შესაძლებლობების მონიტორინგს გეგმავს. TITR საერთაშორისო ასოციაციის გენერალური მდივნის მოვალეობის შემსრულებელმა ნურგულ ჟაკუპოვამ თავის მხრივ, განაცხადა, რომ 2025 წლის პირველ ექვს თვეში შუა დერეფნის გასწვრივ ტვირთების მოცულობამ 926 000 ტონას მიაღწია, რაც 6 პროცენტით მეტია 2024 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. ყაზახეთის გავლით ტრანზიტი 65 პროცენტით გაიზარდა და მან 262 000 ტონას მიაღწია, ძირითადად ჩინეთიდან კონტეინერული ტვირთების გამო. 2025 წლის მაისში ყაზახეთის პრეზიდენტმა თოყაევმა გამოაცხადა გეგმები ტრანსკასპიური კონტეინერული გადაზიდვების გაორმაგების შესახებ მომდევნო სამი წლის განმავლობაში, რაც ასახავს შუა დერეფნისადმი, როგორც საერთაშორისო ვაჭრობის საიმედო მარშრუტისადმი მზარდ ინტერესს. 2025 წლის მაისში, თოყაევმა გამოაცხადა გეგმების შესახებ, რომ მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ტრანსკასპიური კონტეინერების გადაზიდვები გაორმაგდებოდა. ტვირთების ნაკადების ზრდას თან ახლავს ყაზახეთში ინფრასტრუქტურის მასშტაბური მოდერნიზაცია. დოსტიკი-მოინთის რკინიგზის ხაზის გაშვება ხუთჯერ გაზრდის ტრანსყაზახეთის დერეფნის გამტარუნარიანობას, ხოლო კიდევ ორი ძირითადი ხაზის მშენებლობა მიმდინარეობს.
თოყაევი: ყაზახეთი ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანით ნავთობის ტრანზიტის მოცულობის მნიშვნელოვნად გაზრდას გეგმავს
ყაზახეთი ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის (BTC) მილსადენის მეშვეობით ნავთობის ტრანზიტის მოცულობის მნიშვნელოვნად გაზრდას გეგმავს. ამის შესახებ ყაზახეთის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა. „განხილვის მნიშვნელოვანი თემა იყო ენერგეტიკის სექტორში თანამშრომლობა, სადაც ორივე ქვეყანას დიდი პოტენციალი აქვს. სიამოვნებით აღვნიშნავ ჩვენს ერთობლივ მუშაობას ყაზახური ნავთობის ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მარშრუტით ტრანსპორტირებაზე. გასულ წელს ამ სტრატეგიული რესურსის აზერბაიჯანის გავლით ტრანზიტმა თითქმის 1,5 მილიონი ტონა შეადგინა. უახლოეს მომავალში ვგეგმავთ ამ მოცულობის მნიშვნელოვნად გაზრდას,“ - განაცხადა თოყაევმა. მანვე ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ღრმაწყლოვანი ელექტროკაბელის გაყვანის პროექტი, სავარაუდოდ, ახალ იმპულსს მისცემს ეროვნული ენერგეტიკული სისტემების განვითარებას და გააძლიერებს ქვეყნების პოზიციებს „მწვანე“ ენერგიის ექსპორტში: „მნიშვნელოვანი სამუშაო ასევე მიმდინარეობს ყაზახური ურანის პროდუქტების აზერბაიჯანის ტერიტორიის გავლით უცხოური ბაზრებისთვის მიწოდების ფარგლებში.
ყაზახეთის პრეზიდენტმა ოფიციალური პირები გააკრიტიკა Grok-ისა და ChatGPT-ის გადაჭარბებული გამოყენების გამო
ყაზახეთის პრეზიდენტის შეფასებით, ადამიანებმა თავიანთი გამოსვლების წერაც კი შეწყვიტეს და ეს საქმე Grok-სა და ChatGPT-ს გადააბარეს. ამის შესახენ ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა ფინანსური მონიტორინგის სააგენტოში გამართულ შეხვედრაზე განაცხადა. მისივე შეფასებით, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ისეთ ძირითად სფეროებს, როგორიცაა, განათლება და ჯანდაცვა, რომლებიც მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის საგანია და გავლენას ახდენს ერის მომავალზე. „ამ სფეროებში დარღვევები უხვადაა. ფინანსური ტრანზაქციების მონიტორინგისას მნიშვნელოვანია თანამედროვე მიდგომების გამოყენება კონკრეტული შედეგების მისაღწევად. მთავარი მიზანი არა ყოვლისმომცველი აუდიტი, არამედ, ქვეყნის ეკონომიკისთვის საფრთხის შემცველი გამოწვევების დროული იდენტიფიცირება და შესაბამისი ზომების მიღება. ამავდროულად, უმნიშვნელოვანესია მოქმედება გადაჭარბების გარეშე. ვიმეორებ: სააგენტოს თანამშრომლების მთავარი ამოცანა არ არის ფინანსური ინსტიტუტების ყოვლისმომცველი აუდიტი, არამედ, ქვეყნის ეკონომიკისთვის რისკების იდენტიფიცირება და მათი შემცირებისთვის დროული ზომების მიღება. და აქ, უფრო მეტად, ვიდრე სხვაგან, აუცილებელია ციფრული მეთოდები; სასარგებლო იქნებოდა არამხოლოდ ხელოვნური ინტელექტი, არამედ, მშობლიური ინტელექტიც. შევამჩნიე, რომ ხალხმა ხელოვნურ ინტელექტზე დაყრდნობა დაიწყო; მათ თავიანთი გამოსვლების წერაც კი შეწყვიტეს და ეს საქმე Grok-სა და ChatGPT-ს გადააბარეს. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანები სათანადოდ არ სწავლობენ; ისინი სათანადო განათლებას არ იღებენ, სამაგიეროდ, სწავლობენ, თუ როგორ გამოიყენონ ხელოვნური ინტელექტი სხვადასხვა გზით. ეს ძალიან სერიოზული გვერდითი მოვლენაა. მე ველოდები, რომ ფინანსური დაზვერვის ოფიცრები ნამდვილ პატრიოტიზმს გამოავლენენ - პასუხისმგებლიანს და შემოქმედებითს - რაც შეუთავსებელია კორუფციასთან, სიხარბესთან და გაუნათლებლობასთან. გაუნათლებელი ადამიანი, განსაკუთრებით, ხარბი, კორუფციისკენ მიდრეკილი ადამიანი, ვერ იქნება პატრიოტი. რა თქმა უნდა, მათ შეიძლება, საკუთარ თავს პატრიოტები უწოდონ და გარკვეული ლოზუნგებიც გამოაცხადონ, მაგრამ სინამდვილეში ისინი პატრიოტები არ არიან და ეს ყველამ იცის. ამიტომ, უმნიშვნელოვანესია, რომ პატრიოტიზმი სწორად გავიგოთ. ამჟამად ახალი კონსტიტუციის ტექსტზე ვმუშაობთ და მჯერა, რომ შევძლებთ პატრიოტიზმის თეზისის ჩამოყალიბებას - პასუხისმგებლიანი და შემოქმედებითი პატრიოტიზმს. ნამდვილმა პატრიოტმა ყველა სფეროში კარგად უნდა იმუშაოს, იქნება ეს ფინანსური მონიტორინგის სააგენტო, სახელმწიფო საწარმო, კერძო საწარმო, უნივერსიტეტი თუ სკოლა. ყველამ კარგად უნდა იმუშაოს თავის სფეროში და შემდეგ შეგვიძლია, ვთქვათ, რომ ისინი პატრიოტები არიან. საერთო ჯამში, ამ ზომებმა არ უნდა შეაფერხოს სახელმწიფოს ძალისხმევა სოციალური ვალდებულებების შესასრულებლად ან უარყოფითად იმოქმედოს ბიუჯეტის სახსრების დროულ განაწილებაზე. არ უნდა დაგვავიწყდეს ინფორმაციული და კომერციული უსაფრთხოება, ასევე პერსონალური მონაცემების დაცვა,“ აღნიშნა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა.
ყაზახეთის პრეზიდენტი: ფულის გათეთრება და მიწისქვეშა კრიპტოვალუტის ოპერაციების გზით კაპიტალის უკანონო გატანა სერიოზული პრობლემაა
ყაზახეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ კრიპტოვალუტის სქემების მეშვეობით, კაპიტალის საზღვარგარეთ გატანის მცდელობები გრძელდება და ეს უკანონობა საიმედოდ უნდა შეიზღუდოს. კასიმ ჟომართ-თოყაევის თქმით, ჩრდილოვანი ეკონომიკა ქვეყანას კოლოსალურ ზიანს აყენებს, ამიტომ მასთან ბრძოლა უკომპრომისო უნდა იყოს. მისი თქმით, გასულ წელს გამოაშკარავდა თითქმის 200 კომპანია, რომლებიც უკანონოდ ახორციელებდნენ თანხების განაღდებას 500 მილიარდ ტენგეზე ერთი [მილიარდი დოლარია] მეტი მთლიანი ბრუნვით. მისივე თქმით, ახალი ფისკალური პოლიტიკის თანახმად, არსებობს ცნობები ნაღდი ფულით გადახდების ზრდის შესახებ ფაქტობრივი ტრანზაქციების დასაფარად. საცალო მოვაჭრეები ღიად აცხადებენ საქონლის ორ ფასს: ერთს უნაღდო გადახდებისთვის და მეორეს ნაღდი ფულით გადახდებისთვის, გადასახადების გამოკლებით. თოყაევა ასევე აღნიშნა, რომ ყაზახეთი კრიპტოვალუტების გამოყენებით კაპიტალის უკანონო გატანის ლიდერებს შორისაა და ასტანა ებრძვის ასეთ დანაშაულებს. მან განაცხადა, რომ ქვეყანაში უკვე დაიხურა 130-ზე მეტი უკანონო კრიპტო ბირჟა, რომელთა ჯამური ბრუნვა 62 მილიარდ ტენგეს (დაახლოებით 124 მილიონი დოლარი) აღემატება. „ეს, რა თქმა უნდა, მიუღებელია, რადგან ეს ძირს უთხრის მთავრობის ძალისხმევას საგადასახადო ადმინისტრირების გასაუმჯობესებლად. ფულის გათეთრება და კაპიტალის უკანონო გატანა მიწისქვეშა კრიპტოვალუტის ოპერაციების გზით, სერიოზულ პრობლემად იქცა. დღეისათვის, 130-ზე მეტი უკანონო კრიპტოვალუტის გადამცვლელი დაიხურა 62 მილიარდ ტენგეზე მეტი ბრუნვით. ამ შემთხვევებში ჩამოართვეს 2.6 მილიარდი ტენგეს ღირებულების ქონება. ამასობაში, სოციალურ მედიაში ნაღდი ფულის კრიპტოვალუტის ბირჟების აქტიური რეკლამირება გრძელდება. როგორც ჩანს, პრობლემა არ მოგვარებულა. საერთაშორისო ორგანიზაციების მონაცემებით, ჩვენი ქვეყანა ერთ-ერთი ლიდერია კაპიტალის გატანის მოცულობით. თუმცა პრაქტიკულად არ არსებობს გამამტყუნებელი განაჩენები ასეთი დანაშაულებისთვის. კაპიტალის უკანონო გადინება ეკონომიკური უსაფრთხოების პირდაპირი საფრთხეა. სააგენტომ უნდა წარმოადგინოს კონკრეტული წინადადებები გამოვლენილ საკითხებთან დაკავშირებით,“ - განაცხადა ყაზახეთის პრეზიდენტმა. მანამდე ყაზახეთის ფინანსური მონიტორინგის სააგენტომ განაცხადა RAKS Exchange-ის, „დსთ-ში კრიპტოვალუტების გათეთრების უდიდესი სერვისის“ ლიკვიდაციის შესახებ. სააგენტოს ცნობით, პლატფორმა, რომლის ბრუნვა 224 მილიონი დოლარი იყო, თანამშრომლობდა 20 მსხვილ ბნელი ქსელის ბაზართან, რომელთა ჯამური აუდიტორია 5 მილიონ მომხმარებელს აჭარბებდა. ცნობისთვის, რუსეთის მოქალაქეების მიერ ყაზახეთის ბანკებიდან ბარათების დისტანციურად მასობრივი გამოყენება რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების დაწესების შემდეგ დაიწყო. ყაზახეთის ხელისუფლება თანდათანობით წყვეტს ამ სქემებს. ყაზახეთმა ჩინეთიდან რუსეთში მიმავალი სატვირთო მანქანების შემოწმება დაიწყო
