ვოლოდიმირ ზელენსკის განცხადებით, აშშ-ის მომლაპარაკებლებმა წამოჭრეს იდეა, რომ უკრაინამ აღმოსავლეთ დონბასის რეგიონიდან თავისი ძალები უნდა გაიყვანოს, სანაცვლოდ კი, ნატოს წევრი გახდეს.
უკრაინის პრეზიდენტმა ეს კომენტარი მას შემდეგ გააკეთა, რაც აშშ-ის წარმომადგენლები ჯერად კუშნერი და სტივ უიტკოფი მოსკოვსა და დუბლინში (ევროკავშირის სამიტზე) იმყოფებოდნენ,სადაც რუსეთსა და უკრაინას შორის მიმდინარე ომის საკითხს განიხილავდნენ.
კიევი დიდი ხანია, სამხედრო ალიანსში გაწევრიანებას ნებისმიერი სამშვიდობო შეთანხმების პირობად განიხილავს, რათა თავიდან აიცილოს სამომავლო საფრთხეები; რუსეთი კი აცხადებს, რომ მის საზღვრებთან ალიანსის კიდევ ერთი წევრი ქვეყნის არსებობა მისთვის მიუღებელია.
ზელენსკი ასევე მუდმივად ხაზს უსვამს, რომ უკრაინა არ აპირებს, უარი თქვას თავის სუვერენულ ტერიტორიებზე, მიუხედავად მოსკოვის მოთხოვნისა, რომ უკრაინამ დონბასი დათმოს.
„ამერიკელებმა დასვეს კითხვა: „რა იქნება, თუ უკრაინა ნატოს შეუერთდება? გაიყვანს თუ არა უკრაინა ძალებს დონბასიდან?“ — ეს საკითხი პირველად წამოიჭრა,“ — განუცხადა ზելენსკიმ ჟურნალისტებს 14 ნოემბერს.
მისი განმარტებით, თუ მიიღებენ წინადადებას, რომელიც მოიცავს უსაფრთხოების გარანტიებს, უკრაინის სამხედრო შესაძლებლობებზე შეზღუდვების არარსებობასა და ქვეყნის აღდგენისთვის საჭირო ფინანსურ რესურსებს, მაშინ ამ საკითხს რეფერენდუმზე გაიტანს.
ცნობისთვის, აშშ-ის წარმომადგენლები, ჯარედ კუშნერი და სტივ ვიტკოფი, ხუთშაბათს ირლანდიის დედაქალაქში ჩავიდნენ ზელენსკისთან შესახვედრად; მანამდე კი, ისინი მოსკოვში რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინს შეხვდნენ. ვლადიმირ პუტინისა და კრემლის წარმომადგენლების განცხადებები მიუთითებს იმაზე, რომ რუსეთის პოზიცია ომთან დაკავშირებით არ შეცვლილა; მოსკოვის მოთხოვნები ტერიტორიულ დათმობებსა და ნეიტრალიტეტთან დაკავშირებით კვლავაც ბევრად სცდება იმ ფარგლებს, რაზეც უკრაინა არის მზად მსჯელობისთვის.
მოსკოვმა მანამდე სამშვიდობო შეთანხმების პირობებად უკრაინის არმიის ზომის შეზღუდვა, ტერიტორიული დათმობები და კიევის ნეიტრალიტეტი წამოაყენა.
უკრაინამ ეს პირობები უარყო და განაცხადა, რომ მსგავსი შეზღუდვები ხელს შეუშლიდა მას, თავი დაეცვა მომავალში რუსეთის შემოჭრისგან.
თუმცა ბოლო დროს გაჩნდა ნიშნები იმისა, რომ მხარეებს საერთო ენის გამონახვა შეუძლიათ: გასულ თვეში აშშ-ის პირველმა ლედიმ, მელანია ტრამპმა, ხერსონის რეგიონში დროებითი ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მიღწევაში შუამავლობა გასწია, რამაც მოსახლეობის ევაკუაცია და ჰუმანიტარული დახმარება უზრუნველყო.
მანამდე აშშ-ის ოფიციალური პირები აცხადებდნენ, რომ უკრაინის NATO-ში გაწევრიანების საკითხი დღის წესრიგში აღარ იდგა.
შაბათს ზელენსკიმ აღნიშნა, რომ აშშ-ის წინადადებამ მას იმის რწმენა მისცა, რომ „NATO კვლავ დღის წესრიგშია.“
თუმცა მან იქვე დაამა: „თქვენ ასევე მოისმინეთ პუტინის გზავნილები; ეს უკიდურესად რთული საუბარია.“
ამჟამად რუსეთს ოკუპირებული აქვს უკრაინის ტერიტორიის დაახლოებით მეხუთედი, მათ შორის დონეცკისა და ლუგანსკის ოლქების უდიდესი ნაწილი, რომლებიც დონბასს მოიცავს.
უკრაინის მიერ კონტროლირებადი მცირე ტერიტორიების დათმობა კიევისთვის სიმბოლურად მნიშვნელოვანი იქნებოდა, რადგან ეს დონბასის აღიარებას ნიშნავს.
ზელენსკიმ მანამდე ისაუბრა უკრაინის ოთხ რეგიონსა და ყირიმის ნახევარკუნძულზე რუსეთის მიერ დაკავებული ტერიტორიების დაბრუნებაზე; შეგახსენებთ, რომ ყირიმი მოსკოვმა 2014 წელს მიიერთა.
მოლაპარაკებების ეს რაუნდი კიევსა და ვაშინგტონს შორის დაძაბული ურთიერთობის ფონზე იმართება. დაძაბულობა უკრაინის მიერ რუსეთის სიღრმეში მდებარე ნავთობობიექტებზე განხორციელებულმა თავდასხმებმა გამოიწვია. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უკრაინას სთხოვა, შეეჩერებინა ეს დარტყმები, რათა შესაძლებელი გამხდარიყო რუსული დიზელის საწვავის მიწოდება; ეს კი, ვაშინგტონის შეფასებით, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობდა საწვავზე გლობალური ფასების შემცირებას (ფასები მას შემდეგ იზრდება, რაც თებერვალში აშშ-მა და ისრაელმა ირანზე მიიტანეს იერიში).
ამასთან დაკავშირებით, ზელენსკიმ აშშ-ის წარმომადგენლები დაადანაშაულა უკრაინისთვის Starlink-ის ინტერნეტსერვისის შეზღუდვაში (რომელსაც უკრაინა თავდაცვითი ოპერაციების კოორდინაციისთვის იყენებს), ხოლო ტრამპმა განაცხადა, რომ „უკრაინას ახალი პრეზიდენტი სჭირდება“ და ვადამდელი არჩევნების ჩატარებისკენ მოუწოდა.
ვიდრე უკრაინაში საომარი მდგომარეობაა, არჩევნების ჩატარების შესაძლებლობა გამოირიცხა. თუმცა ზელენსკიმ ადრე განაცხადა, რომ მზადაა, არჩევნები სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევიდან რამდენიმე თვეში გამართოს, ხოლო NATO-ში გაწევრიანების სანაცვლოდ — პრეზიდენტის პოსტიც დატოვოს.
