ტექნოლოგიები
თურქეთი მსოფლიოში პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც ჰიბრიდული ენერგოსისტემა ორბიტაზე განათავსა
მედიის ცნობით, თურქეთი მსოფლიოში პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც ჰიბრიდული ენერგოსისტემა ორბიტაზე განათავსა. „ფერგანი უზაის“ მიერ შემუშავებულმა სრულად თურქული წარმოების ორბიტულმა ბუქსირმა FGN-TUG-S01-მა 6 დეკემბერს, 08:46 საათზე (GMT+4) წარმატებით დაასრულა კრიტიკული მანევრი, რითაც 35 წამიან ოპერაციაში გაააქტიურა თავისი მთავარი ჰიბრიდული ძრავის სისტემა, იტყობინება თურქული კომპანია Baykar-ი. „ეს ოპერაცია ინოვაციაა არამხოლოდ თურქეთის კოსმოსური ინდუსტრიისთვის, არამედ, მთელი მსოფლიოსთვის,“ - განაცხადა კომპანიამ.
სამი მსხვილი კომპანია SpaceX-ის ევროპულ ანალოგს ქმნის
ევროპული კომპანიები SpaceX-თან კონკურენციისთვის ერთიანდებიან. სამი ევროპული მსხვილი კომპანია SpaceX-ის ევროპულ ანალოგს ქმნის. Airbus-მა, Leonardo-მ და Thales-მა კოსმოსური ბიზნესის გაერთიანების შესახებ მემორანდუმი გააფორმეს, რათა შეიქმნას ერთიანი ევროპული ტექნოლოგიური კომპანია, რომელიც ილონ მასკის SpaceX-ს კონკურენციას გაუწევს. Airbus (AIR.PA), Thales (TCFP.PA) [ორივე საფრანგეთიდან] და იტალიური კომპანია Leonardo (LDOF.MI) შექმნიან ერთობლივ საწარმოს, რომელიც ტულუზაში დაფუძნდება და საქმიანობას 2027 წელს დაიწყებს. „ევროპის კოსმოსური ჩემპიონის“ სახელით წარდგენილი ახალი კომპანიის შტაბბინა ტულუზაში განთავსდება. კომპანია დაახლოებით 25 000 ადამიანს დაასაქმებს და მისი წლიური ბრუნვა 6.5 მილიარდ ევროს (7.5 მილიარდი აშშ დოლარი, 5.6 მილიარდი ფუნტი სტერლინგი) შეადგენს. სამი კომპანია გააერთიანებს თავის ინტერესებს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა, კოსმოსური კვლევა, დედამიწის დაკვირვება, კოსმოსური საფრთხეები და თანამგზავრული ნავიგაცია. Airbus-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა,გიიომ ფორიმ, Leonardo-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა რობერტო ჩინგოლანიმ და Thales-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა პატრის კეინმა ერთობლივ განცხადებაში აღნიშნეს, რომ ახალი კომპანიის შექმნა „ევროპის კოსმოსური ინდუსტრიისთვის გადამწყვეტ ეტაპს“ უსვამს ხაზს. საჭიროების შემთხვევაში, ეროვნული ინტერესების დასაცავად, ახალი ბიზნესი გააერთიანებს ხუთ ახალ ეროვნულ კომპანიას დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთში, იტალიაში, გერმანიასა და ესპანეთში. ის გამოიყენებს თავდაცვის გიგანტის MBDA-ს მსგავს სტრუქტურას, რომელიც ასევე ჩამოყალიბდა რამდენიმე ეროვნული ოპერაციის შერწყმის შედეგად. ცნობისთვის, SpaceX მილიარდერმა ილონ მასკმა 2002 წელს დააარსა, თავდაპირველად, მისი მიზანი NASA-ს ეკონომიურ ალტერნატივად ჩამოყალიბება იყო. ეს კი, ევროპული აერონავტიკის აქტივების ყველაზე ამბიციური გაერთიანებაა 2001 წელს რაკეტების მწარმოებელი MBDA-ს შექმნის შემდეგ. სამ ჯგუფს შორის მოლაპარაკებები გასულ წელს დაიწყო.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რამ გამოიწვია წელს ძლიერი მიწისძვრები სანტორინიზე
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ წელს საბერძნეთის კუნძულ სანტორინის მახლობლად მომხდარი ათიათასობით მიწისძვრის „გროვა“ სამი თვის განმავლობაში, მიწისქვეშა არხში გამდნარი ქანების ამოტუმბვით იყო გამოწვეული. მათ გამოიყენეს ფიზიკა და ხელოვნური ინტელექტი, რათა ზუსტად გაერკვიათ, თუ რამ გამოიწვია 25 000-ზე მეტი მიწისძვრა, რომლებმაც ჰორიზონტალურად დაახლოებით 20 კმ-ში (12 მილი) გაიარა დედამიწის ქერქში. წელს საბერძნეთის კუნძულ სანტორინთან დაფიქსირებული ათიათასობით მცირე მიწისძვრის მიზეზი საბოლოოდ გაირკვა: მეცნიერების თქმით, ეს ბიძგები მიწისქვეშა არხში მოძრავმა მაგმამ გამოიწვია, რომელიც სამი თვის განმავლობაში ნელ-ნელა მიიწევდა წინ. მკვლევრებმა ფიზიკის მეთოდებისა და ხელოვნური ინტელექტის კომბინაციით დეტალურად გაანალიზეს 25 000-ზე მეტი ბიძგი. თითოეული მიწისძვრა მათთვის ერთგვარი „ვირტუალური სენსორი“ იყო, რის მეშვეობითაც, შეძლეს გაერკვიათ, რომ მაგმა დაახლოებით 20 კილომეტრის სიგრძეზე გადაადგილდებოდა დედამიწის ქერქში. კვლევის ერთ-ერთი ავტორი, დოქტორი სტივენ ჰიქსი (UCL) ამბობს, რომ ფიზიკისა და ხელოვნური ინტელექტის ასეთი გაერთიანება მომავალში შეიძლება, ვულკანური ამოფრქვევების უფრო ზუსტად წინასწარ განჭვრეტაში დაგვეხმაროს. სეისმური აქტივობა საბერძნეთის კუნძულების, სანტორინის, ამორგოსისა და ანაფის ტერიტორიაზე 2025 წლის იანვარში დაიწყო. კუნძულებზე ათიათასობით მიწისძვრა მოხდა, რომელთაგან ბევრი 5.0 მაგნიტუდაზე მეტი სიმძლავრის იყო.
მკვლევრებმა შექმნეს ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტი, რომელიც სასაუბრო აპლიკაციებში პროპაგანდას ავლენს
შვეიცარიის ლოზანის ფედერალური პოლიტექნიკური სკოლის (EPFL) მკვლევრებმა, გერმანიის მაქს პლანკის ინსტიტუტისა და ბოხუმის რურის უნივერსიტეტთან ერთად, შექმნეს ხელოვნური ინტელექტის ინოვაციური ინსტრუმენტი, რომელიც სასაუბრო აპლიკაციებში, [როგორიცაა Telegram-ი] პროპაგანდას ავლენს. 13.7 მილიონი პოლიტიკური კომენტარის ანალიზის შედეგად, სისტემამ ამოიცნო განმეორებადი კონტენტის ნიმუშები 97.6%-იანი სიზუსტით, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება ადამიანის შესაძლებლობებს. აღნიშნული ნიმუშები დეზინფორმაციის ქსელების არსებობაზე მიუთითებს.
ახალი ერა ლოგოსტიკაში - რა მისიას შეასრულებს კოსმოსური-სატრანსპორტო ხომალდი Arc
კალიფორნიაში დაფუძნებულმა კომპანია Inversion-მა წარმოადგინა ინოვაციური კოსმოსური ხომალდი Arc, რომელიც ორბიტიდან დედამიწის ნებისმიერ წერტილში ტვირთის ერთ საათზე ნაკლებ დროში გადასატანად შეიქმნა. Arc-ის კოსმოსური ხომალდი წინასწარ განთავსდება დედამიწის დაბალ ორბიტაზე, რითაც მომხმარებლის საჭიროებებს მოერგება. დროთა განმავლობაში, ორბიტაზე ათასობით Arc იმუშავებს, რითაც გლობალური ლოგისტიკური ქსელის შექმნა იგეგმება. კომპანიის განცხადებით, ახალი ტექნოლოგია კრიტიკული მისიის ფარგლებში, რთული ინფრასტრუქტურის ან მიუწვდომელ გარემოში სწრაფ მიწოდებას უზრუნველყოლფს. „მიუხედავად იმისა, რომ ეროვნული უსაფრთხოება დღეს ყველაზე აქტუალურია, Inversion-ის გრძელვადიანი ხედვა მოიცავს გაცილებით უფრო მეტს, ვიდრე თავდაცვას. კომპანია კოსმოსს ახალი გლობალური ლოგისტიკური ქსელის ხერხემალად მიიჩნევს - ისეთის, რომელიც დედამიწას უფრო ხელმისაწვდომს გახდის,“ - განმარტავენ კომპანიაში. Inversion-ის აღმასრულებელი დირექტორისა და თანადამფუძნებლის ჯასტინ ფიაშეტის თქმით, ეს აპარატი გლობალური ლოგისტიკური ქსელის ნაწილი გახდება, რომელიც შეერთებული შტატებისა და მისი მოკავშირეებისთვის „ტრანსფორმაციულ ხელმისაწვდომობას, მდგრადობასა და შეკავებას“ უზრუნველყოფს. კომპანიამ განაცხადა, რომ კოსმოსურ ხომალდს აშშ-ის სამხედროებისთვის 225 კგ-ს მარაგის მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში თითქმის მყისიერად მიწოდება შეეძლება. Arc არის მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდის სიგრძე 2.4, სიგანე კი, 1.2 მეტრია - მას შეუძლია ზუსტი დაშვება პარაშუტის სისტემის გამოყენებით. შექმნილია კრიტიკული აღჭურვილობის ორბიტაზე შესანახად და დედამიწაზე მის მყისიერად დასაბრუნებლად. Arc გამოირჩევა შეუდარებელი სიჩქარითა და პოტენციური სამხედრო გამოყენების შესაძლებლობით, რაც არის უნიკალური გადაწყვეტა სტრატეგიული მისიებისა და სწრაფი რეაგირების ლოგისტიკისთვის. კოსმოსური ხომალდის მიზანია, რომ აშშ-ის სამხედროებს საჭირო მარაგების სწრაფად მიწოდებაში დაეხმაროს. Inversion-ის განცხადებით, Arc გამოირჩევა განსაკუთრებული მახასიათებლებით, მათ შორის, მაღალი მანევრირებით ფრენის ყველა ფაზაში და ატმოსფეროში ხელახალი შესვლისას დიდი მანძილების დაფარვის უნარით. Inversion-ს უკვე აქვს გამოცდილება ორბიტალურ მისიებში. 2025 წლის იანვარში, მისი პროტოტიპი კოსმოსური ხომალდი Ray, SpaceX-ის Transporter-12 მისიის ფარგლებში ორბიტაზე გაუშვეს. მიუხედავად იმისა, რომ Ray-მ დედამიწაზე დაბრუნება ძრავის პრობლემის გამო ვერ შეძლო, მან წარმატებით გამოსცადა ძირითადი ტექნოლოგიები ორბიტაზე, რაც კომპანიაში, Arc-ის განვითარებისკენ გადამწყვეტ ნაბიჯად შეაფასეს. Inversion-ის თანადამფუძნებლისა და ტექნოლოგიების მთავარი დირექტორის ოსტინ ბრიგსის თქმით, პირველი Arc მისია 2026 წლისთვისაა დაგეგმილი.
ავსტრალია გზის სახიფათო მონაკვეთზე ავარიების შემცირების ტექნოლოგიას ცდის
ავსტრალიაში, გზაზე შექმნეს სპეციალური ხაზები, რომლებიც ღამით ანათებს, რომ მძღოლებმა გზა უკეთ დაინახონ. ჯერ ერთ მონაკვეთზე სცადეს და 6 თვეში ავარიების რიცხვი 67%-ით შემცირდა. ახლა სურთ, რომ ეს „მანათობელი“ ხაზები სხვა გზებზეც სცადონ, რადგან ეფექტიანია და უსაფრთხოებას ზრდის. გამოკითხული მძღოლების 83-მა პროცენტმა განაცხადა, რომ „ჭკვიანი ტექნოლოგია“ შტატის ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო გზის მონაკვეთზე „მზარდ სიმშვიდეს“ უზრუნველყოფს. ნაგებობა ბულლის უღელტეხილზე, სიდნეის სამხრეთით, დეკემბერში დამონტაჟდა. ეს ტერიტორია შეირჩა მას შემდეგ, რაც 12 თვის განმავლობაში თითქმის ავარიის 125 შემთხვევა დაფიქსირდა. ამ უღელტეხილს ინტენსიურად იყენებენ დიდი სატვირთო მანქანებისა და მოტოციკლების მძღოლები - ახალი მონიშვნები „ციცაბო დაღმართის შუა ნაწილში დამონტაჟდა, რათა მკვეთრი მოსახვევის შესახებ ცნობიერება გაზარდონ.“ ავსტრალიაში უსაფრთხო გზისთვის ახალ ტექნოლოგიას ტესტავენ — საგზაო ნიშნები და საფარი სპეციალური ფოტოლუმინესცენტური საღებავით დაფარეს. ეს საღებავი დღის განმავლობაში მზის ენერგიას შთანთქავს და ღამით რბილ ნათებას გამოჰყოფს, რაც გზის ხილვადობას მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს. ელექტროენერგიის გარეშე - „მანათობელი“ გზები მანქანების უსაფრთხო მოძრაობას ხელს უწყობს, განსაკუთრებით - ღამის საათებში - ამცირებს გარე განათების საჭიროებას, რაც ხარჯებს მნიშვნელოვნად კვეცს. თუ პროექტი წარმატებით დასრულდება, ეს ინოვაცია მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნება უფრო უსაფრთხო და მდგრადი გზების განვითარების მიმართულებით. ინოვაციური მეთოდი თავდაპირველად, ავსტრალიის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ შტატში, ახალი სამხრეთ უელსის სახიფათო გზატკეცილის 200 მეტრიან მონაკვეთზე გამოსცადეს, რათა მძღოლების უსაფრთხოება გაეზარდათ და დახმარებოდნენ მათ, რომ დაბალი ხილვადობის მქონე გზებზე, მონიშვნები უკეთესად დაენახათ.
თურქეთმა თავისი მერვე გემი წარადგინა
თურქეთში, იალოვას ჩრდილო-დასავლეთ პროვინციაში, სეფინეს გემთსაშენ ქარხანაში გამართულ ცერემონიაზე ანკარამ თავისი მერვე ეროვნული წარმოების გემი, მრავალფუნქციური ფრეგატი TCG Icel (F-518) წარადგინა. TCG Icel-ს სათვალთვალო, სადაზვერვო პატრულირება, წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო საბრძოლო მოქმედებები, საჰაერო თავდაცვა, თავდაცვისა და საძიებო-სამაშველო მისიები ყველა ამინდის პირობებში შეუძლია. ფრეგატს ზღვაში დარჩენა სულ მცირე ორი კვირის განმავლობაში შეუძლია, ხოლო გემბანზე 10-ტონიანი ვერტმფრენების ან უპილოტო საფრენი აპარატების განთავსება იქნება შესაძლებელი. TCG Icel-ს აქვს ადგილობრივი წარმოების იარაღის სისტემები, სენსორები და პროგრამული უზრუნველყოფა. თურქული ფირმა MKE-ს მიერ წარმოებული 76 მილიმეტრიანი ქვემეხი, Gokdeniz-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემა, Midlas-ის ვერტიკალური გამშვები სისტემა და Atmaca-ს ხომალდსაწინააღმდეგო რაკეტები ადგილობრივი წარმოების პროდუქტებს შორისაა. იარაღთან ასევე ინტეგრირებული იქნება 3D საჰაერო და ზედაპირული საძიებო რადარი, ცეცხლის მართვის რადარი, ელექტროოპტიკური საძიებო და თვალთვალის სისტემა, ელექტრონული ომის სისტემა და ქსელური საბრძოლო მართვის სისტემა ADVENT.
გაერთიანებულ სამეფოში წყალბადზე მომუშავე სატვირთო გემი გამოსცადეს
წყალბადზე მომუშავე უპილოტო გემმა - Pioneer 24-საათიანი საზღვაო მისია, სრულიად დისტანციურად და გამონაბოლქვის გარეშე (ე.წ. ნულოვანი ემისიები) წარმატებით განახორციელა. გემი ბრიტანულ კომპანია ACUA Ocean-ს ეკუთვნის. კომპანიის მენეჯმენტის შეფასებით, ეს პროექტი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია საზღვაო ტრანსპორტის გამწვანებისკენ და აჩვენებს, რომ საზღვაო სფეროში წყალბადის ენერგიას ეკოლოგიურად სუფთა მომავლის შექმნა შეუძლია. ეს მსოფლიოში დისტანციურად მართვადი და წყალბადზე მომუშავე გემის ოფიციალურად პირველი სერტიფიცირებაა. Pioneer არის მრავალფუნქციური, ეკოლოგიურად სუფთა და ტექნოლოგიურად მოწინავე უპილოტო გემი, რომელიც განკუთვნილია: მაღალი ხარისხის მონაცემთა შეგროვებისთვის და გარემოს ადაპტაციისთვის; საფრთხეებისა და რთული პირობების პირობებში საზღვაო საქმიანობისთვის; სამეცნიერო კვლევებისა და ინფრასტრუქტურის უწყვეტი მონიტორინგისთვის; გრძელ დროსა და დაბალი ბიუჯეტით შესრულებული ოპერაციებისთვის.
Spotify შეტყობინებების ფუნქციას ამატებს
სტრიმინგსერვისების პლატფორმა Spotify ახალ ფუნქციას ამატებს. Spotify Technology-მ განაცხადა, რომ შეტყობინებების ფუნქციის დანერგვას ამ კვირაში დაიწყებს. ფუნქცია ხელმისაწვდომი იქნება როგორც უფასო, ასევე პრემიუმ გამოწერის მფლობელებისთვის.
თურქეთმა მაღალსიჩქარიანი დრონის სისტემა - Simsek-ი წარმატებით გამოსცადა
თურქეთის თავდაცვის სისტემის მაღალსიჩქარიანი დრონების სისტემა - „სიმსეკი“ წარმატებით გამოსცადეს. შესაბამის ინფორმაციას Anadolu ავრცელებს. „ჩვენმა თავდაცვის ინდუსტრიამ კიდევ ერთი კრიტიკული შესაძლებლობა შეჰმატა თავის არსენალს,“ - აღნიშნა თავდაცვის უწყების მაღალჩინოსანმა. ანკარის შეფასებით, ეს ნაბიჯი ტექნოლოგიური მიღწების კონკრეტულ დემონსტრირებაა, რაც მთლიანად ეროვნული შესაძლებლობებით არის შემუშავებული, ეს კი, აძლიერებს თურქეთის ოპერატიულ მოქნილობას და აძლიერებს შეკავების უნარს. „სიმსეკი“ Turkish Aerospace Inc.-მა (TAI) შექმნა.
„ვულკანი“ - ამერიკამ კოსმოსში წარმატებით გაუშვა ახალი რაკეტა
12 აგვისტოს, კეიპ კანავერალის კოსმოსური ძალების სადგურიდან (Space Launch Complex-41), United Launch Alliance-ის (ULA) ახალი რაკეტა Vulcan Centaur-ი გაუშვა. ამერიკულმა კომპანიამ აშშ-ის კოსმოსური ძალების (USSF) მისია USSF-106 შეასრულა. ერვონული უსაფრთხოების პროგრამის ფარგლებში,ეს კომპანიის პირველი ასეთი მისია იყო. რაკეტამ წარმატებით მიაღწია გეოსინქრონულ ორბიტას (GEO). რა არის Vulcan Centaur? Vulcan Centaur არის ახალი თაობის რაკეტა, რომელიც აშშ-ის კოსმოსური ძალების ეროვნული უსაფრთხოების კოსმოსური გაშვების (NSSL) პროგრამის ფარგლებში შეიქმნა. ეს რაკეტა აღჭურვილია Centaur V-ის უპირატესობით, რომელიც უზრუნველყოფს უფრო მაღალ ენერგიას და გამძლეობას წინა მოდელებთან შედარებით. Vulcan-ის მიზანია აშშ-ის კოსმოსური შესაძლებლობების გაძლიერება და კონკურენცია ისეთ სხვა კომპანიებთან, როგორიცაა SpaceX. რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი? ახალი ეტაპი აშშ-ის კოსმოსური უსაფრთხოების სფეროში. Vulcan Centaur-ის წარმატებული გაშვება ადასტურებს რაკეტის სანდოობას და შესაძლებლობას, შეასრულოს ეროვნული უსაფრთხოების კოსმოსური მისია. ULA-ს პრეზიდენტმა ტორი ბრუნომ აღნიშნა, რომ Vulcan-ი არის მსოფლიოში ყველაზე ძლიერი რაკეტა, რომელიც აშშ-ის კოსმოსური შესაძლებლობების გაფართოების მოთხოვნებს აკმაყოფილებს.
Apple Siri-ს WhatsApp-თან, Uber-თან და სხვა აპლიკაციებთან ინტეგრირებას გეგმავს
Apple ახალი, ბევრად განვითარებული Siri-ს ტესტავს, რომელიც ღრმად ინტეგრირებული იქნება ისეთ პოპულარულ აპებთან, როგორებიცაა WhatsApp, Uber, AllTrails, Threads, Temu, Amazon, YouTube და Facebook. ამის შესახებ ინფორმაცია Bloomberg-ის ცნობილმა ანალიტიკოსმა მარკ გურმანმა მიაწოდა. ახალი ვოის-ასისტენტი იმუშავებს Apple Intelligence-ზე დაფუძნებულ ხელოვნურ ინტელექტზე და გაუმჯობესებულ App Intents სისტემაზე. ეს ნიშნავს, რომ Siri-ს მეშვეობით შესაძლებელი იქნება ბევრად მეტი რამ. მაგალითად, აპების ღრმა ფუნქციებზე წვდომა ხმის საშუალებით, მათ შორის, ისეთებზეც, რომლებიც თავად Apple-ის მიერ არ არის შექმნილი. მაგალითად: შეგიძლიათ, სთხოვოთ Siri-ს, რომ გაუგზავნოს შეტყობინება WhatsApp-ში კონკრეტულ პირს, გამოიძახოს Uber კონკრეტული მისამართით, მოძებნოს რამე Amazon-ზე, ან ატვირთოს პოსტი Threads-ში — ყოველივე ეს ხმოვანი ბრძანებით. თუმცა, მნიშვნელოვანი საკითხია ის, რომ Siri-ის ეს განახლებული ვერსია საჯაროდ ხელმისაწვდომი მხოლოდ 2026 წლის გაზაფხულზე გახდება.
სამხრეთ კორეა ხელოვნური ინტელექტის საკუთარ მოდელს შეიმუშავებს
სამხრეთ კორეამ ხელოვნური ინტელექტის (AI) საკუთრი მოდელის შემუშავების მიზნით ეროვნული ინიციატივა წამოიწყო. მისი მიზანია უცხოურ სისტემებზე დამოკიდებულების შემცირება და აშშ-სა და ჩინურ ტექნოლოგიებთან კონკურენცია. მეცნიერებისა და ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სამინისტრომ განაცხადა, რომ ხუთი კონსორციუმი შეირჩა, რათა ძირითადად ადგილობრივი ტექნოლოგიების გამოყენებით, ხელოვნური ინტელექტის მოდელები შექმნან. პროექტი სეულის უფრო ფართო სტრატეგიის ნაწილია, რომელიც თითქმის თვითკმარი ხელოვნური ინტელექტის სექტორის შექმნას და ახალი თაობის ტექნოლოგიების ლიდერად დამკვიდრებას ისახავს მიზნად.
აშშ მთვარეზე ბირთვული რეაქტორის მშენებლობას დააჩქარებს - მედია
აშშ-ს ტრანსპორტის მინისტრი შონ დაფი მიმდინარე კვირაში, მთვარეზე ბირთვული რეაქტორის აგების გეგმის შესახებ გამოაცხადებს, რაც NASA-ს დროებით ხელმძღვანელად დანიშვნის შემდეგ, მისი პირველი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება იქნება. გამოცემა Politico-ს ინფორმაციით, მთვარის ზედაპირზე რეაქტორის აშენების საკითხი NASA-ს წარსულშიც ჰქონდა განხილული, თუმცა გამოცემის მიერ მოპოვებული დოკუმენტის მიხედვით, სავარაუდო გეგმის ფარგლებში, ამჯერად პროექტისთვის კონკრეტული დრო განისაზღვრება. მედიის ცნობით, პროგრამის ფარგლებში სააგენტო ეძებს კომპანიებს, რომლებიც 2030 წლისთვის მთვარეზე რეაქტორის გაგზავნას შეძლებენ, რადგან სწორედ ამ პერიოდისთვის აპირებს ჩინეთი მთვარის ზედაპირზე პირველი ასტრონავტის გაშვებას. Politico-ს ინფორმაციით, NASA-ს დროებითი ხელმძღვანელი, შონ დაფი ასევე გამოვიდა წინადადებით, რომ კიდევ ერთი განკარგულების ფარგლებში, საერთაშორისო კოსმოსური სადგური (ISS) უფრო სწრაფად ჩანაცვლდეს.
თურქეთი: ხელოვნური ინტელექტით აღჭურვილი კამერის სისტემები ადგილობრივი წარმოების დრონებში ინტეგრირდება
თურქულმა კომპანიებმა Titra-მ და Buyutech-მა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც, ხელოვნური ინტელექტით აღჭურვილი კამერის სისტემები ადგილობრივი წარმოების უპილოტო საფრენ აპარატებში ინტეგრირდება. ამის შესახებ კომპანიებმა სტამბოლში გამართულ თავდაცვის გამოფენაზე IDEF 2025 განაცხადეს. შეთანხმების თანახმად, Buyutech შეიმუშავებს, აწარმოებს და დაამონტაჟებს მაღალი ხარისხის ვიზუალიზაციის სისტემებს რამდენიმე Titra-ს უპილოტო საფრენი აპარატისთვის, მათ შორის, Alpin-ისა და Alpin-2-ის უპილოტო ვერტმფრენებისთვის, Deli-ს კამიკაძე დრონისთვის, Pars-ის დამკვირვებელი დრონისთვის და Merkut FPV პლატფორმებისთვის, რომლებიც შემუშავებულია Titra-ს თავდაცვის შვილობილი კომპანია SAVX-ის მიერ. „Buyutech“-ის თანადამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა ომერ ორკუნ დუზტაშმა განაცხადა, რომ კომპანია სამოქალაქო სექტორის გამოცდილებას ეროვნული უსაფრთხოების ხელშესაწყობად იყენებს.
აშშ, ბრიტანეთი და ევროკავშირი პირველად აწერენ ხელს ხელოვნური ინტელექტის მარეგულირებელ კონვენციას, ხელშეკრულებას საქართველოც შეუერთდა
ევროკავშირმა, აშშ-მ და დიდმა ბრიტანეთმა ხელი მოაწერეს პირველ გლობალურ ხელშეკრულებას ხელოვნური ინტელექტის შესახებ, რომელსაც ასევე შეუერთდა საქართველო. იუსტიციის მინისტრ რატი ბრეგაძის განცხადებით, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს პრიორიტეტია, ერთი მხრივ, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა იუსტიციისა და სერვისების მიწოდების სფეროში და, მეორე მხრივ, სათანადო სამართლებრივი რეგულაციების შექმნა, რათა ტექნოლოგიებისა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება სრულ შესაბამისობაში იყოს ადამიანის უფლებების დაცვის სტანდარტებთან. ამ მიზნით უახლოეს მომავალში იუსტიციის სამინისტრო გახსნის ხელოვნური ინტელექტის სამართლის ცენტრს. 5 სექტემბერს, ევროპის საბჭომ ხელმოსაწერად გამოაქვეყნა პირველი საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომელიც წინასწარ შეთანხმდა ევროპის კავშირის წევრ ქვეყნებთან, შეერთებულ შტატებთან და ბრიტანეთთან. ინფორმაცია საკუთარ ვებგვერდზე თავად ევროსაბჭომ გამოაქვეყნა. ევროპის საბჭოს განმარტებით, ეს არის პირველი საერთაშორისო იურიდიულად სავალდებულო ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავს იმის უზრუნველყოფას, რომ ხელოვნური ინტელექტის სისტემების გამოყენება სრულად შეესაბამებოდეს ადამიანის უფლებებს, დემოკრატიასა და კანონის უზენაესობას. განცხადებაში ნათქვამია, რომ ჩარჩო კონვენციას ხელი მოაწერეს ანდორამ, საქართველომ, ისლანდიამ, ნორვეგიამ, მოლდოვამ, სან მარინომ, დიდმა ბრიტანეთმა, ასევე ისრაელმა, აშშ-მ და ევროკავშირმა. გლობალურ კონვენციაზე ხელმომწერი ქვეყნები საკუთარ თავზე ლეგალურ ვალდებულებებს აიღებენ. ხელშეკრულება 57 სახელმწიფოს შორის მიმდინარე დისკუსიების საფუძველზე შეიქმნა და ის ხელოვნური ინტელექტის რისკებთან ერთად, ინოვაციების პასუხისმგებლიან ხელშეწყობასაც ითვალისწინებს. „ეს კონვენცია მნიშვნელოვან ნაბიჯს წარმოადგენს, რათა დავრწმუნდეთ იმაში, რომ ამ ახალი ტექნოლოგიების გამოყენების უზრუნველყოფისას, არ მოხდება ჩვენი უძველესი ფასეულობების ეროზია, როგორიცაა - ადამიანის უფლებები და კანონის უზენაესობა,“ - განაცხადა ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით შაბანა მაჰმუდმა, ბრიტანეთის იუსტიციის მინისტრმა. გაერთიანებული სამეფოს მთავრობა აცხადებს, რომ ის იმუშავებს მარეგულირებლებთან და ადგილობრივ მთავრობებთან, რათა ახალი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული რეგულაციები დაინერგოს. ევროპის საბჭოს გენერალურმა მდივანმა მარია პეიჩინოვიჩ ბურიჩმა განაცხადა, ხელშეკრულება უზრუნველყოფს სამართლებრივ ჩარჩოს, რომელიც მოიცავს ხელოვნური ინტელექტის სისტემების მთელ სასიცოცხლო ციკლს, ხელს უწყობს ხელოვნური ინტელექტის პროგრესს და ინოვაციებს, ხოლო აკონტროლებს რისკებს, რაც მან შეიძლება, გამოიწვიოს ადამიანის უფლებებისთვის, დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობისთვის. „ჩვენ უნდა უზრუნველვყოთ, რომ ხელოვნური ინტელექტის განვითარება ძირს კი არ გამოუთხრის ჩვენს სტანდარტებს, არამედ - დაიცავს მათ. ჩარჩო კონვენცია შექმნილია სწორედ ამის უზრუნველსაყოფად,“ აღნიშნა ბურიჩმა. ცნობისთვის, კონვენცია ყურადღებას ძირითადად ადამიანის უფლებათა დაცვაზე ამახვილებს, მოსახლეობის იმ ნაწილისთვის, რომელსაც ხელოვნური ინტელექტის სისტემების დანერგვა ეხება. ის რამდენადმე განსხვავდება ევროკავშირის ხელოვნური ინტელექტის აქტისგან, რომელიც გასულ თვეში ამოქმედდა. ევროკავშირის აქტი ევროპის კავშირის სახელმწიფოთა ტერიტორიაზე ხელოვნური ინტელექტის განვითარებას, დანერგვას და მისი სისტემების გამოყენებას არეგულირებს. ევროპის საბჭო 1949 წელს დაფუძნებული საერთაშორისო ორგანიზაციაა, რომელსაც ევროკავშირმა ადამიანის უფლებათა დაცვის მოვალეობა დააკისრა. მასში 47 სახელმწიფო შედის, რომელთა შორისაა ევროკავშირის 27 წევრი ქვეყანა.
შოტლანდიური მწარმოებელი იშვიათი ვისკის შესაქმნელად ხელოვნურ ინტელექტს იყენებს
Diageo-მ ახალი და ძველი პროდუქცია გააერთიანა და შექმნა ვისკის ორი იშვიათი ბოთლი, რომლის ღირებულებაც 50 000 დოლარია. ახალი პროდუქტი ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიაა სახელწოდებით SmokeDNAi, რომელიც კასრებში ვისკის დაძველების პროცესის შესწავლის საშუალებას იძლევა. „საკითხში გარკვეულებს შეუძლიათ, დააკვირდნენ გემოს კომბინაციებს, არომატებს და ადამიანის თვალისთვის უხილავ მახასიათებლებს. ვიზუალურ გამოსახულებაში თქვენ დაინახავთ ერთი ნაწილაკის მცირე რაოდენობას, რომელიც მოძრაობს,“ - აღნიშნავს ჩრდილოეთ ამერიკის Diageo-ს ვისკის ოპერაციების ხელმძღვანელი ევან მორგანი. როგორც Fox News- წერს, ვიზუალური მახასიათებლები ასევე შეიძლება, შეიცავდეს ქოქოსის, კვამლის, მიწის, სამკურნალო, ყვავილოვანი და ტკბილი არომატების კომბინაციას.
ევროკავშირმა ხელოვნური ინტელექტის სფეროში პირველი ისტორიული წესები დაამტკიცა
ევროკავშირმა 13 მარტს საბოლოოდ დაამტკიცა ფართო მასშტაბის წესები ხელოვნური ინტელექტის მართვის სფეროში, მათ შორის, ისეთი მძლავრის სისტემის, როგორიცაა OpenAI-ის პროდუქტი ChatGPT. წესები, რომლებიც პირველად 2021 წელს წარადგინეს, მოქალაქეებს ელვისებური სისწრაფით ცვალებადი ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიისგან მომდინარე შესაძლო საფრთხეებისგან დაიცავს. ამავე დროს ეს წესები საფუძველს გაამყარებს ევროკავშირში ამ სფეროს განვითარებისთვის. ბრიუსელი განსაკუთრებით ჩქარობდა ახალი კანონის მიღებას მას შემდეგ, რაც 2022 წელს სცენაზე გამოჩნდა ხელოვნური ინტელექტის სფეროში მოღვაწე ორგანიზაცია OpenAI-ის პროგრამა ChatGPT, რომელსაც Microsoft-ი უჭერს მხარს.
მსოფლიოში მეთანის დონეზე მონაცემებს სატელიტური პროექტი შეაგროვებს
ტექნოლოგიური გიგანტი Google შეუერთდა სატელიტურ პროექტს, რომელიც მთელ მსოფლიოში მეთანის დონის შესახებ მონაცემებს შეაგროვებს. პროექტი მარტში დაიწყება. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ მეთანი გლობალური დათბობის მთავარი „კონტრუბუტორია“, რადგან სითბოს ინარჩუნებს. მეთანის დიდი წილი მეურნეობისა და ნარჩენების განადგურების შედეგად იწარმოება, მაგრამ Google-ის პროექტი ნავთობისა და გაზის ქარხნებში მეთანის ემისიებზე იქნება ფოკუსირებული. ფირმები, რომლებიც ნავთობს და გაზს იღებენ, რეგულარულად წვავენ მეთანს. თანამგზავრების მიერ დაფიქსირებული მონაცემები, ტექნოლოგიური გიგანტის ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტებით დამუშავდება და მეთანის რუკის შესაქმნელად გამოიყენება, რომელიც მიზნად ისახავს მეთანის გაჟონვის იდენტიფიცირებას ნავთობისა და გაზის ინფრასტრუქტურაზე, მთელ მსოფლიოში. როგორც Google-მა განაცხადა, კომპანიაში იმედოვნებენ, რომ მისი პროექტი „არსებულ ინსტრუმენტებს შორის ხარვეზებს შეავსებს.“ როგორც BBC წერს, მიუხედავად სხვადასხვა მცდელობისა, მეთანის დონე შემაშფოთებლად მაღალი რჩება. ნასა ამბობს, რომ ბოლო 200 წლის განმავლობაში მეთანის დონე გაორმაგდა და რომ მისი 60% ადამიანის აქტივობით არის შექმნილი. ამ პროცესში მთავარი წვლილი შეაქვს პირუტყვს: კონკრეტულად - ძროხებს. 2020 წელს აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტომ გამოაქვეყნა მოხსენება, რომელშიც ნათქვამია, რომ ერთ ძროხას ყოველწლიურად, 154-264 ფუნტი მეთანის გაზის წარმოება შეუძლია.
მასკის განცხადებით, მისმა კომპანიამ ადამიანის ტვინში ჩიპი პირველად ჩანერგა
Space X-ის დამფუძნებელმა, მილიარდერმა ილონ მასკმა განაცხადა, რომ მისმა კომპანია Neuralink-მა ადამიანის ტვინში უსადენო ჩიპი პირველად ჩანერგა. BBC-ის ინფორმაციით, როგორც მასკი ამბობს, „შედეგები იმედისმომცემია, პაციენტი თავს კარგად გრძნობს.“ კომპანიის მიზანია, ადამიანის ტვინი კომპიუტერს დაუკავშიროს და ნევროლოგიური დარღვევების მქონე პაციენტებს დაეხმაროს. Neuralink წარსულში გააკრიტიკეს. Reuters-მა 2022 წლის დეკემბერში დაწერა, რომ კომპანია ჩართული იყო ტესტირებაში, რამაც დაახლოებით, 1,500 ცხოველის სიკვდილი, მათ შორის, ცხვარის, მაიმუნის და ღორის სიკვდილი გამოიწვია. 2023 წლის ივლისში, აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა - რომელიც იკვლევს ცხოველთა კეთილდღეობის პრობლემებს, განმარტა, რომ ცხოველთა კვლევის წესების დარღვევა ვერ აღმოაჩინა. თუმცა უწყებაში ცალკე გამოძიება მიმდინარეობს. მასკის კომპანიას FDA-მ 2023 წლის მაისში მისცა ჩიპის ადამიანებზე ტესტირების ნებართვა. ილონ მასკის კომპანიამ მაიმუნის ტვინში ჩიპი ჩანერგა
