ეკონომიკა
სომხეთი და თურქეთი გიუმრი-ყარსის რკინიგზის აღდგენის საკითხს განიხილავენ
სომხეთი და თურქეთი მთავრობათაშორისი კომისიის სხდომას გამართავენ, სადაც გიუმრი-ყარსის რკინიგზის აღდგენის საკითხს განიხილავენ. სომხეთის პარლამენტის ვიცე-სპიკერმა რუბენ რუბინიანმა ბრიფინგზე განაცხადა. „გიუმრი-ყარსის რკინიგზის აღდგენისა და რეაბილიტაციისადმი მიძღვნილი შეხვედრა მალე გაიმართება,“ - განაცხადა რუბინიანმა. მანვე აღნიშნა, რომ შეხვედრის ადგილმდებარეობის შესახებ დამატებითი დეტალები მოგვიანებით გახდება ცნობილი. ვიცე-სპიკერმა ასევე აღნიშნა, რომ საზღვრების გახსნასთან დაკავშირებით დისკუსიები მიმდინარეობს. 15 სექტემბერს ერევანში სომხეთსა და თურქეთს შორის გამართულ შეხვედრაზე, ორი ქვეყნის სპეციალური წარმომადგენელი, გიუმრი – ყარსის დამაკავშირებელი რკინიგზის ტექნიკური კვლევების დაწყებაზე შეთანხმდნენ.
ილჰამ ალიევი აცხადებს, რომ ზანგეზურის დერეფანი შესაძლოა, 2028 წლის ბოლოსთვის გაიხსნას
აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ყაზახეთში ვიზიტის დროს განაცხადა, რომ ზანგეზურის დერეფნის გახსნა, შესაძლოა, 2028 წლის ბოლოსთვის მოხდეს. ალიევის თქმით, სხვა რეგიონულ პროექტებთან ერთად, ზანგეზურის დერეფნის პროექტს ასევე უზარმაზარი პოტენციალი აქვს. „აზერბაიჯანში გზებისა და რკინიგზის ყველა სამშენებლო სამუშაო მომავალი წლის შუა რიცხვებამდე დასრულდება. სხვა ქვეყნებშიც, ვიმედოვნებთ, ეს ყველაფერი ამავე სისწრაფით განხორციელდება და ამ შემთხვევაში ზანგეზურის დერეფნის გახსნა, შესაძლოა, 2028 წლის ბოლოსთვის მოხდეს,“ – აღნიშნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა. ილჰამ ალიევის თქმით, აგვისტოში ვაშინგტონის სამიტის ერთ-ერთი მიღწევაა TRIPP-ს პროექტი („ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“). ალიევის განცხადებით, პრეზიდენტმა ტრამპმა ამ პროექტს თავისი სახელი დაარქვა, რაც, ბუნებრივია, ნიშნავს, რომ ეს პროექტი აუცილებლად განხორციელდება. „ეს შუა დერეფნის კიდევ ერთ მარშრუტს ხსნის. ტრადიციულის გარდა, კიდევ ერთი ჩნდება – ზანგეზურის გავლით, 15 მილიონი ტონა ტვირთბრუნვით, რაც შეესაბამება ყველაზე თანამედროვე სტანდარტებს. ამგვარად, აზიიდან ევროპაში და უკან ჩვენი ქვეყნების ტერიტორიების გავლით ტვირთების მოცულობას თავისთავად აქვს ზრდის პოტენციალი, მაგრამ ასევე კიდევ უფრო დიდი პოტენციალი ექნება მიღებისა და გაგზავნისთვის,“ – აღნიშნა ილჰამ ალიევმა.
შუა დერეფანი OTS-ის სამიტის ფოკუსში - რა ინიციატივები განიხილება მარშრუტის განვითარებისთვის
7 ოქტომბერს, აზერბაიჯანის ქალაქ გაბალაში გამართულ თურქულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციის (OTS) მე-12 სამიტზე ყაზახეთის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა კიდევ ერთხელ ისაუბრა შუა დერეფანზე, როგორც ევრაზიის სატრანსპორტო ქსელის სტრატეგიულ რგოლზე. ამის შესახებ აზერბაიჯანული მედია იტყობინება და წერს, რომ ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი, რომელიც გადის ჩინეთზე, ყაზახეთზე, კასპიის ზღვაზე, აზერბაიჯანზე, საქართველოსა და თურქეთზე და აკავშირებს აღმოსავლეთ აზიას ევროპასთან, უკვე გახდა სასიცოცხლო მნიშვნელობის ტვირთბრუნვის ხაზი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის. სამიტზე თოყაევმა თურქულენოვანი სახელმწიფოები მიიწვია, რათა აქტიურად მიეღოთ მონაწილეობა შუა დერეფნის გასწვრივ საჰაერო ჰაბების, რკინიგზის სადგურებისა და საზღვაო პორტების ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციაში. მიმდინარეობს მუშაობა, რათა ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების დახმარებით, ტრანსპორტისა და ტრანზიტის სექტორის დიგიტალიზაცია დაჩქარდეს. პრეზიდენტმა წამოაყენა წინადადება OTS-ის [OTS-ის წევრი სახელმწიფოები არიან აზერბაიჯანი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, თურქეთი და უზბეკეთი, ხოლო უნგრეთი და თურქმენეთი დამკვირვებლების სტატუსით მოქმედებენ] ფარგლებში ციფრული მონიტორინგის ცენტრის შექმნის შესახებ, რომელიც მაღალი დონის ექსპერტებს მოიზიდავს. ეს ნაბიჯი მიზნად ისახავს ტრანზიტის გამჭვირვალობაზე ხაზგასმას, პროცესების გამარტივებას და ხარჯების შემცირებას, რაც მარშრუტს საერთაშორისო ინვესტორებისთვის მიმზიდველად აქცევს. პარალეულად, თურქეთის საინვესტიციო ფონდი შუა დერეფნის გასწვრივ საინვესტიციო შესაძლებლობების მონიტორინგს გეგმავს. TITR საერთაშორისო ასოციაციის გენერალური მდივნის მოვალეობის შემსრულებელმა ნურგულ ჟაკუპოვამ თავის მხრივ, განაცხადა, რომ 2025 წლის პირველ ექვს თვეში შუა დერეფნის გასწვრივ ტვირთების მოცულობამ 926 000 ტონას მიაღწია, რაც 6 პროცენტით მეტია 2024 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. ყაზახეთის გავლით ტრანზიტი 65 პროცენტით გაიზარდა და მან 262 000 ტონას მიაღწია, ძირითადად ჩინეთიდან კონტეინერული ტვირთების გამო. 2025 წლის მაისში ყაზახეთის პრეზიდენტმა თოყაევმა გამოაცხადა გეგმები ტრანსკასპიური კონტეინერული გადაზიდვების გაორმაგების შესახებ მომდევნო სამი წლის განმავლობაში, რაც ასახავს შუა დერეფნისადმი, როგორც საერთაშორისო ვაჭრობის საიმედო მარშრუტისადმი მზარდ ინტერესს. 2025 წლის მაისში, თოყაევმა გამოაცხადა გეგმების შესახებ, რომ მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ტრანსკასპიური კონტეინერების გადაზიდვები გაორმაგდებოდა. ტვირთების ნაკადების ზრდას თან ახლავს ყაზახეთში ინფრასტრუქტურის მასშტაბური მოდერნიზაცია. დოსტიკი-მოინთის რკინიგზის ხაზის გაშვება ხუთჯერ გაზრდის ტრანსყაზახეთის დერეფნის გამტარუნარიანობას, ხოლო კიდევ ორი ძირითადი ხაზის მშენებლობა მიმდინარეობს.
სამხრეთ კავკასიას შეუძლია, ენერგეტიკული დერეფანი გახდეს - მსოფლიო ბანკი
მსოფლიო ბანკის შეფასებით, სამხრეთ კავკასიას შეუძლია, ენერგეტიკული დერეფანი გახდეს. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, ანგარიშში მიმოხილულია საქართველოს, სომხეთისა და აზერბაიჯანის პოტენციალი. ანგარიშის მიხედვით, განახლებად ენერგიაზე აზერბაიჯანის გადასვლამ შესაძლოა, ევროპისა და ცენტრალური აზიის (ECA) რეგიონში ეკონომიკური ზრდა და დასაქმების სტიმულირება გამოიწვიოს. „ხელმისაწვდომი ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა სამუშაო ადგილების შექმნისა და ეკონომიკური ტრანსფორმაციის საფუძველია. ხელმისაწვდომი და საიმედო ენერგია აუცილებელია ევროპისა და ცენტრალური აფრიკის რეგიონში პროდუქტიული დასაქმების შესაძლებლობების რეალიზაციისთვის. ევროპისა და ცენტრალური აზიის გარდამავალი პერიოდი სხვა რეგიონების მსგავსი არ არის, რადგან რეგიონის ქვეყნები განსხვავებული გამოწვევების წინაშე დგანან. დემოგრაფიული განსხვავება, გეოგრაფიული მდებარეობა, ბუნებრივი რესურსები, პოლიტიკური სიტუაცია და საწყისი პირობები - ყველაფერი ეს მოითხოვს ქვეყნისთვის სპეციფიკურ მიდგომებს. „სამხრეთ კავკასიას შეუძლია, ენერგეტიკული დერეფანი გახდეს, სადაც საქართველოში, ჰიდროენერგია, აზერბაიჯანის განახლებად ენერგიაზე გადასვლა და სომხეთში, მზის ენერგიის პოტენციალი რეგიონული ეკონომიკური ზრდისა და სამუშაო ადგილების შექმნის მამოძრავებელი ძალაა. ზოგიერთ ქვეყანაში ბირთვულ ენერგიას შეუძლია სხვა წყაროების შევსება,“ - ნათქვამია ანგარიშში.
ბაქო-თბილისი-ყარსით ტვირთების გადაზიდვაზე მემორანდუმი გაფორმდა
აზერბაიჯანმა, თურქეთმა და საქართველომ „ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის მეშვეობით ტვირთების გადაზიდვის ორგანიზების შესახებ, ურთიერთგაგების მემორანდუმს ხელი მოაწერეს. ამის შესახებ აზერბაიჯანის რკინიგზის (AR) ხელმძღვანელმა როვშან რუსტამოვმა Facebook-ზე დაწერა. „ყაზახეთში გამართულ მე-7 საერთაშორისო ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის ბიზნეს ფორუმზე, თურქეთისა და საქართველოს რკინიგზის ადმინისტრაციების ხელმძღვანელებთან ერთად, ხელი მოვაწერეთ ურთიერთგაგების მემორანდუმს ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის ხაზით ტვირთების გადაზიდვის ორგანიზების შესახებ,“ - წერს რუსტამოვი. მისი თქმით, დოკუმენტში გამოკვეთილია ერთობლივი ნაბიჯები ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის მარშრუტის, როგორც უფრო სწრაფი, მდგრადი და კონკურენტუნარიანი სატრანსპორტო კავშირის განვითარებისთვის. „ჩვენი მთავარი მიზნებია ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზაზე სტაბილური და პროგნოზირებადი ოპერაციული რეჟიმის შექმნა, ტვირთის მფლობელებისთვის პირობების გაუმჯობესება და ტრანსპორტირების მოცულობის გაზრდა,“ - განაცხადა აზერბაიჯანის რკინიგზის ხელმძღვანელმა
ოქროს ფასმა რეკორდულ ნიშნულს მიაღწია
ოქროს ფასი 1.4%-ით გაიზარდა და ახალი რეკორდული მაჩვენებელი – $3,812.05 – დაფიქსირდა. ეს ნიშნული წინა სამშაბათს მიღწეულ პიკსაც კი აჭარბებს. ოქრო ფასი უკვე ზედიზედ მეექვსე კვირაა, რაც იმატებს. ასევე გაძვირდა ვერცხლი (2.4%-ით), პლატინა და პალადიუმი. ფასების ზრდა გამოწვეულია როგორც მიწოდების დეფიციტით, ასევე იმით, რომ ინვესტორები აქტიურად აბანდებენ თანხას ბირჟაზე, სავაჭრო ფონდებში (ETF-ებში), რომლებიც მიბმულია ძვირფას მეტალებზე. ვერცხლის ფასმა 22 სექტემბერს, 2011 წლის შემდეგ მაქსიმუმზე აიწია, მას შემდეგ, რაც გასულ კვირას უნციაზე 45 დოლარს გადააჭარბა, რაც ბოლო 14 წლის განმავლობაში პირველად მოხდა. ამ დროისთვის ვერცხლი 1.5%-ით იყო გაძვირებული და 46.7595 დოლარად ივაჭრებოდა ერთ უნციაზე. 1 უნციის ფასი უკვე $46.76-ს აღწევს. პლატინის ფასიც გაიზარდა 2.6%-ით და პირველად 2013 წლის შემდეგ, $1,600-ს გადააჭარბა. პალადიუმი კი, 2.4%-ით გაძვირდა და ივლისის შემდეგ, ყველაზე მაღალ ფასს მიაღწია.
შუა დერეფნის განვითარების ფარგლებში, თურქეთი საერთაშორისო დონორებისგან $10 მილიარდამდე ინვესტიციას მოიზიდავს
თურქეთის ორი მასშტაბური ინფრასტრუქტურული პროექტის - აღმოსავლეთ თურქეთის შუა დერეფნის რკინიგზის განვითარების პროექტის (ETMIC) და სტამბოლის ჩრდილოეთ რკინიგზის გადასასვლელის პროექტის (INRAIL) განსახორციელებლად, მთავრობა მსოფლიო ბანკიდან (WB) და სხვა საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტებიდან დაახლოებით 9.7 მილიარდი დოლარის მოზიდვას გეგმავს. მედია მსოფლიო ბანკზე დაყრდნობით წერს, რომ ETMIC პროექტის სავარაუდო ღირებულება 1.615 მილიარდ დოლარს შეადგენს, დღგ-ს ჩათვლით, ხოლო INRAIL პროექტის ღირებულება 8.1 მილიარდ დოლარს შეადგენს, დღგ-ს, გაუთვალისწინებელი ხარჯების, მშენებლობის ზედამხედველობისა და პროექტის მართვის ჩათვლით. ETMIC პროექტი გულისხმობს დივრიგი-ყარსი-საქართველოს სასაზღვრო რკინიგზის ხაზის რეაბილიტაციას და ელექტრიფიკაციას, რომელიც შუა დერეფნის (ტრანსკასპიის საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი, TITR) ნაწილია. პროგრამა 587 კმ სიგრძის რკინიგზის ინფრასტრუქტურისა და ზედნაშენის რეაბილიტაციას მოიცავს, დივრიგიდან საქართველოს საზღვრამდე 667 კმ სიგრძის ხაზის ელექტრიფიკაციას, ხიდების, გვირაბების, წყალგამტარი მილების, საყრდენი კედლებისა და სადგურების გაფართოების მშენებლობას, რეგულირებადი რკინიგზის გადასასვლელების დანერგვას და სოციალური ობიექტების განვითარებას უსაფრთხო ექსპლუატაციის უზრუნველსაყოფად. თანამედროვე მოძრაობის მართვის სისტემა მოიცავს 154 კვ ძაბვის ქვესადგურებსა და ელექტროგადამცემ ხაზებს, სიგნალიზაციისა და ტელეკომუნიკაციის აღჭურვილობას, ცენტრალიზებულ მოძრაობის კონტროლს (CTC) და 320 კმ სიგრძის განაწილებულ აკუსტიკურ მონიტორინგის სისტემას (DAS). მსოფლიო ბანკის მონაცემებით, განახლებული აღმოსავლეთის დერეფანი თურქეთის ფარგლებში შუა დერეფნის სტრატეგიულ ნაწილად იქცევა, რაც უზრუნველყოფს პირდაპირ კავშირს ქვეყანასა და საქართველოს, კასპიის რეგიონსა და ცენტრალურ აზიას შორის. ელექტრიფიცირებული სატვირთო ხაზი გაზრდის ტრანსპორტირების სიჩქარეს, საიმედოობას და გარემოსდაცვით კეთილგანწყობას, ასევე, გააძლიერებს თურქეთის, როგორც ევრაზიის ლოგისტიკაში მთავარი ცენტრის როლს. პარალელურად, თურქეთი ემზადება INRAIL პროექტის განსახორციელებლად - დაახლოებით 125 კმ სიგრძის ახალი სარკინიგზო ხაზის მშენებლობისთვის, რომელიც ქვეყნის აზიურ და ევროპულ ნაწილებს სტამბოლის მეტროპოლიტენის გვერდის ავლით დააკავშირებს. ხაზი ჩაიროვას სადგურთან (აზიური მხარე) დაიწყება და დასრულდება ჩათალჯას სადგურთან (ევროპული მხარე), გაივლის იავუზ სულთან სელიმის ხიდს. ახალი ხაზი ელექტრიფიცირებული იქნება და სრულად აღიჭურვება სიგნალიზაციით, რომელიც განკუთვნილია როგორც მგზავრების, ასევე, ტვირთების გადაზიდვისთვის. პროექტის თანახმად, სამგზავრო მატარებლებს შეეძლებათ 160 კმ/სთ სიჩქარის განვითარება, ხოლო სატვირთო მატარებლებს - 80-120 კმ/სთ. ხაზი უზრუნველყოფს სტამბოლის აეროპორტსა და საბიჰა გიოქჩენის აეროპორტს შორის პირდაპირ კავშირს, ინტეგრირებას მოახდენს მათ ეროვნულ სარკინიგზო ქსელში და გააძლიერებს მულტიმოდალურ ლოგისტიკას. როგორც მსოფლიო ბანკი აღნიშნავს, INRAIL უზრუნველყოფს შიდა და საერთაშორისო სატრანსპორტო კავშირს საჰაერო და სარკინიგზო კვანძებს შორის, ამავდროულად, გააუმჯობესებს ურბანულ მობილობას მეტროპოლიაში. შემოვლით ხაზს მხოლოდ ორი სადგური ექნება - ორივე აეროპორტი, რაც ეფექტურად მოემსახურება მგზავრთა ნაკადებს და განავითარებს მულტიმოდალურ ტვირთების გადაზიდვას. შეგახსენებთ, რომ 2024 წელს TITR-ის მეშვეობით ტვირთების გადაზიდვის მოცულობა 62%-ით გაიზარდა და მან 4.5 მილიონ ტონას მიაღწია. 2025 წელს პროგნოზირებულია შემდგომი ზრდა 5.2 მილიონ ტონამდე, საიდანაც 4.2 მილიონი ტონა მონაწილე ქვეყნების მარშრუტებით გაივლის. ამ მოცულობიდან 2.5 მილიონი ტონა მშრალი ტვირთი იქნება (დაახლოებით 96,000 TEU), ხოლო 1.7 მილიონი ტონა - ნავთობი. 2027 წლისთვის მარშრუტის გამტარუნარიანობა შეიძლება, წელიწადში 10 მილიონ ტონამდე გაიზარდოს.
ფაშინიანის თქმით, „ტრამპის მარშრუტს“ რეგიონული და გლობალური გავლენა ექნება
„TRIPP-ის მარშრუტის („ზანგეზურის დერეფანი“) ინფრასტრუქტურის პროექტი სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე იმოქმედებს ორმხრივი აშშ-სომხეთის ფორმატში შეთანხმებული ბიზნეს მოდელით, რომელიც ათობით კილომეტრის სიგრძის სხვადასხვა ინფრასტრუქტურისგან შედგება,“ - ეს განცხადება სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე სიტყვით გამოსვლისას გააკეთა. მანვე განაცხადა, რომ TRIPP-ის მარშრუტს ექნება როგორც რეგიონული, ასევე გლობალური მნიშვნელობა და გავლენა. „ამრიგად, ვაშინგტონში 8 აგვისტოს გამოცხადებული დეკლარაციის შესაბამისად, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სახელმწიფოთაშორისი, ორმხრივი და საერთაშორისო ტრანსპორტირებისთვის კომუნიკაციები გაიხსნება სახელმწიფოების სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და იურისდიქციის პატივისცემის საფუძველზე. ეს მოიცავს აზერბაიჯანის მატერიკულ ნაწილსა და ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას შორის შეუფერხებელ კავშირს სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიის გავლით, რაც ორივე მხარისთვის მომგებიანი იქნება როგორც საერთაშორისო, ასევე, ქვეყნის შიგნით კავშირების თვალსაზრისით,“ - აღნიშნა ფაშინიანმა. აშშ „ტრამპის მარშრუტისთვის“ პირველი დაფინანსების გამოყოფას გეგმავს
საქართველოს პორტებიდან ბაქოს მიმართულებით ბლოკ-მატარებელი იმოძრავებს - GR
საქართველოს პორტებიდან ბაქოს მიმართულებით ბლოკ-მატარებელი იმოძრავებს. შესაბამისი შეთანხმება აზერბაიჯანის რკინიგზასთან (AR), ალმატიში გამართული სატრანსპორტო კვირეულის ფარგლებში გაფორმდა. საქართველოს რკინიგზის (GR) ინფორმაციით, ახალი ბლოკ-მატარებელი ბათუმი-ფოთი-თბილისი-აპშერონი-სუმგაიტი-ალიატის მიმართულებით იმოძრავებს. აღნიშნული ბლოკ-მატარებელი შავი ზღვის პორტებს აზერბაიჯანის ყველაზე მსხვილ ტერმინალებთან წინასწარ დადგენილი გრაფიკით დააკავშირებს. ახალი ხაზი, სავარაუდოდ, ტვირთის მფლობელებისთვის ლოგისტიკას გაამარტივებს, მიწოდების დროს შეამცირებს და ტერმინალებში ტვირთისა და ცარიელი კონტეინერების შენახვის ხარჯებს შეამცირებს. ტვირთმფლობელს წინასწარ ეცოდინება რამდენ ხანში ჩავა მათი კონტეინერი ბაქოში და რამდენ ხანში დაბრუნდება ცარიელი კონტეინერი უკან. საქართველოს რკინიგზას ხაზის ამოქმედების კონკრეტული თარიღი ჯერ არ გამოუცხადებია.
ყაზახეთის პრეზიდენტმა „ისტორიული პროექტი“ გახსნა
ყაზახეთის პრეზიდენტმა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა დოსტიკი-მოინთის რკინიგზის მეორე ხაზი ოფიციალურად გახსნა და მას ყაზახეთის ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის სექტორისთვის ისტორიული პროექტი უწოდა. რკინიგზის სიგრძე 836.1 კილომეტრია. ეს პროექტი აშენდა „ახალი აბრეშუმის გზის“ ინიციატივის ფარგლებში და ითვლება სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურულ ნაბიჯად. ახლად ინტეგრირებული სეგმენტი, სატვირთო გადაზიდვების გამტარუნარიანობას, სავარაუდოდ, ხუთჯერ გაზრდის და ოპტიმიზაციას გაუწევს საექსპორტო ტვირთების მიწოდების ვადებს. გააძლიერებს ყაზახეთის სტრატეგიულ სატრანზიტო შესაძლებლობებს. თოყაევმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ინიციატივა დოსტიკ-ალაშანკოუს დერეფნის ისტორიულ ჩარჩოს ამკვიდრებს, რომელმაც თავდაპირველად, სამნახევარი ათწლეულის წინ დაამყარა კავშირი ყაზახეთსა და ჩინეთს შორის. „ყაზახეთი ისტორიულად, აზიის ეკონომიკურ ძალასა და ევროპულ ბაზარს შორის კავშირის ხელშეწყობის მნიშვნელოვან კავშირს წარმოადგენდა,“ - განაცხადა ყაზახეთის პრეზიდენტმა. მანვე აღნიშნა, რომ ახალი ხაზი ასტანისა და პეკინის საერთო ხედვას [„ერთი სარტყელი, ერთი გზა“ ინიციატივის ფარგლებში] ასახავს. ყაზახეთის, როგორც ევრაზიულ სივრცეში მთავარ სატრანზიტო ცენტრზე ხაზგასმით, თოყაევმა აღნიშნა, რომ ქვეყანას უკვე კვეთს ხუთი საერთაშორისო სარკინიგზო დერეფანი, რომლებიც მას მსოფლიოს უდიდეს სავაჭრო ბაზრებთან აკავშირებს. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში, სატრანსპორტო და ლოგისტიკური ინფრასტრუქტურის განვითარებაში დაახლოებით 35 მილიარდი დოლარი ჩაიდო. სამომავლო გეგმები მოიცავს 5000 კილომეტრიანი ახალი რკინიგზის მშენებლობას და 11000 კილომეტრიანი რკინიგზის შეკეთებას, ისეთი მნიშვნელოვანი პროექტებით, როგორიცაა, მოინტი-ყიზილჟარის რკინიგზა და კიზილჟარის სადგურის აქტაუს პორტთან დამაკავშირებელი მარშრუტების მოდერნიზაცია. „ეს ძალისხმევა გააძლიერებს ტრანსკასპიის საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტს [შუა დერეფანი] და ხელს შეუწყობს მას,“ - აღნიშნა თოყაევმა. ცნობისთვის, დოსტიქი — ყაზახეთის სასაზღვრო პუნქტია ჩინეთთან (სინძიანის რეგიონთან). მოინთი — მდებარეობს ყაზახეთის შიგნით, ცენტრალურ რეგიონში. შეგახსენებთ, შუა დერეფანი წარმოადგენს აზიასა და ევროპას შორის დამაკავშირებელ სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც გადის რეგიონის რიგ ქვეყნებში. მარშრუტი იწყება ჩინეთიდან და გადის ცენტრალური აზიის ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა, ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი, შემდეგ კასპიის ზღვაში, აზერბაიჯანში, საქართველოსა და თურქეთში, ვიდრე ევროპას მიაღწევს.
ბულგარეთი რუსული გაზის ტრანზიტის შეწყვეტას აანონსებს
ბულგარეთი რუსული გაზის ტრანზიტის კონტრაქტებს 2026 წელს, ხოლო ტრანზიტს 2028 წელს სრულად შეწყვეტს. ამის შესახებ ბულგარეთის პრემიერ-მინისტრმა როსენ ჟელიაზკოვმა განაცხადა. ევროკავშირმა მკვეთრად შეამცირა რუსული ბუნებრივი აირის იმპორტი უკრაინაში რუსეთის მიერ წარმოებული ომის დაწყების შემდეგ. თუმცა კრემლის ევროპელი მოკავშირეები, უნგრეთი და სლოვაკეთი, რუსული ბუნებრივი აირის იმპორტის მიღებას თურქეთის გავლით მილსადენებით აგრძელებენ და მათ შეჩერების გეგმა არ აქვთ. „რაც შეეხება პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიაზე გაკეთებულ მოწოდებას, ჩვენ [ბულგარეთი], როგორც ევროკავშირის ნაწილი, მოკლევადიან პერსპექტივაში, 2026 წელს შევუერთდებით ევროკავშირის გადაწყვეტილებებს რუსული ბუნებრივი აირის გამოყენების ან ტრანზიტის თაობაზე კონტრაქტების შეწყვეტის შესახებ,“ - განაცხადა ჯელიაზკოვმა. „2026 წლისთვის რუსული ბუნებრივი აირის გამოყენების ან ტრანზიტის კონტრაქტები უნდა შეწყდეს, ხოლო გრძელვადიან პერსპექტივაში - 2028 წლისთვის, ის მთლიანად უნდა გამოირიცხოს ბულგარეთის ენერგეტიკული ბაზრიდან,“ განმარტა ჟელიაზკოვმა. „ბულგარეთმა ნაწილობრივ ჩაანაცვლა იმპორტი, აზერბაიჯანის ხარჯზე, მაგრამ რუსული ბუნებრივი აირის მიღებას ირიბად აგრძელებს,“ განაცხადა ბულგარეთის პრეზიდენტმა რუმენ რადევმა თებერვალში. ცნობისთვის, ბულგარეთის დელეგაციის აშშ-ში ვიზიტის დროს, ბულგარულმა ენერგეტიკულმა ჰოლდინგმა, იშვიათ მიწათა ლითონების კვლევის შესახებ, ჩრდილოეთ დაკოტის უნივერსიტეტთან ურთიერთგაგების მემორანდუმს მოაწერა ხელი. ბულგარეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბოლო პუნქტი, რომლის მეშვეობითაც, ევროკავშირის ქვეყნები რუსულ გაზს იღებენ მილსადენით - „თურქეთის ნაკადი“. გაზსადენი, რომელიც თურქეთმა და რუსეთმა 2020 წლის იანვარში გახსნეს, რუსეთის კრასნოდარის მხრიდან შავი ზღვის ფსკერზე გადის თურქეთის ევროპულ ნაწილამდე და მოიცავს ორ განშტოებას. ერთი რუსული გაზით ამარაგებს თურქეთს, ხოლო მეორე - სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს. მას შემდეგ, რაც უკრაინამ უარი თქვა ევროკავშირის ქვეყნებისკენ რუსული გაზის ტრანზიტზე, „თურქეთის ნაკადი“ ერთადერთი მოქმედი მილსადენია, რომლითაც ევროპა რუსეთისგან ბუნებრივ აირს იღებს. 2025 წლის ივნისში ბრიუსელმა წარმოადგინა ახალი კანონპროექტი, რომელიც ითვალისწინებს ევროკავშირში რუსული გაზის იმპორტის ეტაპობრივად აკრძალვას და ამ პროცესის დასრულებას 2027 წლის ბოლოსთვის. უნგრეთი და სლოვაკეთი, რომლებიც ბუნებრივი აირის დაახლოებით 70%-ს რუსეთიდან იღებენ, იმპორტის შეწყვეტას იმ მიზეზით ეწინააღმდეგებიან, რომ ეს შიდა ბაზარზე ფასების ზრდას გამოიწვევს. უკრაინაში რუსეთის არმიის ფართომასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ, ევროკავშირის სახელმწიფოების დიდმა ნაწილმა რუსულ გაზზე უარი თქვა. ლაიენი: რუსული ენერგორესურებისგან სრულად უნდა გავთავისუფლდეთ მიმდინარეობს მუშაობა აზერბაიჯანი-საქართველო-თურქეთი-ბულგარეთის დამაკავშირებელი მწვანე ენერგიის დერეფნის პროექტებზე - მინისტრი
თურქეთი, სირია და იორდანია ჰიჯაზის რკინიგზას აღადგენენ
თურქეთი, სირია და იორდანია ისტორიული ჰიჯაზის რკინიგზის ხაზის აღდგენაზე შეთანხმდნენ. ამის შესახებ თურქული მედია მაღალჩინოსანზე დაყრდნობით იტყობინება და წერს, რომ ეს მოვლენა რეგიონული კავშირის აღდგენისა და საერთო მემკვიდრეობის შენარჩუნებისკენ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. „ისტორიული ჰიჯაზის რკინიგზა აღდგება,“ - განაცხადა ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა აბდულკადირ ურალოღლუმ. მინისტრის ინფორმაციით, შეთანხმებას ამ თვის დასაწყისში, ამანში გამართულ სამმხრივ შეხვედრაზე მიაღწიეს. კერძოდ, ურთიერთგაგების მემორანდუმის პროექტზე, რომელიც სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის სფეროში ყოვლისმომცველ თანამშრომლობას განსაზღვრავს. ინიციატივის ფარგლებში, თურქეთი რკინიგზის სირიის სეგმენტზე 30 კილომეტრიანი (18.6 მილი) დაკარგული სტრუქტურის დასრულებაში დაეხმარება. ამასობაში, იორდანია სირიაში ლოკომოტივების მოვლა-პატრონობის, შეკეთებისა და ექსპლუატაციის მხარდასაჭერად, თავის ტექნიკურ შესაძლებლობებს შეაფასებს. სამი ქვეყანა ასევე გეგმავს ერთობლივი ტექნიკური კვლევების ჩატარებას, რომლებიც მიზნად ისახავს წითელ ზღვაზე თურქეთის წვდომის გაუმჯობესებას, იორდანიის აკაბის პორტის მეშვეობით. გარდა ამისა, სირიის გავლით, თურქეთსა და იორდანიას შორის საავტომობილო ტრანსპორტის აღდგენა იგეგმება. თავდაპირველად 1900-1908 წლებში, ჰიჯაზის სარკინიგზო ხაზი დაახლოებით, 1750 კილომეტრზე იყო გადაჭიმული და სტამბოლს მექასა და მედინასთან, ასევე, დამასკოსთან და იემენის ნაწილებთან აკავშირებდა. „რკინიგზა, რომელმაც ხელი შეუწყო რეგიონის განვითარებას, აშენდა რელიგიური, სამხედრო და პოლიტიკური მიზნებისთვის,“ წერს თურქული მედია.
კასპიის საბადოების გამო, ნავთობისა და გაზის კონდენსატის წარმოება ყაზახეთში 3%-ით გაიზარდა
ყაზახეთმა ნავთობისა და გაზის კონდენსატის მოპოვება 2025 წლის აგვისტოში 8,885 მილიონ ტონამდე გაზარდა, ივლისში ეს მოცულობა 8,631 მილიონ ტონას შეადგენდა. საწვავის და ენერგიის კომპლექსის სიტუაციისა და ანალიზის ცენტრისა (SAC TEK RK) და Reuters გამოთვლებით, ხსენებული მონაცემების ზრდას კასპიის საბადოები განაპირობებს. წარმოების ძირითადი ზრდა აგვისტოში სამმა დიდმა კასპიურმა საბადომ უზრუნველყო: თენგიზი - 3%-ით 3,715 მლნ ტონამდე, ქაშაგანი - 6%-ით 1,540 მლნ ყარაჩაგანაკი გაიზარდა 7%-ით 1,042 მლნ ტონამდე. იმავდროულად, ცენტრალური აზიის ენერგეტიკისა და ენერგეტიკული ინდუსტრიის ცენტრის (CAC TEC) ცნობით, ქვეყნის წამყვანმა ნავთობის მწარმოებელმა, Tengizchevroil-მა (TCO), თენგიზ საბადოს ოპერატორმა, გასულ თვეში საკუთარი მარტის რეკორდი მოხსნა, რომელიც 3,7 მილიონ ტონას შეადგენდა. TCO-ს პრესსამსახურმა, Reuters-ის თხოვნის საპასუხოდ განაცხადა, რომ კომპანიის პოლიტიკის შესაბამისად, ის არ აკეთებს კომენტარს კომერციულ საკითხებთან, ნავთობის ტრანსპორტირებასთან ან წარმოების დონესთან დაკავშირებულ კონკრეტულ დეტალებზე. ენერგეტიკისა და ენერგეტიკის ცენტრალური აზიის ცენტრის (CAC TEC) მონაცემებით, ყაზახეთში ნავთობისა და გაზის კონდენსატის წარმოებამ 2025 წლის პირველი რვა თვის განმავლობაში 67,389 მილიონი ტონა შეადგინა. 2024 წლის იანვარ-აგვისტოში ყაზახმა მწარმოებლებმა 59,307 მილიონი ტონა ნედლი ნავთობი აწარმოეს. ყაზახეთის რესპუბლიკის ენერგეტიკის სამინისტროს 2023-2027 წლების განვითარების გეგმის თანახმად, ქვეყნის ნავთობის წარმოების ზრდა მომავალ წელსაც გაგრძელდება. KMG-მა 2025 წელს თენგიზში ნედლეულის წარმოების პროგნოზი 35,7 მილიონ ტონამდე გაზარდა. TCO-ს მთავარი აქციონერი ამერიკული კომპანია Chevron (50%), ExxonMobil (25%), KazMunayGas (20%) და Lukoil (5%) ასევე ფლობენ აქციებს. კასპიის ნავთობის ძირითადი საექსპორტო მარშრუტი, კასპიის მილსადენის კონსორციუმი (CPC), ამჟამად, ჭარბი სიმძლავრით მუშაობს. თუმცა CPC მილსადენი რუსეთზე გადის, რაც გეოპოლიტიკურ რისკებს ქმნის.
თურქეთმა ამერიკული გაზის შესყიდვის 20-წლიან ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი
თურქეთმა აშშ-სგან თხევადი ბუნებრივი აირის შესყიდვაზე, სავაჭრო კომპანია Mercuria-სთან 20-წლიან შეთანხმებას მოაწერა ხელი. შესაბამისი განცხადება თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრმა ალფარსლან ბაირაქტარმა გააკეთა იმ ფონზე, როდესაც აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი ევროპას რუსული ენერგორესურსების შესყიდვების შეჩერებისკენ მოუწოდებს. ტრამპმა ერდოღანს რუსული ნავთობის შესყიდვის შეწყვეტისკენ მოუწოდა კერძოდ, სახელმწიფო ენერგეტიკულმა კომპანია BOTAS-მა ნიუ-იორკში, ერდოღანის ვიზიტის დროს, ხელი მოაწერა უახლეს გარიგებას, რომლის მიხედვითაც, 2026 წლიდან თურქეთისთვის ყოველწლიურად, 4 მილიარდი კუბური მეტრი თხევადი ბუნებრივი აირის მიწოდება იგეგმება, ხოლო მთლიანი მიწოდების მოცულობა დაახლოებით 70 მილიარდ კუბურ მეტრს ითვალისწინებს. „ეს შეთანხმება მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს აშშ-სთან 100 მილიარდი დოლარის სავაჭრო მოცულობის მიზნის მიღწევას,“ - განაცხადა ბაირაქტარმა და განმარტა, რომ შეთანხმების მიზანია მიწოდების უსაფრთხოების გაზრდა და თურქეთის ენერგორესურსების დივერსიფიკაცია. რუსეთი თურქეთისთვის გაზის უმსხვილესი მიმწოდებელია, თუმცა ანკარამ ბოლო წლებში დივერსიფიკაცია მოახდინა. ახალი გარიგება ერთ-ერთია იმ რამდენიმეთაგან, რომელსაც ანკარამ სულ მცირე 16 მილიარდი კუბური მეტრის ღირებულების რუსული გაზის იმპორტზე გარიგებების ვადის ამოწურვამდე მიაღწია. რუსეთთან გაზის მიწოდების შესახებ გარიგებები წელს სრულდება. ახალი გარიგება ჯერ არ დადებულა. ენერგეტიკული შეთანხმებების მიღწევა თურქეთ-ვაშინგტონის ურთიერთობების გაუმჯობესებისკენ სწრაფვის ფონზე ხდება. ორშაბათს, ანკარამ განაცხადა, რომ გააუქმა საპასუხო ტარიფები, რომლებიც 2018 წელს აშშ-დან იმპორტირებული საქონლის ფართო სპექტრზე, მათ შორის, მსუბუქი ავტომობილებსა და ხილზე დაწესდა. გადაწყვეტილება ერდოღანისა და ტრამპის შეხვედრის წინ კეთილი ნების ჟესტად იყო აღქმული. თურქეთმა და აშშ-მ ბირთვული ენერგიის სფეროში პარტნიორობის გაღრმავების შეთანხმება გააფორმეს
მიმდინარეობს მუშაობა აზერბაიჯანი-საქართველო-თურქეთი-ბულგარეთის დამაკავშირებელი მწვანე ენერგიის დერეფნის პროექტებზე - მინისტრი
მიმდინარეობს მუშაობა აზერბაიჯანი-საქართველო-თურქეთი-ბულგარეთის დამაკავშირებელი მწვანე ენერგიის დერეფნის პროექტებზე, ასევე აზერბაიჯანიდან სომხეთის მონაწილეობით პოტენციურ პირდაპირ მარშრუტებზე, რომლებიც სამხრეთ კავკასიას თურქეთთან, ევროპასთან და ცენტრალურ აზიასთან დააკავშირებს. შესაბამისი განცხადება აზერბაიჯანის ენერგეტიკის მინისტრმა პარვიზ შაჰბაზოვმა აზერბაიჯანის საერთაშორისო საინვესტიციო ფორუმის (AIIF 2025) გახსნის ცერემონიაზე გააკეთა. შაჰბაზოვმა აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანი 2030 წლისთვის, განახლებადი ენერგიის წილის 38%-მდე გაზრდას გეგმავს. „მომდევნო ორი წლის განმავლობაში ჩვენ დავასრულებთ 10 მზის და ქარის ელექტროსადგურის ინტეგრაციას ჩვენს ენერგეტიკულ სისტემაში, რომელთა საერთო სიმძლავრე დაახლოებით 2000 მეგავატია და ინვესტიციის ღირებულება 2.7 მილიარდი დოლარია. 2030 წლისთვის ჩვენ ვგეგმავთ, რომ განახლებადი ენერგიის წილს დადგმულ სიმძლავრეში 38%-მდე გავზრდით,“ - განაცხადა მინისტრმა და აღნიშნა, რომ ეს ზომები მიზნად ისახავს აზერბაიჯანის, როგორც მწვანე ენერგიის მთავარი მიმწოდებლისა და სატრანზიტო ცენტრის, პოზიციის სტრატეგიულად გაძლიერებას. „ამჟამად, კასპიის ზღვაში მიმდინარეობს გაზომვისა და მონიტორინგის სამუშაო ოფშორული ელექტროსადგურების მშენებლობის ზონების დასადგენად და მიმდინარეობს თანამშრომლობა არაერთ ადგილობრივ და საერთაშორისო კომპანიასთან,“ - განაცხადა აზერბაიჯანის ენერგეტიკის მინისტრმა.
„ზანგეზურის დერეფნის გახსნა შუა დერეფნის გააქტიურებას შეუწყობს ხელს“ - თურქეთის ვაჭრობის მინისტრი
თურქეთის ვაჭრობის მინისტრმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანში ზანგეზურის დერეფნის გახსნა გააერთიანებს თურქული სამყაროს მომსახურებას და გამოაცოცხლებს შუა დერეფანს, რომელიც შორეული აღმოსავლეთიდან ევროპამდეა გადაჭიმული - ეს გააძლიერებს სატრანზიტო ვაჭრობას. ანკარაში აზერბაიჯან-თურქეთის ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობების ხიდის პროგრამაზე გამოსვლისას, ომერ ბოლატმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანი თურქეთისთვის მნიშვნელოვანი სტრატეგიული სატრანზიტო პუნქტია, რადგან ის ცენტრალურ აზიასა და შორეულ აღმოსავლეთში იხსნება. ბოლატმა აღნიშნა, რომ მისი მოღვაწეობის პერიოდში თურქეთ-აზერბაიჯანის ვაჭრობა ყოველწლიურად ვითარდებოდა. „წელს პირველი რვა თვის მონაცემებით, ჩვენი სავაჭრო მოცულობა იზრდებოდა. ინვესტიციები, განსაკუთრებით, ძალიან მნიშვნელოვანია,“ - აღნიშნა ბოლატმა. მინისტრის თქმით, თურქეთის ყველაზე დიდი ინვესტიცია მსოფლიოში, ბიზნესმენებისა და კომპანიების რაოდენობის მიხედვით, აზერბაიჯანშია. „ჩვენი ყველაზე დიდი ინვესტიცია, 17 მილიარდი დოლარის ოდენობით, ასევე, აზერბაიჯანშია. აზერბაიჯანს ასევე დაახლოებით 3000 კომპანია ჰყავს თურქეთში,“ - განაცხადა თურქეთის ვაჭრობის მინისტრმა. თურქეთი შუა დერეფნის პოტენციალის ეფექტიანად გამოსაყენებლად, ახალ შესაძლებლობებს იკვლევს
შუა დერეფანი სულ უფრო მნიშვნელოვანი გახდება კრიტიკული მინერალებით მომარაგებისთვის - ატლანტიკური საბჭო
შუა დერეფანი, სავარაუდოდ, სულ უფრო მნიშვნელოვანი გახდება, რადგან იშვიათ მიწათა ელემენტებისთვის კონკურენცია იზრდება - ცენტრალური აზია კრიტიკული მინერალების უზარმაზარ მარაგს ფლობს. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, ამის შესახებ ამერიკული ანალიტიკური ცენტრი The Atlantic Council-ი წერს. ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ცენტრალურ აზიასთან სამხრეთ კავკასიის კავშირის გაფართოება სახელმწიფოებს საშუალებას მისცემს, შუა დერეფანი გადაკვეთონ და რუსეთის გვერდის ავლით გაიარონ. „ამან შეიძლება, ხელი შეუწყოს ძირითადი მიწოდების ჯაჭვების უზრუნველყოფას და იშვიათ მიწათა ელემენტებისა და სტრატეგიული მინერალების მარაგების გამოყენებას, რომლებიც აუცილებელია თანამედროვე ტექნოლოგიებისთვის, როგორიცაა, სმარტფონები, ელექტრომობილები და ნახევარგამტარები,“ - ნათქვამია The Atlantic Council-ის უახლეს ანალიზში. ცნობისთვის, შუა დერეფანი წარმოადგენს აზიასა და ევროპას შორის დამაკავშირებელ სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც გადის რეგიონის რიგ ქვეყნებში. მარშრუტი იწყება ჩინეთიდან და გადის ცენტრალური აზიის ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი, შემდეგ კასპიის ზღვაში, აზერბაიჯანში, საქართველოსა და თურქეთში, ვიდრე ევროპას მიაღწევს.
აზერბაიჯანი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები ორი კონტეინერმზიდი გემის აშენებაზე შეთანხმდნენ
ბაქოს გემთმშენებელმა ქარხანამ და აბუ დაბის პორტების კომპანიამ ორი კონტეინერმზიდი გემის მშენებლობისა და გაყიდვის შესახებ კონტრაქტი გააფორმეს. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, დოკუმენტების გაცვლა დღეს აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტ, შეიხ მოჰამედ ბინ ზაიდ ალ ნაჰიანის მონაწილეობით შედგა. დღესვე, აზერბაიჯანმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა ხელი მოაწერეს ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის დეკლარაციას. ამასთან, აზერბაიჯანის ციფრული განვითარებისა და ტრანსპორტის სამინისტრომ და პრეზინდეტმა ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის 2025-2028 წლების ხელოვნური ინტელექტის სტრატეგიის განხორციელებაში თანამშრომლობის შესახებ.
თურქეთი შუა დერეფნის პოტენციალის ეფექტიანად გამოსაყენებლად, ახალ შესაძლებლობებს იკვლევს
თურქეთმა აზერბაიჯანთან, ყაზახეთთან, უზბეკეთთან და თურქმენეთთან ორმხრივი მექანიზმები შექმნა, რათა შუა დერეფნის პოტენციალის ეფექტიანად გამოსაყენებლად, დამატებითი თანამშრომლობის შესაძლებლობები შეისწავლოს. ამის შესახებ თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სტრატეგიული კვლევების ცენტრის დეპარტამენტის უფროსმა თურჰან დილმაჩმა განაცხადა. CICA-ს ანალიტიკური ცენტრების ფორუმის მე-13 სესიაზე, „ევრაზიული კავშირის გაძლიერების“ პანელზე გამოსვლისას, დილმაჩმა ხაზი გაუსვა, რომ კავშირის კონცეფციას კონკრეტული ნაბიჯები უნდა ახლდეს თან. „სატრანსპორტო და სავაჭრო დერეფნების შექმნით, ჩვენ ფაქტობრივად ვქმნით ნდობის დერეფნებს, რომლებიც აკავშირებს ჩვენს ეკონომიკებს, საზოგადოებებსა და ხალხს,“ - აღნიშნა თურქეთის წარმომადგენელმა. მანვე აღნიშნა, რომ თურქული სახელმწიფოების ორგანიზაციის ფარგლებში, თურქეთი შუა დერეფანთან დაკავშირებით, აზერბაიჯანთან და ცენტრალური აზიის პარტნიორებთან მჭიდროდ თანამშრომლობს. „ჩვენი მიზანია ამ მარშრუტის გასწვრივ ეკონომიკური ინტეგრაციისა და მდგრადი განვითარების გაძლიერება. ჩვენ გვჯერა, რომ შუა დერეფანი ცენტრალური აზიის ქვეყნებს სთავაზობს სავაჭრო გზების გაფართოების, ეკონომიკური ინტეგრაციის გაღრმავებისა და მდგრადი ზრდის უზრუნველყოფის შესაძლებლობას,“ - აღნიშნა დილმაჩმა. ცნობისთვის, შუა დერეფანი წარმოადგენს აზიასა და ევროპას შორის დამაკავშირებელ სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც გადის რეგიონის რიგ ქვეყნებში. მარშრუტი იწყება ჩინეთიდან და გადის ცენტრალური აზიის ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი, შემდეგ კასპიის ზღვაში, აზერბაიჯანში, საქართველოსა და თურქეთში, ვიდრე ევროპას მიაღწევს.
აზერბაიჯანული მედია: ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანით ნავთობის ექსპორტი ივლისში 11%-ით შემცირდა
აზერბაიჯანული მედიის ინფორმაციით, 2025 წლის ივლისში ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის (BTC) მილსადენით ნავთობის ექსპორტი საშუალოდ 517 000 ბარელს შეადგენდა დღეში. ივლისში, ივნისთან შედარებით, ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენით ექსპორტი 11%-ით - 61 000 ბარელით შემცირდა დღეში. 2024 წლის ივლისთან შედარებით, მიმდინარე წლის ივლისში BTC-ის მეშვეობით ნავთობის ტრანსპორტირების მოცულობა 25%-ით - 170 000 ბარელით შემცირდა. ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენი 2006 წლის 13 ივლისს გაიხსნა. მისი სიგრძე 1 768 კმ-ია: 443 კმ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე გადის, 249 კმ საქართველოს ტერიტორიაზე და 1 076 კმ თურქეთის ტერიტორიაზე.
