ეკონომიკა
„შუა დერეფნისთვის გაცილებით ფართო შესაძლებლობები გაიხსნება“ - ამერიკული DFC-ს მმართველი დირექტორი
უახლოეს მომავალში, შუა დერეფნისთვის გაცილებით ფართო შესაძლებლობები გაიხსნება. ამის შესახებ აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების საფინანსო კორპორაციის (DFC) მმართველმა დირექტორმა კენეთ ენჯელმა აზერბაიჯანში, ამერიკული ბიზნეს დელეგაციის ვიზიტის შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ შუა დერეფნის მთავარი მიზანია დასავლეთიდან აღმოსავლეთში და პირიქით, ტვირთის შეუფერხებელი ტრანსპორტირება. „არსებობს კითხვა, განსხვავდება თუ არა ახალი მარშრუტი ყაზახეთიდან აზერბაიჯანის გავლით და შემდეგ თურქეთის გავლით გამავალი მარშრუტისგან. თუმცა ორივე მიმართულებით ტრანსპორტირებისთვის საკმარისი რაოდენობის ტვირთია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს უბრალოდ საქონლის გადაადგილებისთვის დამატებით მარშრუტს ხსნის,“ განაცხადა ენჯელმა. ცნობისთვის, აშშ-ის სავაჭრო მისიის წარმომადგენლები ვიზიტით იმყოფებიან აზერბაიჯანში. აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცნობით, მხარეებმა ხაზი გაუსვეს მიმდინარე წლის 8 აგვისტოს ვაშინგტონში აზერბაიჯანისა და აშშ-ის პრეზიდენტების, ასევე, სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მონაწილეობით გამართული დისკუსიების ისტორიულ მნიშვნელობას და ამ მოლაპარაკებების დროს ხელმოწერილ დოკუმენტებს. ხაზგასმით აღინიშნა, რომ ეს შეთანხმებები არამხოლოდ ხელს უწყობს რეგიონულ მშვიდობასა და პროგრესს, არამედ, მნიშვნელოვან პერსპექტივებს ხსნის აზერბაიჯან-აშშ-ის ურთიერთობებისთვის. შეხვედრაზე ხაზი გაესვა პროექტის მნიშვნელობას, რომელიც უზრუნველყოფს აზერბაიჯანის დასავლეთ რეგიონებსა და ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას შორის შეუფერხებელ კავშირს. მოლაპარაკებების დროს ასევე ხაზგასმული იყო აზერბაიჯანის ძალისხმევა, რომელიც მიმართულია შუა დერეფნის განვითარებისკენ, რაც გამოიხატა შემდეგ პროექტებში – ბაქო-თბილისის-ყარსის რკინიგზა, ბაქოს საერთაშორისო საზღვაო პორტი და ალათის თავისუფალი ეკონომიკური ზონა. აზერბაიჯანის საგარეო უწყების ცნობით, შეხვედრაზე ისაუბრეს აზერბაიჯანის როლზე ევროპის ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში. ამ კონტექსტში აღინიშნა, რომ იქ ქვეყნების რიცხვი, რომლებიც აზერბაიჯანულ ბუნებრივ აირის იღებენ, 14-მდე გაიზარდა. შეხვედრაზე ასევე საუბარი შეეხო იმ აქტიურ სამუშაოს, რომელსაც აზერბაიჯანი ატარებს პარტნიორ ქვეყნებთან ერთად ევროპის მწვანე ენერგიით მომარაგებისთვის. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ისეთ პროექტებს, როგორიცაა შავ ზღვის ფსკერზე ენერგეტიკული კაბელის გაყვანა. თავის მხრივ, აზერბაიჯანში ამერიკის სავაჭრო პალატის აღმასრულებელმა დირექტორმა ნატიგ ბახიშოვმა განაცხადა, რომ სამხრეთ კავკასიაში აშშ-ის სავაჭრო მისიის მიზანი შუა დერეფნის გამოუყენებელი პოტენციალის შეფასებაა.
შუა დერეფნის გასწვრივ, კონტეინერების გადამუშავების მოცულობა 865 000 TEU-მდე გაიზრდება - აზერბაიჯანის რკინიგზა
აზერბაიჯანის რკინიგზის კომუნიკაციების დირექტორატის საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსმა ბახტიარ ჰაჯიევმა განაცხადა, რომ შუა დერეფნის გასწვრივ, კონტეინერების გადამუშავების მოცულობა 2040 წლისთვის 865 000 TEU-მდე გაიზრდება. მანვე აღნიშნა, რომ მზარდი სავაჭრო კავშირები აძლიერებს მარშრუტის სტრატეგიულ როლს და მასზე ტრანსპორტის მოცულობა ყოველწლიურად იზრდება. „მსოფლიო ბანკის, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ორგანიზაციის (EBRD) და ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) პროგნოზებით, 2030 წლისთვის შუა დერეფნის ტრანსპორტი 11 მილიონ ტონას მიაღწევს, ხოლო 2040 წლისთვის კონტეინერების გადაზიდვა 865 000 TEU-ს მიაღწევს. ამ კონტექსტში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზანგეზურის დერეფნის („ტრამპის მარშრუტი“) გაშვება, რომელიც არამხოლოდ შუა დერეფნის საკვანძო რგოლი გახდება, არამედ, საერთაშორისო ჩრდილოეთ-სამხრეთის სატრანსპორტო მარშრუტის ნაწილიც. ეს დერეფანი შექმნის დამატებით შესაძლებლობებს ინდოეთიდან და ირანიდან ჩრდილოეთით აზერბაიჯანის გავლით ტვირთების მიწოდებისთვის. კერძოდ, ირანიდან შემოსული ტვირთი შეძლებს ნახიჩევანის გავლით თურქეთში და შემდეგ ჩრდილოეთ ევროპაში გადაადგილებას,“ - აღნიშნა ჰაჯიევმა.
უკრაინისა და საქართველოს პორტები ერთმანეთს შუა დერეფნის გავლით, ახალი საბორნე მარშრუტით დაუკავშირდებიან
ბელგოროდ-დნესტროვსკის საზღვაო პორტმა და შპს „ბათუმის საერთაშორისო კონტეინერების ტერმინალმა“ (BICT) უკრაინისა და საქართველოს პორტებს შორის, შუა დერეფნის გავლით ახალი საბორნე მარშრუტით დაკავშირებაზე მემორანდუმს ხელი მოაწერა. ამის შესახებ Facebook-ზე ბელგოროდ-დნესტროვსკის პორტის გენერალურმა მენეჯერმა ოქსანა კიკტენკომ დაწერა. ეს რიგით მეორე მემორანდუმია, რომელიც ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის (TITR), „შუა დერეფნის“ განვითარებაში ბელგოროდ-დნესტროვსკის პორტის თანამშრომლობას ეხება. „შეთანხმების მიზანია „შუა დერეფნის“ მეშვეობით ტვირთების გადაზიდვის მოზიდვა. მოსალოდნელია, რომ უკრაინისა და საქართველოს პორტების ტერმინალები ერთმანეთს ახალი საბორნე მარშრუტითა და საბორნე კომპლექსით დაუკავშირდებიან, რომელსაც უკრაინის პორტის ახალი მფლობელი, TITR ტვირთების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად ავითარებს,“ - განაცხადა კიკტენკომ. კიკტენკომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ბელგოროდ-დნესტროვსკის საზღვაო პორტი მარშრუტის ევროპულ ნაწილში TITR-ის უდიდესი ჰაბი უნდა გახდეს.
მწვანე ენერგიის დერეფნის ინიციატივები მნიშვნელოვან ინვესტიციებს მოითხოვს - საკრედიტო სააგენტო
საკრედიტო-სარეიტინგო სააგენტო Moody’s-ის ცნობით, კავკასიიდან და ცენტრალური აზიიდან ევროპამდე მწვანე ენერგიის დერეფნის ინიციატივები მნიშვნელოვან ინვესტიციებს მოითხოვს. სარეიტინგო სააგენტო ხაზს უსვამს, რომ 2024 წლის ნოემბერში მხარეთა 29-ე კონფერენციაზე (COP29) აზერბაიჯანმა, ყაზახეთმა და უზბეკეთმა ხელი მოაწერეს სტრატეგიულ პარტნიორობას კასპიის მწვანე ენერგიის დერეფნის განვითარების მიზნით. ეს პროექტი ქარისა და მზის ენერგიაზე გამომუშავებული ენერგიის კასპიის ზღვაზე ტრანსპორტირების გზით, ყაზახეთსა და აზერბაიჯანს დამაკავშირებელი 400 კილომეტრიანი წყალქვეშა კაბელის მეშვეობით, ყაზახეთის, უზბეკეთის, აზერბაიჯანის, თურქეთის (Ba3 სტაბილური) და ევროკავშირის (Aaa სტაბილური) დაკავშირებას ისახავს მიზნად. „ევროკომისიამ შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტისთვის 2.3 მილიარდი ევრო გამოყო, ხოლო ექსპლუატაციაში გაშვება 2029 წლისთვის იგეგმება. „მიუხედავად იმისა, რომ ეს ინიციატივები მნიშვნელოვან პერსპექტივას იძლევა ევროპაში მზის და ქარის ენერგიის პოტენციური ექსპორტისთვის, ისინი მნიშვნელოვან ინვესტიციებს მოითხოვს“, - ნათქვამია ანგარიშში.
„ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანით, მნიშვნელოვანი წვლილი შეგვაქვს გლობალურ ნავთობმომარაგებაში“ - თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრი
თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრმა ალფასლან ბაირაქტარმა ნავთობის გლობალურ მიწოდებაში ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენის მნიშვნელოვან როლზე ისაუბრა. „ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენით ჩვენ მნიშვნელოვანი წვლილი შეგვაქვს გლობალურ ნავთობმომარაგებაში. ბოლოდროინდელი პროექტით, რომელიც თურქეთის ბუნებრივი აირის ქსელს სირიასთან აკავშირებს, ჩვენ ერთად ვმუშაობთ მნიშვნელოვან ინიციატივაზე, რომელიც დააკმაყოფილებს როგორც სირიის ენერგეტიკულ საჭიროებებს, ასევე, ხელს შეუწყობს იქ ცხოვრების ნორმალიზებას. ერთად, ჩვენს ორ ქვეყანას წვლილი შეაქვს არამხოლოდ ევროპის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაში, არამედ, გლობალური მიწოდების სისტემაშიც. მინდა, ხაზგასმით აღვნიშნო, რომ ეს მნიშვნელოვანი და სამაგალითო თანამშრომლობაა,“ – განაცხადა თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრმა. თურქული მედიის ცნობით, თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრმა აზერბაიჯანის, საქართველოს, თურქეთისა და ბულგარეთის მონაწილეობით შექმნილ მწვანე ენერგეტიკულ დერეფანზე საუბრისას ასევე აღნიშნა, რომ სამომავლოდ, ძალინ მნიშვნელოვანი მიზნებია დასახული. „ჩვენ ვაძლიერებთ ჩვენს ენერგეტიკულ კავშორებს ელექტროგადამცემი ხაზებით, გაზსადენებითა და ნავთობსადენებით, რითიც რეალური წვლილი შეგვაქვს როგორც ჩვენი ქვეყნების, ისე რეგიონის ენერგოუსაფრთხოებაში. ჩვენ ვაძლიერებთ ელექტროგადამცემ ხაზებს ოთხმრივი მწვანე ენერგეტიკული დერეფნით, რომელიც შეიქმნა აზერბაიჯანის, საქართველოს, თურქეთისა და ბულგარეთის მიერ. ჩვენს ორ ქვეყანას შორის უზარმაზარი ჰარმონია, პოტენციალი და არსებული პროექტებია. სამომავლოდ, ძალიან მნიშვნელოვანი მიზნები გვაქვს,“ – თქვა ბაირაქტარმა აზერბაიჯანელ კოლეგასთან ერთობლივ პრესკონფერენციაზე. დღესვე, აზერბაიჯანის ენერგეტიკის მინისტრმა, ფარვიზ შაჰბაზოვმა იზმირში თურქეთ-აზერბაიჯანის ენერგეტიკული ფორუმის ფარგლებში გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ აზერბაიჯანი და თურქეთი სირიისთვის ბუნებრივი აირის მიწოდების უზრუნველსაყოფად ერთობლივ მუშაობაზე შეთანხმდნენ. სირიაში, თურქეთისა და საქართველოს გავლით, აზერბაიჯანული გაზის ექსპორტი დაიწყო
ევროპის ყველაზე დატვირთული აეროპორტები - რეიტინგი
ევროპის საჰაერო ნავიგაციის უსაფრთხოების ორგანიზაციამ [Eurocontrol] ევროპის ავიაციის ყოველკვირეული მონაცემები გამოაქვეყნა. შედეგად, თურქეთის სტამბოლის აეროპორტი ევროპაში ყველაზე დატვირთული იყო. 18-24 აგვისტოს, საშუალოდ 1,635 ყოველდღიური რეისი შესრულდა. სტამბოლის აეროპორტს მოსდევს ამსტერდამი 1,450 ყოველდღიური რეისით, პარიზის შარლ დე გოლის აეროპორტი 1,432 რეისით, ფრანკფურტის აეროპორტი 1,384 რეისით და ლონდონის ჰითროუს აეროპორტი 1,346 რეისით. ანტალიის აეროპორტი, 1,055 ყოველდღიური რეისით, ევროპაში მერვე ყველაზე დატვირთული აეროპორტია.
აზერბაიჯანი-საქართველოს სარკინიგზო დერეფნის მონაკვეთის ციფრული განახლება დასრულდა
აზერბაიჯანსა და საქართველოს შორის სარკინიგზო დერეფნის ძირითადი მონაკვეთის დიგიტალიზაცია დასრულდა. შედეგად, სამგზავრო მატარებლების მაქსიმალური სიჩქარე 100 კმ/სთ-დან 140 კმ/სთ-მდე გაიზრდება, ხოლო სატვირთო მატარებლებს 120 კმ/სთ-მდე სიჩქარით გადაადგილება შეეძლებათ, ადრინდელი - 80 კმ/სთ-ის ნაცვლად. მომავალში, ამ მარშრუტზე მატარებლების მოძრაობის ინტერვალები 20 წუთიდან მხოლოდ 8 წუთამდე შემცირდება. განახლდა უჯარ-ჰაჯიგაბულის მონაკვეთი, სადაც მოძველებული სარელეო სისტემები მოწინავე ციფრული ავტომატიზაციით შეიცვალა. ახალი სისტემით, სადგურის დისპეტჩერებს შეეძლებათ, კომპიუტერის საშუალებით, დისტანციურად აკონტროლონ გადამრთველები და სიგნალები, დაადგინონ მარშრუტები, აკონტროლონ აღჭურვილობის პარამეტრები და აღმოაჩინონ პოტენციური გაუმართაობის ადრეული ნიშნები. ახალი ციფრული სისტემა ოპერაციებს ექვს სადგურზე, 19 რკინიგზის გადასასვლელსა და 120-ზე მეტ ლიანდაგზე გადამრთველზე მართავს.
„მნიშვნელოვანია ერთობლივად მოქმედება „შუა დერეფნისა“ და „ერთი სარტყელი - ერთი გზის“ ინიციატივის ჰარმონიზაციისთვის“ - ერდოღანი სი ძინპინთან შეხვედრაზე
თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა და მისმა ჩინელმა კოლეგამ სი ძინპინმა კვირას გამართულ შეხვედრაზე, შუა დერეფანი და „ერთი სარტყელი, ერთი გზის“ ინიციატივა, ასევე, სხვა რეგიონული და გლობალური საკითხები განიხილეს. შესაბამის ინფორმაციას Anadolu ავრცელებს. შეხვედრა ერდოღანის ორდღიანი ვიზიტის ფარგლებში შედგა. ერდოღანი შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის (SCO) სახელმწიფო მეთაურთა საბჭოს 25-ე შეხვედრაში მონაწილეობს. შეხვედრის დროს ერდოღანმა განაცხადა, რომ მნიშვნელოვანია ერთობლივი ნაბიჯების გადადგმა „შუა დერეფნისა“ და „ერთი სარტყელი - ერთი გზის“ ინიციატივის ჰარმონიზაციისთვის. შეხვედრაზე განსახილველ თემებს შორის იყო ღაზაში ბოლო დროს შექმნილი ვითარება, რუსეთ-უკრაინის ომი და „სირიის განვითარებისკენ გადადგმული ერთობლივი ნაბიჯები.“ შეთანხმდნენ, რომ თურქეთსა და ჩინეთს შორის არსებული კონსულტაციებისა და თანამშრომლობის მექანიზმები რეგულარულად იმუშავებს. ლიდერებმა ასევე განიხილეს ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური თანამშრომლობა. ერდოღანმა განაცხადა, რომ ორმხრივი ვაჭრობა ინვესტიციებით უნდა იყოს მხარდაჭერილი, რათა დაცული იყოს მისი ბალანსი და მდგრადობა. ერთიანი ჩინეთის პოლიტიკისადმი ანკარის ერთგულებაზე კიდევ ერთხელ ხაზგასმით, ერდოღანმა ასევე აღნიშნა ორმხრივი ურთიერთობების სტრატეგიული განზომილება.
საქართველოდან აზერბაიჯანში ავტომობილების ექსპორტი 35%-ით შემცირდა
2025 წლის იანვრიდან ივლისამდე პერიოდში, საქართველომ აზერბაიჯანში 5,079 ავტომობილის ექსპორტი განახორციელა, რომელთა ღირებულება 142.5 მილიონი აშშ დოლარი იყო. ეს წინა წელთან შედარებით, შესაბამისად, 35%-ით და 10%-ით კლებაზე მიუთითებს. შემცირების მიუხედავად, აზერბაიჯანი საქართველოდან ავტომობილების იმპორტიორ ქვეყნებს შორის მესამე ადგილზე იყო. 7 თვეში საქართველომ უცხო ქვეყნებში სულ 60,442 ავტომობილის ექსპორტი განახორციელა, რომელთა ღირებულება 1.48 მილიარდი აშშ დოლარია - ეს ღირებულების 24%-იანი და მოცულობის 5.5%-იანი ზრდაა წინა წელთან შედარებით. 2025 წლის პირველი შვიდი თვის განმავლობაში საქართველომ ყირგიზეთს მიაწოდა 23,624 ავტომობილი, რომლის ღირებულება 759 მილიონი აშშ დოლარია; - ყაზახეთს: 24,812 ავტომობილი, რომლის ღირებულება 426 მილიონი აშშ დოლარია; - ტაჯიკეთს: 2,301 ავტომობილი, რომლის ღირებულება 48.3 მილიონი აშშ დოლარია; - სომხეთს: 1,454 ავტომობილი, რომლის ღირებულება 31.2 მილიონი აშშ დოლარია. შედარებისთვის, 2024 წელს საქართველომ ექსპორტზე 2.43 მილიარდი დოლარის ღირებულების 106 051 ავტომობილი გაიტანა, საიდანაც აზერბაიჯანში 290 მილიონი დოლარის ღირებულების 12 849 ავტომობილი იყო მიწოდებული.
რუსეთში ბენზინის დეფიციტის არეალი ფართოვდება - BBC
რუსეთში ბენზინის დეფიციტის არეალი ფართოვდება, საფონდო ბირჟაზე ფასები ამ თვეში რამდენჯერმე აღწევდა ისტორიულ მაქსიმუმს. კრიზისი მოთხოვნის ტრადიციული სეზონური ზრდისა და ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებსა და სხვა საწვავის ინფრასტრუქტურის ობიექტებზე უკრაინის მიერ სულ უფრო ხშირი თავდასხმების ფონზე ვითარდება. BBC-ის რუსული სამსახურის ცნობით, აგვისტოში სულ მცირე 17 თავდასხმა განხორციელდა, რაც გასული წლის აგვისტოში დაფიქსირებულ მაჩვენებელზე სამჯერ მეტია. 2025 წლის აგვისტოში, რუსეთის სამხრეთისა და შორეული აღმოსავლეთის რამდენიმე ქალაქში საწვავის დეფიციტი დაიწყო. დეფიციტი ყველაზე მწვავეა იმ რეგიონებში, სადაც მცირე რაოდენობით დიდი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნებია. სახალინის ოლქის კურილის ოლქში, AI-92-ის მარკის ბენზინის გაყიდვა დროებით სრულად შეჩერდა, დარჩენილი საწვავი კი, მხოლოდ სპეციალური სატრანსპორტო საშუალებების საჭიროებებისთვის იყო განკუთვნილი, განაცხადა მუნიციპალური ოლქის ხელმძღვანელმა, კონსტანტინ ისტომინმა. პრიმორეში, მძღოლები ბენზინგასამართ სადგურებზე რიგში საათობით დგანან. ტრანსბაიკალიისა და ანექსირებული ყირიმის ზოგიერთ რაიონში საწვავი ახლა მხოლოდ ბიზნესებისთვის იყიდება და ინტერნეტში ბენზინის აუქციონი ტარდება - ლიტრზე 300 რუბლამდე. დიზელის საწვავი კვლავ ხელმისაწვდომია. შედარებისთვის: როსსტატის უახლესი მონაცემებით, რუსეთში ბენზინის საშუალო სამომხმარებლო ფასი 25 აგვისტოს ლიტრზე 62.08 რუბლს შეადგენდა. წლის დასაწყისთან შედარებით, ფასები 6%-ზე მეტით გაიზარდა. ცნობისთვის, აშშ-ის ელჩმა NATO-ში მეთიუ უიტეკერმა, 29 აგვისტოს, “FOX NEWS”-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ უკრაინამ მწყობრიდან უკვე გამოიყვანა რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელი შესაძლებლობების 20%.
გერმანია ყირგიზეთს ტრანზიტისა და ლოგისტიკის განვითარებაში დაეხმარება
გერმანიამ და ყირგიზეთმა ტრანზიტისა და ლოგისტიკის სფეროში თანამშრომლობის მემორანდუმს ხელი მოაწერეს. გერმანული კომპანია Rhenus SE & Co. KG ყირგიზეთის რკინიგზისა და მისი ლოგისტიკური ცენტრების ეფექტიანად გამოყენებას ხელს შეუწყობს. დოკუმენტს ყირგიზეთ-გერმანიის ბიზნეს საბჭოს მეოთხე სესიაზე მოეწერა ხელი. ღონისძიებაში ორივე ქვეყნის ბიზნეს წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ. ყირგიზეთის მინისტრთა კაბინეტის თავმჯდომარემ ადილბეკ კასიმალიევმა აღნიშნა, რომ გერმანული ინვესტიციები, ტექნოლოგიები და ინოვაციები ხელს შეუწყობს ინდუსტრიების მოდერნიზაციას, სამუშაო ადგილების შექმნასა და ექსპორტის გაზრდას. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა მწვანე ენერგიას, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას და ფინანსურ სექტორს, ასევე, გარემოსდაცვით და კლიმატურ საკითხებს.
აშშ თურქმენეთთან ეკონომიკურ კავშირებს გააფართოებს
20 აგვისტოს, ვაშინგტონში, თურქმენეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი რაშიდ მერედოვი აშშ-ის სახელმწიფო მდივანს მარკო რუბიოს შეხვდა. მოლაპარაკებები ორმხრივი კავშირების განმტკიცების მნიშვნელოვან ნაბიჯად შეფასდა და შემდგომი თანამშრომლობა დაიგეგმა. სახელმწიფო დეპარტამენტის ცნობით, შეერთებული შტატები კონომიკური და კომერციული კავშირების გაფართოებას, ასევე - რეგიონული უსაფრთხოების გაძლიერებასა და რეგიონული ინტეგრაციის ხელშეწყობას - C5+1 დიპლომატიური პლატფორმის მეშვეობით განაგრძობს. ვაშინგტონში თურქმენეთსა და აშშ-ს შორის ყოველწლიური პოლიტიკური კონსულტაციების მეთერთმეტე რაუნდი გაიმართა. მედია წერს, რომ ამ შეხვედრამ თურქმენეთ-აშშ-ს ურთიერთობებში ახალი დინამიკა აჩვენა, სადაც ძირითად სფეროებად ეკონომიკა, უსაფრთხოება და C5+1 პარტნიორობის ფორმატის განვითარება რჩება. C5+1 ფორმატი, რომელიც ყაზახეთს, ყირგიზეთს, ტაჯიკეთს, თურქმენეთს, უზბეკეთს და აშშ-ს მოიცავს, ცენტრალურ აზიასა და ვაშინგტონს შორის დიალოგის გასაძლიერებლად შეიქმნა. 2015 წლიდან ასეთი შეხვედრები რეგულარული გახდა, მაგრამ ბოლო ორი წლის განმავლობაში მათი ტემპი მნიშვნელოვნად დაჩქარდა. 2024 წელს ცენტრალური აზიის ქვეყნების პრეზიდენტებმა აშშ-ის პრეზიდენტთან ერთად, პირველი ერთობლივი სამიტი გამართეს, რამაც ხაზი გაუსვა რეგიონის მზარდ მნიშვნელობას ამერიკის საგარეო პოლიტიკაში. თურქმენეთისთვის C5+1 ფორმატში მონაწილეობას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. ქვეყანა ნეიტრალიტეტის პოლიტიკას მისდევს, თუმცა ამავდროულად, აქტიურად ეძებს ახალ პარტნიორობას საერთაშორისო პოზიციების გასაძლიერებლად. მერედოვ-რუბიოს შეხვედრა კიდევ ერთი სიგნალი იყო იმისა, რომ აშხაბადი მეზობლებთან და სხვა მსხვილ სახელმწიფოებთან ურთიერთობაში ბალანსის შენარჩუნების ფონზე, ვაშინგტონთან თანამშრომლობის სპექტრის გაფართოებას გეგმავს. 2024 წლის ბოლოსთვის, აშშ-სა და თურქმენეთს შორის სავაჭრო ბრუნვამ 218,5 მილიონ დოლარს მიაღწია, რაც 2023 წელთან შედარებით, 93,8 პროცენტით მეტია. თურქმენეთის ექსპორტი ძირითადად ტექსტილის, ქიმიური პროდუქტებისა და ნავთობისა და გაზის აღჭურვილობის წარმოებაა, ხოლო აშშ ამ ქვეყანას ამარაგებს საავიაციო ტექნოლოგიებით, ელექტრონიკითა და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკით. ვაშინგტონმა ხაზი გაუსვა თანამშრომლობის ახალი სფეროების განვითარების ინტერესს, ძირითადად ენერგეტიკისა და ლოგისტიკის სფეროში. თურქმენეთი, რომელიც მსოფლიოში ბუნებრივი აირის სიდიდით მეოთხე მარაგს ფლობს, რეგიონში ენერგეტიკული სტაბილურობის უზრუნველყოფის მნიშვნელოვან მოთამაშედ ითვლება. 2024 წელს ქვეყანამ 40,2 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი გამოიმუშავა, საიდანაც დაახლოებით, 20 მილიარდი კუბური მეტრი ექსპორტირებულია. კიდევ ერთი პერსპექტიული მიმართულებაა ციფრული ეკონომიკა. 2024 წელს თურქმენეთმა „თურქმენეთის ციფრული ეკონომიკის განვითარების 2019-2025 წლების კონცეფციის“ ფარგლებში რეგისტრირებული IT კომპანიების რაოდენობა 15 პროცენტით გაზარდა. ამერიკულმა კომპანიებმა გამოთქვეს ინტერესი, რომ მონაწილეობა მიიღონ ტრანსკასპიური ოპტიკურ-ბოჭკოვანი საკაბელო ხაზის მშენებლობის პროექტში, რომელიც კასპიის ზღვის გავლით ევროპასა და აზიას დააკავშირებს. აშხაბადსა და ვაშინგტონს შორის თანამშრომლობა ეკონომიკურ ფარგლებს სცდება. მზარდი არასტაბილურობის ფონზე, მხარეები რეგიონული უსაფრთხოების გაძლიერების გზებს განიხილავენ. თურქმენეთი განსაკუთრებულ როლს ასრულებს, როგორც ქვეყანა, რომელსაც ავღანეთთან გრძელი საზღვარი აქვს. ანალიტიკოსების შეფასებით, სასაზღვრო რეგიონებში ინფრასტრუქტურისა და ვაჭრობის განვითარების პროექტების მხარდაჭერა რეგიონისთვის რისკებს ამცირებს და ამავდროულად, თურქმენეთის ეკონომიკას აძლიერებს. აშშ ასევე ყურადღებას ამახვილებს გარემოსდაცვით და წყლის რესურსების საკითხებზე. 2024 წელს ცენტრალურ აზიაში წყლის მდგრადი მართვისთვის რამდენიმე ერთობლივი პროგრამა დაიწყო. თურქმენეთისთვის, სადაც ამუ დარიას მდინარეს რაციონალური გამოყენება სტრატეგიული მნიშვნელობისაა, ასეთი თანამშრომლობა ახალ შესაძლებლობებს ხსნის. თურქმენეთსა და აშშ-ს შორის დღევანდელი დიალოგი აჩვენებს, რომ პარტნიორობა ახალ დონეს აღწევს მაშინ, როდესაც სულ რამდენიმე წლის წინ თანამშრომლობა იზოლირებული პროექტებით შემოიფარგლებოდა, ორივე მხარე ახლა გრძელვადიან გეგმებს აწყობს, სადაც მთელი ცენტრალური აზიის რეგიონის ინტერესებს ითვალისწინებენ. ჯო ბაიდენმა ცენტრალური აზიის ქვეყნების ლიდერებს შუა დერეფნის განვითარების ინიციატივა გააცნო აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი: საქართველოს შეუძლია, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშოს შუა დერეფნის მეშვეობით, ცენტრალური აზიის ევროპასთან დაკავშირებაში
ერდოღანი: ზანგეზურის დერეფანი თურქეთს, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ერთგვარი შერიგების პროექტია
თურქეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ზანგეზურის დერეფანი თურქეთს, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ერთგვარი შერიგების პროექტია. რეჯეფ თაიფ ერდოღანის თქმით, ზანგეზურის დერეფნის პროექტის განხორციელების შედეგად, თურქეთს, აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობა ახალ ეტაპზე გადავა. ერდოღანმა აღნიშნა, რომ 224-კილომეტრიანი სარკინიგზო ხაზი, რომლის მშენებლობასაც საფუძველი 22 აგვისტოს ჩაეყარა, თურქეთისთვის საამაყოა. ამ დერეფნის გამტარუნარიანობა წელიწადში 15 მილიონი ტონა ტვირთი იქნება და ის 5,5 მილიონი მგზავრს მოემსახურება. ერდოღანი: თურქეთს, აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობა ახალ ეტაპზე გადავა
პაკისტანის რკინიგზის განახლებას ჩინეთის ნაცვლად, აზიის განვითარების ბანკი დააფინანსებს - Reuters
აზიის განვითარების ბანკი პაკისტანის დაზიანებული რკინიგზის სისტემის ნაწილის განახლებას დააფინანსებს, რითაც ჩინეთს ჩაანაცვლებს მას შემდეგ, რაც პეკინისგან დაფინანსების მოპოვება ხანგრძლივად შეფერხდა. Reuters-ის წყაროების ცნობით, ეს დაბრკოლება სტრატეგიული სამთო მოპოვების პროექტს საფრთხეს უქმნის. საუბარია ქვეყნის სამხრეთით მდებარე სარკინიგზო ხაზის 500 კმ-იანი მონაკვეთის განახლებაზე, რომლის ღირებულებაც 2 მილიარდი დოლარია. რკინიგზის ფართომასშტაბიანი რეკონსტრუქცია ჩინეთმა პაკისტანში, 2015 წელს, „ერთ სარტყელი - ერთი გზის“ ფარგლებში გამოცხადებული 60 მილიარდი დოლარის ღირებულების საინვესტიციო პროგრამის ცენტრალური ნაწილი იყო. თუმცა ათწლიანი მოლაპარაკებების შედეგად, რკინიგზის განახლების დაფინანსების პაკეტი არ შემუშავებულა. ამასობაში, პაკისტანი სხვა პროექტებისთვის ჩინეთის მიერ გადასახდელი ვალის დაფარვას ცდილობს. პაკისტანის რკინიგზაში კომენტარი არ გაკეთებულა. ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ კი, Reuters-თან განაცხადა, რომ „ჩინეთისა და პაკისტანის მეგობრობა რკინასავით მტკიცეა და ისინი ყველა პირობებში სტრატეგიულ პარტნიორებად რჩებიან.“ აზიის განვითარების ბანკმა ფინანსური პაკეტის შესახებ ინფორმაცია არ დაადასტურა. თუმცა ფინანსურ ინსტიტუტში განაცხადეს, რომ პაკისტანის მთავრობა და რეგიონული კრედიტორი „რეგულარულ დისკუსიებს აწარმოებენ რკინიგზის სექტორის განვითარებაზე.“ Reuters-ი წერს, რომ გარიგების შესახებ ამ თვის ბოლოს გამოცხადდება. კერძოდ, აზიის განვითარების ბანკი უხელმძღვანელებს კონსორციუმს, რომელიც პროექტს დააფინანსებს.
გერმანიამ და კანადამ კრიტიკული მინერალების შესახებ შეთანხმება გააფორმეს
გერმანია და კანადა ეკონომიკურ თანამშრომლობას ნედლეულის შესახებ ახალი შეთანხმების ხელმოწერით გააძლიერებენ. ბერლინში კანადის პრემიერ-მინისტრ მარკ კარნისთან ერთად გამართულ ერთობლივ პრესკონფერენციაზე, კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა განაცხადა, რომ მათ სურთ, გააძლიერონ სავაჭრო კავშირები, თანამშრომლობა ახალ ტექნოლოგიებსა და თავდაცვის ინდუსტრიაში. „დღეს ჩვენი მინისტრები ხელს აწერენ ნედლეულის სექტორში თანამშრომლობის განზრახვის ერთობლივ დეკლარაციას. ეს არის თანამშრომლობა, რომელსაც მე ძალიან მივესალმები და სრულად ვუჭერ მხარს. ეს წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს ჩვენი ეკონომიკის გაძლიერებისა და უსაფრთხოებისკენ,“ - განაცხადა მერცმა. თავის მხრივ, კანადის პრემიერ-მინისტრმა კარნიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ კანადა და გერმანია ძირითად სფეროებში აძლიერებენ თანამშრომლობას, რათა მზარდი გლობალური გაურკვევლობისა და გეოპოლიტიკური ცვლილებების დროს, სტაბილურობას ხელი შეუწყონ. კარნიმ განაცხადა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში კანადის ძირითადი მინერალების სფერო (ნიკელი და კობალტი) განუვითარებელი იყო, ხოლო ჩინეთი და რუსეთი გლობალურ ბაზარზე დომინირებდნენ. კრიტიკული მინერალები მნიშვნელოვანია ახალი ენერგეტიკული და თავდაცვის ტექნოლოგიებისთვის. მანვე აღნიშნა, რომ გერმანია ევროპაში ლიდერი გახდა, რადგან ის ჩინეთისა და რუსეთისგან დივერსიფიკაციისკენ ისწრაფვის. „კანადას შეუძლია, ამ დივერსიფიკაციის დაჩქარებაში გერმანიისა და ევროპისთვის დიდი როლი შეასრულოს,“ - განაცხადა კარნიმ. გერმანია, რომელიც ევროკავშირის უდიდესი ეკონომიკაა, მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული კრიტიკული მინერალების იმპორტზე. გერმანიასა და კანადას შორის შეთანხმება ხაზს უსვამს კრიტიკული მინერალების სტრატეგიულ მნიშვნელობას ორივე ქვეყნის ეკონომიკური და ეროვნული უსაფრთხოებისთვის. მასში ხაზგასმულია, რომ ორი მთავრობა მხარს დაუჭერს ერთობლივ პროექტებს ამ სექტორებში და ხელს შეუწყობს პარტნიორობას კანადურ და გერმანულ კომპანიებს, ფინანსურ ინსტიტუტებსა და კვლევით ორგანიზაციებს შორის.
აზერბაიჯანმა საქართველოში ბუნებრივი აირის ექსპორტი გააორმაგა
2025 წლის 6 თვეში აზერბაიჯანმა საქართველოში ბუნებრივი აირის ექსპორტი გააორმაგა. 2025 წლის პირველ ნახევარში აზერბაიჯანმა საქართველოში დაახლოებით 1.1 მილიარდი კუბური მეტრი ბუნებრივი აირი ექსპორტი განახორციელა. ამავე პერიოდში ქვეყანამ აწარმოა დაახლოებით 25 მილიარდი კუბური მეტრი ბუნებრივი გაზი, ძირითადად, აზერი-ჩირაგ-გუნაშლის, შაჰ-დენიზისა და აბშერონის საბადოებიდან, ასევე, SOCAR-ის წილობრივი მონაწილეობით.
საქართველოს, აზერბაიჯანის და ყაზახეთის რკინიგზები შუა დერეფნის მმართველ კომპანიაში ჩინური CRCT-ის ჩართვაზე შეთანხმდნენ
ბაქოში, აზერბაიჯანის რკინიგზის თავმჯდომარეს როვშან რუსტამოვს, საქართველოს რკინიგზის გენერალურ დირექტორს დავით აბაშიძესა და ყაზახეთის საბჭოს თავმჯდომარეს თემირ ჟოლი ტალგატ ალდიბერგენოვს შორის შეხვედრა გაიმართა. მონაწილეებმა ერთობლივი საწარმოს (Middle Corridor Multimodal Ltd) საქმიანობა განიხილეს. მთავარი საკითხი პროექტში China Railway Container Transport Corp. Ltd.-ის (CRCT) მიერთება იყო, რომელიც China Railway-ის შვილობილი კომპანიაა. მხარეებმა ხაზი გაუსვეს, რომ მისი მონაწილეობა გააძლიერებს აღმოსავლეთ-დასავლეთ-აღმოსავლეთის ტვირთბრუნვას და გაზრდის შუა დერეფნის კონკურენტუნარიანობას. შეხვედრის შემდეგ, ერთობლივ საწარმოში CRCT-ის შესვლის შესახებ ოქმს ხელი მოეწერა. აზერბაიჯანის რკინიგზის ცნობით, მარშრუტზე ტრანსპორტირება სწრაფად იზრდება: იანვარ-ივლისში, ჩინეთიდან აზერბაიჯანის გავლით, 225 ბლოკ-მატარებელმა (24 ათასი TEU) იმოძრავა, რაც თითქმის ორჯერ აღემატება გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. 2025 წლის ბოლომდე 400-ზე მეტი მატარებლის გადაადგილებაა მოსალოდნელი. ცნობისთვის, Middle Corridor Multimodal-ი ერთობლივი კომპანიაა, რომელიც "შუა დერეფანს" მართავს და ავითარებს. ეს არის ლოგისტიკური კომპანია, რომელიც კოორდინაციას უწევს გადაზიდვებს შუა დერეფანში რკინიგზით, ზღვითა და სხვა ტრანსპორტით. შუა დერეფანი წარმოადგენს აზიასა და ევროპას შორის დამაკავშირებელ სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც გადის რეგიონის რიგ ქვეყნებში. მარშრუტი იწყება ჩინეთიდან და გადის ცენტრალური აზიის ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი, შემდეგ კასპიის ზღვაში, აზერბაიჯანში, საქართველოსა და თურქეთში, ვიდრე ევროპას მიაღწევს.
შუა დერეფნის გავლით, ჩინეთიდან ევროპაში მე-20 000 მატარებელი გაემგზავრა
ჩინეთიდან ევროპაში შუა დერეფნის გავლით მე-20 000 მატარებელი გაემგზავრა. მატარებელი ჩრდილოეთ ჩინეთის შიდა მონღოლეთის ავტონომიურ ოლქში, ერენჰოტის რკინიგზის სადგურიდან გავიდა. მატარებელს 55 კონტეინერი გადააქვს. შუა დერეფანში გადაადგილება 10 000-დან 20 000 მატარებლამდე სულ რაღაც სამ წელიწადში გაიზარდა. 2013 წლის შემდეგ, 10 000-იან ნიშნულს 2022 წელს მიაღწია. ცნობისთვის, შუა დერეფანი წარმოადგენს აზიასა და ევროპას შორის დამაკავშირებელ სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც გადის რეგიონის რიგ ქვეყნებში. მარშრუტი იწყება ჩინეთიდან და გადის ცენტრალური აზიის ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი, შემდეგ კასპიის ზღვაში, აზერბაიჯანში, საქართველოსა და თურქეთში, ვიდრე ევროპას მიაღწევს.
თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრი: ყველა ენერგორესურსის ექსპორტი ზანგეზურის დერეფნით განხორციელდება
თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრმა ალპარსლან ბაირაქთარმა აზერბაიჯანში ვიზიტის დროს განაცხადა, რომ დღეს აზერბაიჯანიდან ელექტროენერგიის ექსპორტი საქართველოს გავლით ხორციელდება, თუმცა უახლოეს ხანში ყველა ენერგორესურსის ექსპორტი ზანგეზურის დერეფნით განხორციელდება. მინისტრის განცხადებით, ყველა პროექტი, რომელიც დაკავშირებულია აზერბაიჯანული ბუნებრივი რესურსების თურქეთში ექსპორტთან, მათ შორის ნავთობის, ბუნებრივი აირის, ასევე ელექტროენერგიის, ბაქოსთან ერთობლივად განხორციელდება. „ამ მიმართულებით მიღწეულია პროგრესი. პროექტების მაგალითად, რომელთა რეალიზაციაც დღემდე ხდება, შემიძლია, გამოვყო ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანი, ბაქო-თბილისი-ერზურუმი, ასევე, ინტერკონექტორი ნახიჩევანი-თურქეთი. დღეს ელექტროენერგიის ექსპორტი აზერბაიჯანიდან თურქეთში ხორციელდება საქართველოს გავლით, მაგრამ უახლოეს ხანში ყველა ენერგორესურსისა და სხვა ლოგისტიკური გადაწყვეტილებების თურქეთში მიწოდება მოხდება ზანგეზურის დერეფნით. ამასთან, ენერგორესურსები და ლოგისტიკური გადაწყვეტილებები ცენტრალურ აზიაში იქნება მიწოდებული თურქეთში აზერბაიჯანის გავლით, ხოლო თურქეთის გავლით – ევროპაში,“ – განაცხადა თურქეთის ენერგეტიკის მინისტრმა.
ზანგეზურის დერეფნის ფარგლებში, თურქეთში რკინიგზის მშენებლობა დაიწყო
თურქეთის ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა აბდულკადირ ურალოღლუმ განაცხადა, რომ დაიწყო 2.4 მილიარდი დოლარის ღირებულების სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა, რომელიც ყარსს აზერბაიჯანის ნახიჩევანთან ზანგეზურის დერეფნის გავლით დააკავშირებს და რომლის დასრულებაც ხუთ წელიწადშია მოსალოდნელი. თურქული მედია წერს, რომ 224-კილომეტრიანი ხაზი ყარსიდან იგდირის გავლით დილუჯუს სასაზღვრო პუნქტამდე მოგზაურობის საშუალებას იძლევა და ჩინეთისა და ევროპის დამაკავშირებელი შუა დერეფნის მნიშვნელოვან რგოლს წარმოადგენს. დაგეგმილია წელიწადში 5.5 მილიონი მგზავრის გადაყვანა და 15 მილიონი ტონა ტვირთის გადაზიდვა. ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზას აქვს გამტარუნარიანობა და როდესაც ეს გამტარუნარიანობა შეივსება, ახალი დერეფნები იქნება საჭირო,“ — განმარტა მინისტრმა. თურქეთ-აზერბაიჯანის საზღვარზე, ყარსიდან დილუჯუმდე, სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა დაიწყო, რომელიც თურქეთის აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქ ყარსს აზერბაიჯანის ნახიჩევანის რესპუბლიკასთან დააკავშირებს. 224-კილომეტრიანი რკინიგზის ხაზის მშენებლობის დაწყების ღონისძიებას თურქეთის ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი აბდულქადირ ურალოღლუ ესწრებოდა. თურქეთის ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა განაცხადა, რომ რკინიგზა ყოველწლიურად უზრუნველყოფს ხუთი მილიონი მგზავრის გადაყვანას და 15 მილიონი ტვირთის გადაზიდვას. რკინიგზის მშენებლობა 2029 წლის ბოლოს დასრულდება. „ამ რკინიგზის მშენებლობის დაწყებით ჩვენ პირველ კონკრეტულ ნაბიჯს ვდგამთ ე.წ. ზანგეზურის დერეფნის შექმნის გზაზე,“ – განაცხადა ურალოღლუმ. პროექტის ღირებულება 2,4 მილიარდ ევროდ არის შეფასებული და ის საგარეო ვალის ხარჯზე დაფინანსდება. ე.წ. ზანგეზურის დერეფნის ფარგლებში აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე დაგეგმილია 150 კილომეტრის სიგრძის რკინიგზის რეკონსტრუქცია და 20-კილომეტრიანი ხაზის მშენებლობა. თურქეთის ხელისუფლებას იმედი აქვს, რომ პროექტის ფარგლებში სამუშაოები თურქეთისა და აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ერთდროულად დასრულდება. „დღეს ჩვენ სავსე ვართ აღუწერელი სიხარულითა და სიამაყით, როდესაც ვაღებთ ზანგეზურის დერეფნის კარებს, რაც სამხრეთ კავკასიაში მშვიდობისა და კეთილდღეობის ახალ ეპოქას დაიწყებს,“ – განაცხადა აბდულქადირ ურალოღლუმ. თურქული მედია წერს, რომ „ზანგეზურის დერეფანი“ სტრატეგიულ სატრანსპორტო არტერიად ითვლება, რომელიც თურქეთს აზერბაიჯანთან ნახიჩევანის ანკლავის გავლით დააკავშირებს და ევრაზიულ მარშრუტებზე წვდომას უზრუნველყოფს. „ამ პროექტის განხორციელებამ უნდა გაამყაროს თურქეთის, როგორც მთავარი ლოგისტიკური ცენტრის პოზიცია, გაზარდოს აზიასა და ევროპას შორის ტვირთების გადაზიდვის ეფექტიანობა და რეგიონს დამატებითი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა შესძინოს,“ წერს მედია. რას მოიცავს 8 აგვისტოს თეთრ სახლში გაფორმებული დეკლარაცია
