ეკონომიკა
ყაზახეთმა შუა დერეფნით, ბელგიაში ბრინჯის პირველი ექსპორტი განახორციელა
Kazakhstan Temir Zholy-ის (KTZ) შვილობილმა კომპანიამ — KTZ Express — ბელგიის Port of Antwerp-ში ყაზახური დაქუცმაცებული ბრინჯის პარტიის [საპილოტე] ექსპორტი განახორციელა. მიწოდება შესრულდა ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის (TITR), ე.წ. შუა დერეფნის გამოყენებით, იუწყება Trend News Agency KTZ-ზე დაყრდნობით. ტრანსპორტირება მულტიმოდალური ფორმატით — კასპიისა და შავი ზღვის მიმართულებით, რკინიგზისა და საზღვაო გადაზიდვების კომბინაციით შესრულდა. ლოგისტიკური ჯაჭვი შემდეგ მარშრუტს მოიცავდა:ყიზილორდა – აქტაუს პორტი – ფოთის პორტი – ანტვერპენის პორტი. მანამდე, ხსენებული მიმართულებით ტვირთები ძირითადად, სახმელეთო გზით, რუსეთის გავლით გადაიზიდებოდა, სემიგლავის სასაზღვრო გამშვები პუნქტის გადაკვეთის შემდეგ კი, ტრანზიტი ბრესტისა და დუისბურგის მიმართულებით გრძელდებოდა. ახალი მარშრუტით ტრანსპორტირების ღირებულება კი, ჩრდილოეთ დერეფანთან შედარებით, დაბალია, მიწოდების სიჩქარის შენარჩუნების პირობებში. ტვირთის ტრანზიტის სავარაუდო ხანგრძლივობა დაახლოებით 30 დღეა. შუა დერეფანი წარმოადგენს სატრანსპორტო-სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც აზიას ევროპასთან აკავშირებს და ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ტრადიციული დერეფნების ალტერნატივას ქმნის. მარშრუტი იწყება ჩინეთში, გადის ცენტრალური აზიის ქვეყნებზე — ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი — შემდეგ კვეთს კასპიის ზღვას, აზერბაიჯანს, საქართველოსა და თურქეთს და საბოლოოდ, ევროპას აღწევს. ეს მარშრუტი სახმელეთო ალტერნატივას წარმოადგენს უფრო გრძელ საზღვაო გზებთან შედარებით და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს აზია-ევროპის სატრანსპორტო კავშირების დივერსიფიკაციაში.
შუა დერეფანი: რა წერია ევროკომისიის კვლევაში
ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული მეტაანალიზის თანახმად, ბოლო დროს მიღწეული პროგრესის მიუხედავად, ტრანსკასპიის სატრანსპორტო დერეფანი (TCTC) კვლავ ოპერაციულ დაბრკოლებებს აწყდება. კერძოდ, ფრაგმენტული ლოგისტიკა; მრავალი სასაზღვრო ბარიერი; ციფრული განვითარების ნაკლებობა; ევროკომისიამ 6 თებერვალს გამოაქვეყნა ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული მეტაკვლევა, რომელიც ხაზს უსვამს ინვესტიციების საჭიროებას საიმისოდ, რომ დერეფნის გასწვრივ კავშირები გაძლიერდეს. დოკუმენტის ავტორია ევროკავშირის გაფართოებისა და აღმოსავლეთ სამეზობლო პოლიტიკის გენერალური დირექტორატი. კვლევაში საუბარია ძირითად მონაკვეთებზე, სადაც ინფრასტრუქტურა მოძველებულია ან არ შეესაბამება დღევანდელ მოცულობებს. დასკვნა მყარ საფუძველს ქმნის საინვესტიციო პრიორიტეტების დასადგენად, რაც სამხრეთ კავკასიის გავლით ცენტრალური აზიისკენ მიმავალი სავაჭრო გზების აღდგენის კონტექსტში, ევროკავშირის გეგმებს შეესაბამება. კვლევის ავტორების შეფასებით, ერთგვარი პრაქტიკული სახელმძღვანელო მთავრობებსა და კერძო სექტორს მკაფიო წარმოდგენას შეუქმნის იმის შესახებ, თუ როგორ შეიძლება წვლილის შეტანა თანამედროვე და საიმედო ინფრასტრუქტურის მშენებლობაში. მეტაკვლევა ჩამოყალიბებულია სამი ძირითადი სვეტის გარშემო: ტრანსპორტი და ვაჭრობა, ენერგეტიკა და ციფრული განვითარება. „სამხრეთ კავკასიაში ბოლო დროს განვითარებული გეოპოლიტიკური მოვლენების გათვალისწინებით, შუა დერეფანს შეუძლია, ოპერაციული სარგებელი მოიპოვოს სამხრეთ კავკასიის გავლით განშტოებების შექმნით, მათ შორის, აზერბაიჯანს, სომხეთსა და თურქეთს შორის კავშირების აღდგენით. ამან შეიძლება, სავაჭრო მარშრუტების დივერსიფიკაცია კიდევ უფრო მეტად მოახდინოს და პოტენციურად, გადატვირთულ მონაკვეთებზე საცობები შეამსუბუქოს,“ - ასკვნის კვლევა. კვლევაში ასევე ხაზგასმულია უკრაინისა და მოლდოვის მზარდი როლი ევროპის მცდელობებში, მოახდინოს დივერსიფიკაცია და გააძლიეროს მისი ფართო სატრანსპორტო ქსელი. ანგარიშის თანახმად, მსოფლიო ბანკმა ასევე გამოკვეთა ძირითადი დაბრკოლებები და საინვესტიციო საჭიროებები, რომლებიც 2030 წლისთვის უნდა მოგვარდეს დერეფნის გრძელვადიანი სიცოცხლისუნარიანობის უზრუნველსაყოფად. კვლევაში ხაზგასმულია, რომ: ევროკავშირისთვის შავი ზღვის რეგიონი სტრატეგიული მნიშვნელობის მატარებელია. რეგიონი და მისი მეზობელი ქვეყნები კი, ერთგვარი კარიბჭეა, რომელიც ევროპას თურქეთთან, სამხრეთ კავკასიასთან, ცენტრალურ აზიასთან და სხვა რეგიონებთან აკავშირებს.“ „ჩრდილოეთის დერეფნის საიმედოობა მცირდება, ხოლო სამხრეთის მარშრუტის განვითარება შენელებულია. ამ ვითარებაში, ტრანსკასპიური სატრანსპორტო მარშრუტი ვითარდება, როგორც ყველაზე პერსპექტიული მიმართულება, რომელიც უზრუნველყოფს მდგრად, მრავალფეროვან და გეოპოლიტიკურად გამძლე მრავალმოდალურ კავშირს ევროპასა და აზიას შორის. რეგიონში სატვირთო ნაკადების მნიშვნელოვანი ზრდა და 8 აგვისტოს სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის შეთანხმება კიდევ უფრო აძლიერებს ტრანსკასპიური მარშრუტის პოზიციას, როგორც ყველაზე ოპტიმალურ გზას მდგრადი, მრავალფეროვანი და საიმედო რეგიონული კავშირის უზრუნველსაყოფად,“ - ნათქვამია მეტაანალიზში. მისივე თანახმად, 2022 წლიდან ამ მარშრუტზე ვაჭრობა ოთხჯერ გაიზარდა და სწორი ინვესტიციების შემთხვევაში, 2030 წლისთვის მისი გასამმაგება შესაძლებელია. „როდესაც TCTC-ზე ვსაუბრობთ, ძირითად აქტორებად გვევლინებიან: ყაზახეთი, აზერბაიჯანი, საქართველო და თურქეთი — მარშრუტზე ჩინეთიდან ევროპისკენ. თუმცა ასევე მნიშვნელოვანი როლი აქვთ სომხეთს, უზბეკეთს, ყირგიზეთს, მოლდოვას და უკრაინას. ერევანს შეუძლია, TCTC-ს დაეხმაროს ახალი კავშირების შექმნით სამხრეთ კავკასიაში, კერძოდ, სომხეთს, აზერბაიჯანსა და თურქეთს შორის გზების აღდგენით. ეს ხელს შეუწყობს სავაჭრო გზების დივერსიფიკაციას, გადატვირთული მონაკვეთების განტვირთვას და ასევე, გაძლიერდება სომხეთის კავშირები ევროკავშირთან,“ - ნათქვამია მეტაანალიზში. გაფართოების საკითხებში ევროკომისარ მარტა კოსის შეფასებით, სატვირთო ნაკადები ევროპასა და აზიას შორის, სამხრეთ კავკასიისა და თურქეთის გავლით, სწრაფად იზრდება. თუმცა, ინფრასტრუქტურის დიდი ნაწილი ძველია და განახლებას საჭიროებს, „ამიტომ, ინვესტიციები სასწრაფოდ არის საჭირო.“ „ინვესტიცია მხოლოდ იმ შემთხვევაში განხორციელდება, თუ მთავრობებსა და ბიზნესებს მკაფიო წარმოდგენა ექნებათ იმის შესახებ, თუ სად იქნება ის ყველაზე ეფექტიანი. დღევანდელი კვლევა გვიჩვენებს, თუ სად დავინახავთ ყველაზე დიდ განსხვავებას რკინიგზის, პორტების, სასაზღვრო პროცედურების, ენერგეტიკული კავშირებისა და ციფრული დაკავშირებადობის განახლებების შედეგად,“ - ამბობს ევროკომისარი. ცნობისთვის, შუა დერეფანი [ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი] (TITR) არის სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტი, რომელიც აზიას ევროპასთან აკავშირებს და წარმოადგენს ტრადიციული ჩრდილოეთის და სამხრეთის დერეფნების ალტერნატივას. შეგახსენებთ, 2025 წლის 8 აგვისტოს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ინიციატივით, ვაშინგტონში შედგა სამშვიდობო სამიტი აზერბაიჯანისა და სომხეთის ლიდერების მონაწილეობით, რომელზეც ხელი სამშვიდობო შეთანხმებას. ამავე სამიტზე გამოცხადდა სატრანსპორტო დერეფნის პროექტი - „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP). ევროკომისიის კვლევა: ანაკლიას შეუძლია, საქართველოს საზღვაო შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გააფართოოს და შუა დერეფნის განვითარებას ხელი შეუწყოს
ევროკომისიის კვლევა: ანაკლიას შეუძლია, საქართველოს საზღვაო შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გააფართოოს და შუა დერეფნის განვითარებას ხელი შეუწყოს
ევროკომისიის კვლევაში, რომელიც 6 თებერვალს გამოქვეყნდა, ანაკლიის პორტის შესაძლებლობებზეც არის საუბარი. კვლევის მიხედვით, ამ პორტს შეუძლია საქართველოს საზღვაო შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გააფართოოს და შუა დერეფნის განვითარებას ხელი შუეწყოს. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარებას საქართველოს სატრანსპორტო და ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაში სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს. დოკუმენტის მიხედვით, ტრანსევროპული სატრანსპორტო ქსელის (TEN-T) გაფართოების ფარგლებში, ანაკლიის ღრმაწყლოვან პორტს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. “როდესაც TCTC-ს [“შუა დერეფანს”] განიხილავენ - ყაზახეთი, აზერბაიჯანი, საქართველო და თურქეთი გამოდიან საკვანძო მოთამაშეებად ჩინეთიდან ევროპისკენ გზაზე. თუმცა ისეთ ქვეყნებს, როგორიც არის სომხეთი, უზბეკეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვა და უკრაინა, ასევე აქვთ მნიშვნელოვანი როლი,” - აღნიშნულია ანგარიშში. ქვესათაური: ინვესტიციები ანაკლიის ღრმაწყლოვან პორტში (პრიორიტეტულია ტრანსევროპული სატრანსპორტო ქსელის (TEN-T) გაფართოების გეგმისა და მსოფლიო ბანკის შეფასების მიხედვით). კვლევის თანახმად, ჩინეთი თავის გავლენას აღრმავებს, ის ტვირთების გამომგზავნიდან აქტიურ აქციონერად გარდაიქმნება, აქტიური დაინტერესებული მხარეა და დერეფნის ფორმირებას უზრუნველყოფს კაპიტალის, დაფინანსებისა და მმართველობის გზით. ამის ერთ-ერთ მაგალითად მოყვანილია ხორგოსის კარიბჭე (KZ), რომლის 49%, 2017 წლიდან COSCO-სა და ლიანიუნგანგის პორტის საკუთრებაა. 2025 წელს კი, ჩინეთი შეუერთდა „Middle Corridor Multimodal Ltd“-ს (ყაზახეთის, აზერბაიჯანისა და საქართველოს რკინიგზების საკოორდინაციო პლატფორმა), რაც მას ფორმალურ როლს აძლევს დერეფნის ოპერაციების, სტანდარტებისა და ციფრული ინტეგრაციის ჩამოყალიბებაში. ასევე, დოკუმენტში, ანაკლიის პორტის ნაწილში ნათქვამია, რომ ის პეკინს მომავალში შავი ზღვის სანაპიროზე დასაყრდენს სთავაზობს. „საქართველოში პორტის სიმძლავრის გაზრდა მსოფლიო ბანკის რეკომენდაციების ნაწილია. თუმცა [ანაკლია] პროექტი ძალიან პოლიტიკურია და ამჟამად, საჯარო-კერძო პარტნიორობის (PPP) ფარგლებში, China Communication Construction Company-ის (CCCC) ხელმძღვანელობით ხორციელდება. ანაკლია ტრანსევროპული სატრანსპორტო ქსელის გაფართოების პროექტის ნაწილია და განხორციელების შემთხვევაში, მას შეუძლია, მნიშვნელოვნად გააფართოოს საქართველოს საზღვაო შესაძლებლობები და ხელი შუწყოს შუა დერეფნის განვითარებას,“ - ნათქვამია კვლევაში. დოკუმენტში ჩამოთვლილია ის პროექტებიც, რომელთა განხორციელების რეკომენდაციას მსოფლიო ბანკი და ევროკომისია გასცემენ, მათ შორის, ქუთაისის შემოვლითი გზა, ლოგისტიკური ცენტრი ქუთაისში, კუმისის ლოგისტიკური ცენტრი, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის სარკინიგზო დამაკავშირებელი გზა და ა.შ. რაც შეეხება თბილის-კუმისის ლოგისტიკურ ცენტრს: კვლევის თანახმად, ეს სტრატეგიული მნიშვნელობის ლოგისტიკური ჰაბი ახლოს არის აღმოსავლეთ–დასავლეთის ახალ მაგისტრალთან. საჭიროა მნიშვნელოვანი ლოგისტიკური ჰაბების განვითარება, რათა ეს ცენტრი მოემსახუროს სატრანსპორტო ნაკადებსა და ტვირთების ზრდას. პროექტი ასევე არის TEN-T ქსელის გაფართოების ნაწილი. დოკუმენტში საუბარია ბაქო-თბილისი-ყარსზეც (BTK), რომელიც აღმოსავლეთ-დასავლეთის რკინიგზის ნაწილია: „მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიო ბანკის ან TEN-T-ის მიერ პირდაპირ არ არის დასახელებული, როგორც მთავარი პრიორიტეტი, ამჟამად ეს არის მთავარი სარკინიგზო ხაზი, რომელიც ბაქოს პორტს თურქეთთან და შემდგომ ევროპასთან აკავშირებს.“ რეკომენდაციების ნაწილში წერია, რომ „ერთ-ერთი შესაძლო გზა, საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკების გამოყენებისთვის რკინიგზის ციფრულ ტრანსფორმაციაში, შეიძლება, იყოს ERTMS-ის (European Rail Traffic Management System) დანერგვა. ERTMS უზრუნველყოფს ევროპული სტანდარტების დანერგვის შესაძლებლობას, რადგან ის დაფუძნებული იქნება CCS TSI–ზე (რკინიგზის სიგნალიზაციის ტექნიკური სპეციფიკაციები). ეს გახსნის გზას ტექნიკური სტანდარტების უფრო ჰარმონიზებულად დანერგვისკენ.“ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ ლოკომოტივების ნაკლებობა ერთ-ერთ მთავარ ოპერაციულ შეზღუდვად ითვლება შუა დერეფანში (BTK რკინიგზის) ხაზზე და ეს არის მსოფლიო ბანკის ერთ-ერთი პრიორიტეტი. პროექტის ფარგლებში უნდა მოხდეს შესწავლა, შესაძლებელია თუ არა ლოკომოტივების შესყიდვა დაფინანსების სახით. კვლევაში საუბარია შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტზეც. „ენერგეტიკული ბაზრების დაკავშირების მიმართულებით, მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ნაბიჯი იქნება საქართველოსა და რუმინეთს შორის დაგეგმილი წყალქვეშა ელექტროსადენის პროექტი,“ - წერია დოკუმენტში. დოკუმენტის თანახმად, საქართველოში, ბათუმისა და ფოთის პორტების მოდერნიზაციას, ასევე, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარებას სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს, რათა წყალქვეშა კაბელისთვის და განახლებადი ენერგიის პროექტებისთვის საჭირო მძიმე აღჭურვილობის გადატანა და მართვა მოხერხდეს. „რუმინეთში, ბულგარეთში, თურქეთში, აზერბაიჯანში, საქართველოსა და უზბეკეთში განახლებადი ენერგიის მასშტაბური პროექტები მიმდინარეობს. თუმცა მოკლევადიან პერსპექტივაში, არსებული გაზმომარაგების დივერსიფიკაცია ენერგეტიკული უსაფრთხოების მნიშვნელოვან საფუძველს წარმოადგენს,“ - აღნიშნულია დოკუმენტში. გარდა ამისა, დოკუმენტის თანახმად, აზერბაიჯანმა, საქართველომ და თურქეთმა უკვე განახორციელეს eTIR სისტემის საპილოტე პროექტები ან დაიწყეს მისი დანერგვა, და შესაბამისად, მათი მზადყოფნის დონე შეიძლება, განსხვავებული იყოს. რეგიონული დაფარვის გაფართოება შესაძლებელია, თუ eTIR-ში სომხეთიც ჩაერთვება, რაც საზღვრის გადაკვეთის პროცესს დააჩქარებს, თუმცა ეს დამოკიდებულია პოლიტიკურ შეთანხმებაზე. ცნობისთვის, eTIR არის საერთაშორისო ტვირთების საზღვარზე გადატანის ელექტრონული სისტემა, რომელიც საბაჟო პროცედურებს ციფრულად ამარტივებს და გადაკვეთის პროცესს აჩქარებს. შუა დერეფანი: რა წერია ევროკავშირის მეტაანალიზში ფილიპ რიკერი: ანაკლია და ყველა დიდი ინფრასტრუქტურული პროექტი, ეს არის უდიდესი შესაძლებლობა
საქართველომ, აზერბაიჯანმა, უზბეკეთმა და თურქმანეთმა ხელი მოაწერეს პროტოკოლს, რომელიც შუა დერეფნის განვითარებას მოიცავს
საქართველომ, აზერბაიჯანმა, თურქმენეთმა და უზბეკეთმა ხელი მოაწერეს პროტოკოლს, რომელიც შუა დერეფნის გასწვრივ სატვირთო გადაზიდვების განვითარებას, დიგიტალიზაციას ასევე, დერეფნის დიაგნოსტიკას მოიცავს. ამის შესახებ მედია აზერბაიჯანის რკინიგზის ინფორმაციაზე დაყრდნობით წერს. კერძოდ, დღეს თურქმენეთის დედაქალაქ აშხაბადში გაიმართა ოთხმხრივი შეხვედრა, რომელშიც მონაწილეობდნენ აზერბაიჯანის რკინიგზის თავმჯდომარე როვშან რუსტამოვი, თურქმენეთის რკინიგზის ტრანსპორტის მინისტრი მამედ აკმამედოვი, უზბეკეთის რკინიგზის სს-ის საბჭოს თავმჯდომარე ზუფარ ნარზულაევი და საქართველოს რკინიგზის გენერალურ დირექტორი ლაშა აბაშიძე. ოთხმხრივი შეხვედრის შემდეგ ხელი მოეწერა ოქმს. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, მხარეებმა სარკინიგზო სექტორის მიმართულებით, მათ შორის, შუა დერეფნის ფარგლებში თანამშრომლობის გაფართოების შესაძლებლობები განიხილეს. საქართველო ევრაზიის სატრანსპორტო მარშრუტების საერთაშორისო ასოციაციას შეუერთდა
საქართველო ევრაზიის სატრანსპორტო მარშრუტების საერთაშორისო ასოციაციას შეუერთდა
საქართველო ევრაზიის სატრანსპორტო მარშრუტის საერთაშორისო ასოციაციას შეუერთდა. AZCON Holding-ის კომპანიის, აზერბაიჯანის რკინიგზის (ADY) თავმჯდომარე როვშან რუსტამოვი უზბეკეთის რკინიგზის სს-ის მმართველი საბჭოს თავმჯდომარეს ზუფარ ნარზულაევს და საქართველოს რკინიგზის სს-ის გენერალურ დირექტორს ლაშა აბაშიძეს შეხვდა. ინფორმაციას აზერბაიჯანული მედია ADY-ზე დაყრდნობით ავრცელებს. მისივე თანახმად, ეს გადაწყვეტილება გააძლიერებს სატვირთო გადაზიდვებს ევრაზიის სატრანსპორტო მარშრუტის გასწვრივ, შუა დერეფნის სამხრეთ განშტოებაზე და მხარს დაუჭერს რეგიონულ თანამშრომლობას. მხარეებმა აღნიშნეს, რომ ჩინეთ–ყირგიზეთი–უზბეკეთის რკინიგზის დასრულება მნიშვნელოვნად გააძლიერებს ევრაზიული სატრანსპორტო დერეფნის შესაძლებლობებს - აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ტვირთების გადაზიდვის კუთხით. 2024 წლის 20 სექტემბერს ბაქოში, აზერბაიჯანის ინიციატივით დაარსებული ევრაზიის სატრანსპორტო მარშრუტის საერთაშორისო ასოციაცია მიზნად ისახავს სატრანზიტო ტვირთების მოზიდვას, ინტეგრირებული ლოგისტიკური გადაწყვეტილებების შემუშავებას და სატრანსპორტო პროცესების ოპტიმიზაციას.
საქართველომ და რუმინეთმა შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტის შესახებ მემორანდუმს მოაწერეს ხელი
საქართველომ და რუმინეთმა შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტის შესახებ მემორანდუმი გააფორმეს. „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ გენერალურმა დირექტორმა ვანო ზარდიაშვილმა და რუმინეთის გადამცემი სისტემის ოპერატორის Transelectrica-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა შტეფანიცა მუნტეანუმ, შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტის განვითარების მიზნით, ბუქარესტში ხელი მოაწერეს ორმხრივი თანამშრომლობის მემორანდუმს. „ელექტროსისტემის“ ცნობით, შეთანხმება ითვალისწინებს თანამშრომლობის ჩარჩოს ჩამოყალიბებას, რომელიც მიმართული იქნება მხარეების კოორდინირებულ მუშაობაზე პროექტის მომზადებისა და განვითარების მიმართულებით. მემორანდუმის ფარგლებში, მხარეები თანხმდებიან, რომ ითანამშრომლებენ პროექტისთვის საჭირო სხვადასხვა ტიპის კვლევების, მათ შორის, შავი ზღვის ფსკერის გეოტექნიკური და გეოფიზიკური, ფინანსური, სამართლებრივი/მარეგულირებელი, გარემოსდაცვითი და სოციალური ზემოქმედების კვლევების ჩატარების კუთხით. შეთანხმება ასევე ითვალისწინებს შესაბამის საერთაშორისო ორგანიზაციებში ინსტიტუციური წარმომადგენლობის კოორდინირებულ უზრუნველყოფას. წელს იტალიური საკონსულტაციო კომპანია CESI-ს მიერ განხორციელებულმა კვლევამ დაადასტურა, რომ პროექტი ტექნიკურად და ეკონომიკურად განხორციელებადია. პროექტი შეტანილია ელეტროენერგიის გადამცემი სისტემის ოპერატორების ევროპული ქსელის (ENTSO-E) 2022 და 2024 წლების ათწლიანი ქსელის განვითარების გეგმაში (TYNDP) და წარდგენილია ENTSO-E TYNDP 2026 გეგმაში შეტანის მიზნით. 2025 წლის ევროკომისიამ პროექტი ორმხრივი ინტერესის პროექტების (PMI) სტატუსის მისაღებ სიაში შეიტანა. შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტი ითვალისწინებს მაღალი ძაბვის წყალქვეშა გადამცემი ქსელის მოწყობას, რომელმაც ერთმანეთთან უნდა დააკავშიროს საქართველოსა და ევროპის ელექტროენერგეტიკული სისტემები. პროექტის რეალიზაცია ხელს შეუწყობს ევროპისა და სამხრეთ კავკასიის რეგიონის ენერგეტიკული უსაფრთხოების გაძლიერებას, განახლებადი ენერგიის სექტორის განვითარებას და სატრანზიტო შესაძლებლობების ზრდას. შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტი ითვალისწინებს 1,155 კილომეტრიანი მაღალი ძაბვის ხაზის მშენებლობას, რომელიც შავი ზღვის გავლით საქართველოსა და ევროპის ენერგოსისტემებს დააკავშირებს. რუმინეთი იქნება მთავარი დამაკავშირებელი წერტილი. წყალქვეშა კაბელის პროექტის განხორციელების შესახებ მემორანდუმს პირველად ხელი 2022 წლის 17 დეკემბერს მოეწერა. ხელმომწერები არიან საქართველო, აზერბაიჯანი, უნგრეთი და რუმინეთი.
სომხეთის პარლამენტის სპიკერი „ტრამპის მარშრუტში“ რუსეთის მონაწილეობის შესაძლებლობას აბსურდულად მიიჩნევს
სომხეთის პარლამენტის სპიკერ ალენ სიმონიანის განცხადებით, TRIPP უპირველეს ყოვლისა, სომხურ-ამერიკული ინიციატივაა. Factor TV-სთან ინტერვიუში, რუსეთის ინტერესზე საუბრისას, სიმონიანმა აღნიშნა, რომ ეს არის დიდი სახელმწიფოებისთვის დამახასიათებელი ქცევის ნორმალური ნიმუში. „პირველ რიგში, TRIPP არის სომხურ-ამერიკული ინიციატივაა, თუ ვსაუბრობთ მსგავსი მარშრუტის ან გზის გახსნაზე, ჩემი აზრით, ეს უნდა იყოს ცალკე ინიციატივა, მაგრამ TRIPP-ის ფარგლებში ეს ცოტა აბსურდულად მიმაჩნია, რადგან ეს ნიშნავს იმას, რომ TRIPP-მა არ იმუშაოს,“ – აღნიშნა ალენ სიმონიანმა. ბაქოს პორტი, ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზასთან და TRIPP-თან ერთად, გადამწყვეტ როლს ასრულებს შუა დერეფნის სტრატეგიული მნიშვნელობის გაზრდაში - ADY 2025 წლის 8 აგვისტოს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ინიციატივით ვაშინგტონში შედგა სამშვიდობო სამიტი აზერბაიჯანისა და სომხეთის ლიდერების მონაწილეობით, რომელზეც ხელი მოეწერა როგორც სამმხრივ, ასევე, ორმხრივ შეთანხმებებს. ამავე სამიტზე გამოცხადდა სატრანსპორტო დერეფნის პროექტი სახელწოდებით „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP).
ბაქოს პორტი, ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზასთან და TRIPP-თან ერთად, გადამწყვეტ როლს ასრულებს შუა დერეფნის სტრატეგიული მნიშვნელობის გაზრდაში - ADY
„აზერბაიჯანის რკინიგზის" [ADY] განცხადებით, შუა დერეფნის გავლით, საკოინტეინერო ბლოკ-მატარებლები ევროპული დანიშნულების ადგილებს 18-25 დღეში აღწევენ. „ეს უპირატესობა ტვირთების ზრდას უწყობს ხელს, აძლიერებს დერეფნის ქვეყნების სატრანზიტო პოტენციალს და ზრდის ინვესტიციების მიმზიდველობას.“ ADY-მ აღნიშნა, რომ შუა დერეფნის ამუშავებამდე, ჩინეთსა და ევროპას შორის ტვირთების ნაკადები ძირითადად სუეცის არხისა და ხმელთაშუა ზღვის გავლით საზღვაო მარშრუტებზე იყო დამოკიდებული, ტრანზიტის დრო კი - 35-დან 45 დღეს მოიცავდა. ADY-ს შეფასებით, ბაქოს პორტი, ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზასთან და TRIPP-თან ერთად, გადამწყვეტ როლს ასრულებს შუა დერეფნის სტრატეგიული მნიშვნელობის გაზრდაში. 2025 წლის 8 აგვისტოს აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ინიციატივით ვაშინგტონში შედგა სამშვიდობო სამიტი აზერბაიჯანისა და სომხეთის ლიდერების მონაწილეობით, რომელზეც ხელი მოეწერა როგორც სამმხრივ, ასევე, ორმხრივ შეთანხმებებს. ამავე სამიტზე გამოცხადდა სატრანსპორტო დერეფნის პროექტი სახელწოდებით „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP). ცნობისთვის, შუა დერეფანი [ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტი] (TITR) არის სატრანსპორტო და სავაჭრო მარშრუტი, რომელიც აზიას ევროპასთან აკავშირებს და წარმოადგენს ტრადიციული ჩრდილოეთის და სამხრეთის დერეფნების ალტერნატივას. მარშრუტი იწყება ჩინეთში, გადის ცენტრალური აზიის ქვეყნებში - ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი, კვეთს კასპიის ზღვას აზერბაიჯანის გავლით და გრძელდება საქართველოსა და თურქეთის გავლით, ვიდრე ევროპას მიაღწევს. ეს სახმელეთო მარშრუტი გვერდს უვლის უფრო გრძელ საზღვაო მარშრუტებს და უზრუნველყოფს პირდაპირ კავშირს აღმოსავლეთ აზიას, მათ შორის, ჩინეთს, და ევროპას შორის.
საქართველოსა და აზერბაიჯანის ნავსადგურებს შორის სპეციალური ბლოკ-მატარებელი დაინიშნა
პირველი ბლოკ-მატარებლის ფოთის ტერმინალში შესვლასთან დაკავშირებით, საზეიმო ღონისძიება გაიმართა, რომელსაც საქართველოსა და აზერბაიჯანის რკინიგზების ხელმძღვანელები დაესწრნენ. ორ ნავსადგურს შორის ბლოკ-მატარებელი რეგულარული გრაფიკით იმოძრავებს. „საქართველოს რკინიგზის“ განცხადებით, ხსენებული ინიციატივა ხელს შეუწყობს ,,შუა დერეფანში“ საკონტეინერო ტვირთების უსაფრთხო და ეფექტურ გადაზიდვებს, რაც მარშრუტს უფრო მიმზიდველსა და მოთხოვნადს გახდის. ამასთან, “საქართველო და აზერბაიჯანი ტვირთმფლობელებს გამარტივებულ სერვისს - ,,ტერმინალიდან კარამდე“ სთავაზობენ.“ ბლოკ-მატარებლის ზუსტი მარშრუტია: ბათუმი-ფოთი-თბილისი-აპშერონი-სუმგაიტი-ალიატი.
„ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი საიმედო მარშრუტები გეოპოლიტიკური და ეკონომიკური გამარჯვებაა“ - მარტა კოსი
ტაშკენტში ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფნისა და დაკავშირებადობის ინვესტორთა ფორუმი გაიმართა. ღონისძიებაზე ევროკავშირის, შავი ზღვის რეგიონისა და ცენტრალური აზიის წარმომადგენლები, ექსპერტები და სპეციალისტები შეიკრიბნენ. სატრანსპორტო დერეფნების მოდერნიზაციისთვის რიგ დოკუმენტებს მოეწერა ხელი. ერთ-ერთი პაკეტი მხარს უჭერს მაღალი დონის დიალოგს, რაც საშუალებას აძლევს მთავრობებსა და კერძო სექტორს, ერთობლივად ჩამოაყალიბონ საინვესტიციო პრიორიტეტები. ინიციატივა წარმოადგენს ევროკავშირსა და მსოფლიო ბანკს შორის პარტნიორობას და მისი საერთო ბიუჯეტი 10 მილიონი ევროა. დისკუსიები ფოკუსირებული იყო ევროკავშირსა და ცენტრალურ აზიას შორის რეგიონულ კავშირებსა და სატრანსპორტო კავშირებზე. მონაწილე ქვეყნებმა ერთმანეთს გაუზიარეს მიმდინარე საინვესტიციო ძალისხმევა, ასევე, სამომავლო გეგმები. ეს განხილვები გაღრმავდა ტრანსპორტის მინისტრთა შეხვედრასა და მაღალი დონის პანელზე, რომელშიც მონაწილეობდნენ ევროკავშირი, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები და ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიის წარმომადგენლები - მინისტრები. ევროკავშირის ცნობით, ღონისძიების მონაწილეებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფნის (TCTC-ის) როგორც ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი სწრაფი, უსაფრთხო და საიმედო მარშრუტის სტრატეგიული მნიშვნელობა. დისკუსიები ფოკუსირებული იყო რეგიონთაშორის კავშირზე, სამხრეთ კავკასიისა და შავი ზღვის რეგიონის გავლით, ევროკავშირსა და ცენტრალურ აზიას შორის კავშირებზე - ტრანსპორტისა და ვაჭრობის, ასევე, ენერგეტიკისა და ციფრული სექტორების მიმართულებით. მონაწილეებმა ხაზი გაუსვეს კოორდინირებული მოქმედებისა და ძირითადი ინვესტიციების პრიორიტეტულობის აუცილებლობას, რაც ლოგისტიკური შეფერხებების აღმოსაფხვრელად, რეგულაციების ჰარმონიზაციისა და მაღალი ზემოქმედების მქონე ინფრასტრუქტურული ინვესტიციების გაფართოებისთვის მნიშვნელოვანია. გაფართოების საკითხებში ევროკომისარმა მარტა კოსმა განაცხადა: „ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი საიმედო მარშრუტები გეოპოლიტიკური და ეკონომიკური გამარჯვებაა ყველასთვის. ყველამ მწარე გამოცდილებით ვისწავლეთ, რომ ზედმეტი დამოკიდებულება გვხდის დაუცველებს. სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაში, ციფრულ და ენერგეტიკულ კავშირებში ინვესტიციები ქმნის მეტ ვარიანტს და ამცირებს შანტაჟის რისკს. ჩვენ გვჭირდება სანდო, გრძელვადიანი ალტერნატივა ჩრდილოეთის დერეფნისთვის. შუა დერეფნის გასწვრივ ტვირთების გადაზიდვა ოთხჯერ გაიზარდა 2022 წლიდან დღემდე. 2030 წლისთვის ეს მაჩვენებელი შეიძლება, კვლავ სამჯერ გაიზარდოს, თუ სწორი ინვესტიციები განხორციელდება გამტარუნარიანობის გაზრდისა და ხარვეზების აღმოსაფხვრელად.“ კომისარმა კოსმა ხაზი გაუსვა რეგიონულ და საერთაშორისო პარტნიორებთან დისკუსიების მნიშვნელობას, როგორც ცენტრალური აზიის, სამხრეთ კავკასიისა და შავი ზღვის რეგიონისთვის ყოვლისმომცველი დღის წესრიგის წინსვლის ეტაპს. უზბეკეთის რესპუბლიკის ვიცე-პრემიერმა ჯამშიდ ხოჯაევმა, საერთაშორისო პარტნიორობის საკითხებში ევროკომისარმა ჯოზეფ სიკელამ, სამეზობლო საკითხებში ევროკომისარმა მარტა კოსმა თავიანთ გამოსვლებში ასევე ხაზი გაუსვეს, რომ ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფანი ცენტრალური აზიის სახელმწიფოებისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობის მქონე ინფრასტრუქტურული ინიციატივაა. ის მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს უზბეკეთის სატრანზიტო და ლოგისტიკური პოტენციალის გაძლიერებაში და ქვეყნის აღმოსავლეთისა და დასავლეთის დამაკავშირებელ ცენტრალურ საერთაშორისო სატრანსპორტო ცენტრად გარდაქმნაში. ფორუმის ექსპერტებმა აღნიშნეს, რომ ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფანი რეგიონში ევროკავშირის „გლობალური კარიბჭის“ საინვესტიციო სტრატეგიის მთავარ ინიციატივად ითვლება. დღეს დერეფანი ჩინეთის, ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური აზიის ევროპასთან დამაკავშირებელი მთავარი მარშრუტის სახით ყალიბდება. მოსალოდნელია, რომ 2030 წლისთვის შუა დერეფნით გადაზიდული ტვირთების წლიური მოცულობა 10-11 მილიონ ტონას მიაღწევს. ტრანსპორტის მინისტრი ილხომ მაჰკამოვის თქმით, უზბეკეთის 2030 წლის სტრატეგიაში განსაზღვრული ერთ-ერთი პრიორიტეტული სფერო ქვეყნის სატრანზიტო და ლოგისტიკური პოტენციალის მნიშვნელოვანი გაფართოებაა. ფორუმზე განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო მხარეებს შორის თანამშრომლობას. უზბეკეთი და ევროკავშირი აქტიურად მონაწილეობენ ამ დერეფნის განვითარებაში. აღინიშნა, რომ 2024 წელს ტრანსკასპიური მარშრუტით ტვირთების გადაზიდვამ სტაბილური ზრდა აჩვენა, 1 მილიონ ტონას გადააჭარბა, რაც ხუთჯერ აღემატება 2019 წელს დაფიქსირებულ მოცულობას. საფრანგეთის ტრანსპორტის მინისტრმა ფილიპ ტაბარომ ხაზი გაუსვა, რომ ყველა მხარეს შორის თანამშრომლობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამ სექტორის წინსვლისთვის. ფორუმის ფარგლებში გაიმართა თემატური სესიები ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის მარეგულირებელი ჩარჩოს კოორდინაციის, ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების მოზიდვისა და სავაჭრო გზების დიგიტალიზაციის შესახებ. აღსანიშნავია, რომ დეკემბერში, საქართველო, თურქმენეთი, აზერბაიჯანი და რუმინეთი ხელს მოაწერენ კასპიისა და შავი ზღვის დერეფნის შესახებ შეთანხმებას.
იტალიური და გერმანული კომპანიები ჩაერთვებიან ეუთოს „მწვანე პორტების“ პროექტში, რომელშიც საქართველოც მონაწილეობს
ევროპული კომპანიები კასპიის რეგიონში „მწვანე პორტების“ განვითარების მიზნით, ეუთოს პროექტებში მონაწილეობენ. ეუთოს ეკონომიკური და გარემოსდაცვითი საქმიანობის კოორდინატორის ოფისმა (OCEEA), „მწვანე პორტების“ პროექტი ოფიციალურად 2019 წელს დაიწყო - მისი მიზანია, დაეხმაროს კასპიისა და შავი ზღვის პორტების განსაზღვრულ რაოდენობას - ბაქოს პორტს აზერბაიჯანში, აქტაუსა და კურიკს ყაზახეთში, „თურქმენბაშის“ პორტს თურქმენეთში და ბათუმის პორტს საქართველოში. ბათუმის პორტმა „Green Port“ სტატუსი OSCE-ის მხარდაჭერით და EcoPorts PERS სტანდარტის მიხედვით, გარემოს მართვის სისტემის შესაბამისი სერთიფიკატი მიიღო 2024 წლის 7 ოქტომბერს მიიღო. აზერბაიჯანული მედიის ცნობით, გლობალურმა საინჟინრო საკონსულტაციო, ინსპექტირებისა და სერტიფიცირების ჯგუფმა RINA-მ და პორტების, ტერმინალებისა და ლოგისტიკის წამყვანმა საკონსულტაციო გერმანული კომპანია HPC Hamburg Port Consulting-მა, ეუთოს პროექტის „მწვანე პორტებისა და კავშირგაბმულობის ხელშეწყობა კასპიის ზღვის რეგიონში“ ფარგლებში, ხუთწლიანი კონტრაქტი მიიღეს. RINA არის იტალიის საერთაშორისო საინჟინრო, საკონსულტაციო და სერტიფიცირების კომპანია, რომელიც სპეციალიზირებულია ენერგეტიკის, ტრანსპორტის/მრეწველობის მდგრად და ციფრულ გადაწყვეტილებებში. HPC Hamburg Port Consulting არის გერმანული საკონსულტაციო ფირმა, რომელიც ორიენტირებულია პორტის ინფრასტრუქტურაზე, ლოგისტიკასა და დიგიტალიზაციაზე - მხარს უჭერს პორტების ეფექტიან და მდგრად ოპერაციებს. ხუთწლიანი პროგრამის განმავლობაში, RINA და HPC, ეუთოს თითოეული პორტისთვის მორგებული ანალიზისა და სამოქმედო გეგმების მიწოდებაში დაეხმარებია, რაც ხელს შეუწყობს დაბალი ნახშირბადის ემისიების მქონე ოპერაციებისა და გარემოსდაცვითი მონიტორინგის გაუმჯობესებას, მათ შორის, ინსტიტუციური გაძლიერების ღონისძიებებიც მოიაზრება. „ძირითადი სამუშაო ნაკადები მოიცავს განახლებადი ენერგიისა და კლიმატის ადაპტაციის ტექნიკურ-ეკონომიკურ კვლევებს, გარემოსდაცვითი მონიტორინგისა და ციფრული სისტემების დიზაინს, გენდერულად მგრძნობიარე პოლიტიკის განხორციელებას და სასწავლო პროგრამას, რომელიც აერთიანებს ონლაინ კურსებს ევროპის წამყვან პორტებში სასწავლო ვიზიტებთან. ამ ძალისხმევის კოორდინირებით სხვადასხვა ქვეყანაში, პროექტი ხელს უწყობს თანამშრომლობას აზერბაიჯანს, ყაზახეთს, თურქმენეთსა და საქართველოს შორის, რაც ეხმარება ეროვნული პორტების სტრატეგიების ჰარმონიზაციას და მდგრადობის გაძლიერებას შუა დერეფნის მასშტაბით,“ - განმარტა HPC Hamburg Port Consulting-მა. კომპანიამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პროექტი ასევე შექმნის ქვეყნებისშორისი თანამშრომლობის პლატფორმას მონაწილე პორტებს შორის ცოდნის გაცვლის შესანარჩუნებლად და იმის უზრუნველსაყოფად, რომ მწვანე და ციფრული ტრანსფორმაცია კვლავ საერთო რეგიონულ მიზნად დარჩეს.
Kardesa-ს წყალქვეშა საკაბელო სისტემაში ბულგარეთი, თურქეთი, საქართველო და უკრაინა ჩაერთვებიან - მედია
Vodafone Ukraine [NEQSOL Holding-ის ნაწილი] და Vodafone Group-ი შავ ზღვაში ახალი მაღალი სიმძლავრის წყალქვეშა საკაბელო სისტემის მშენებლობას მალე დაიწყებენ - პროექტი ევროპასა და აზიას შორის ულტრათანამედროვე ციფრულ დერეფანს შექმნის. Kardesa-ს წყალქვეშა საკაბელო სისტემაში ბულგარეთი, თურქეთი, საქართველო და უკრაინა ჩაერთვებიან, რაც ციფრული მარშრუტების მრავალფეროვნებას გაზრდის. პროექტი ინტერნეტის საიმედოობას, მდგრადობას და სიჩქარეს მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს, რაც ახალი ინვესტიციების მოზიდვასა და ადგილობრივი ციფრული ეკონომიკის ზრდის დაჩქარებას შეუწყობს ხელს. ბულგარეთში პროექტის ამუშავება 2027 წლისთვის იგეგმება, რასაც მიჰყვებიან თურქეთი, საქართველო და უკრაინა. პროექტს გლობალური ლიდერი Xtera განახორციელებს, რომლის საერთო ინვესტიცია 100 მილიონ ევროს აჭარბებს.
ევროკავშირში, ელექტრომობილების გაყიდვებმა პირველად გადააჭარბა საწვავზე მომუშავე ავტომობილების გაყიდვებს
Reuters-ის ცნობით, დეკემბერში, ევროკავშირში, ელექტრომობილების გაყიდვებმა პირველად გადააჭარბა საწვავზე მომუშავე ავტომობილების გაყიდვებს. დამოუკიდებელმა ანალიტიკოსმა მათიას შმიდტმა აღნიშნა, რომ „დაახლოებით ნახევარი ათწლეული დასჭირდება, რომ ეკოლოგიურად სუფთა მანქანებმა საწვავზე მომუშავე მოდელებს სრულად გადაუსწრონ, მაგრამ ეს მაინც დასაწყისია.“ გასულ თვეში, ევროკავშირში ყველა რეგისტრაციის 22.6% წმინდა ელექტრომობილებმა შეადგინა, რაც ოდნავ აღემატება ბენზინზე მომუშავე ავტომობილებს, რომელთა რაოდენობაც 22.5%-ს შეადგენდნენ. ჰიბრიდები (მათ შორის, plug-in ჰიბრიდები, რომლებსაც მხოლოდ აკუმულატორის ენერგიით შეზღუდული მანძილის გავლა შეუძლიათ) ყველაზე დიდ ჯგუფად [44%] რჩება.
ოქროს ფასი რეკორდულად მაღალია
ოქროს ფასმა რეკორდულად მოიმატა და უნციაზე 5,100 დოლარს გადააჭარბა. ფასზე ბოლო კვირის განმავლობაში რეკორდული პიკი დააფიქსირა და ოქროს ღირებულება წელს უკვე 18 პროცენტზე მეტით გაიზარდა. გლობალური დაძაბულობის ზრდის, ასევე, ცენტრალური ბანკისა და საცალო ვაჭრობის ძლიერი მოთხოვნის გამო, ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ ოქროს ფასი წელს კიდევ უფრო გაიზრდება 6000 დოლარამდე. რაც შეეხება ვერცხლს, მისი ფასი 4.8 პროცენტით გაიზარდა, 107.903 აშშ დოლარამდე.
ალიევი: აზერბაიჯანი გაზის ექსპორტს 16 ქვეყანაში ახორციელებს, მათგან 10 არის ევროკავშირის წევრი
აზერბაიჯანი გაზის ექსპორტს 16 ქვეყანაში ახორციელებს, მათგან 10 არის ევროკავშირის წევრი. ამის შესახებ პრეზიდენტმა ალიევმა განაცხადა. „აზერბაიჯანი სამხრეთ კავკასიაში ერთადერთი ქვეყანაა, რომელიც ფლობს ენერგორესურსებს და ექსპორტს ახდენს სხვა ქვეყნებში. რეგიონის სხვა ქვეყნები - მრავალი წლის განმავლობაში საქართველო და ახლა სომხეთი - აზერბაიჯანიდან ენერგორესურსების იმპორტს ახორციელებენ. ჩვენი ენერგეტიკული თანამშრომლობა ევროპასთან და ევროკავშირთან იზრდება. „ჩვენ უკვე ვახორციელებთ ბუნებრივი აირის ექსპორტს 16 ქვეყანაში, რომელთაგან 10 ევროკავშირის წევრია. გაზის მილსადენების გეოგრაფიული დაფარვის მიხედვით, აზერბაიჯანი მსოფლიოში პირველ ადგილზეა, განაცხადა პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა 20 იანვარს დავოსში Euronews-თან ინტერვიუში. მან ასევე აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანს აქვს ბუნებრივი რესურსები, სატრანსპორტო სისტემა და თანამედროვე მილსადენები. „ჩვენ კარგი ურთიერთობები გვაქვს ბევრ ევროპულ ქვეყანასთან და ეს საშუალებას აძლევს მათ, გააძლიერონ თავიანთი ენერგეტიკული უსაფრთხოება. ჩვენთვის ეს არის შესაძლებლობა, გავყიდოთ ჩვენი რესურსები პრემიუმ ბაზარზე. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ გაზს მხოლოდ ევროპაში არ ვყიდით, ბოლო დროს მისი ექსპორტი სირიაშიც დავიწყეთ. თუმცა ფასის თვალსაზრისით, საუკეთესო ბაზარი, რა თქმა უნდა, ევროპული ბაზარია,“ - განაცხადა ალიევმა.
აზერბაიჯანმა ავსტრიისა და გერმანიისთვის გაზის მიწოდება საქართველოს გავლით დაიწყო
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ენერგეტიკულმა კომპანია „სოკარმა“ გერმანიასა და ავსტრიაში ბუნებრივი აირის მიწოდება დაიწყო, განაცხადა კომპანიამ პარასკევს, რაც მის მიერ მომარაგებული ევროპული ბაზრების რაოდენობის გაზრდის პარალელურად ხდება. შესაბამის ინფორმაციას სააგენტო Reuters-ი ავრცელებს. აზერბაიჯანულ გაზზე მოთხოვნა გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ევროპამ უკრაინაში შეჭრის შემდეგ რუსულ გაზზე დამოკიდებულების შეწყვეტა სცადა. კომპანიის განცხადებით, სამხრეთ და ცენტრალური ევროპის ბაზრებზე გაზის მიწოდება სამხრეთ გაზის დერეფნის ევროპული სეგმენტის, ტრანსადრიატიკული მილსადენის მეშვეობით დაიწყო და ტრანსპორტირებული გაზის მნიშვნელოვანი მოცულობის გაყიდვით, აზერბაიჯანი აზერბაიჯანული გაზის ექსპორტში მომდევნო მნიშვნელოვან ნაბიჯს დგამს. ივნისში კომპანიამ გერმანულ SEFE-სთან 10-წლიანი ხელშეკრულება გააფორმა, რაც ყოველწლიურად 1.5 მილიარდი კუბური მეტრის მიწოდებას გულისხმობს. „მიწოდებები, რომლებიც იტალიის გავლით, ავსტრიასა და გერმანიაში ხორციელდება, კიდევ უფრო აფართოებს აზერბაიჯანული გაზის გეოგრაფიულ მასშტაბს ევროპაში. ამ ახალი ბაზრებით, აზერბაიჯანული გაზის იმპორტიორი ქვეყნების რაოდენობა 16-მდე გაიზარდა,“ - ნათქვამია SOCAR-ის განცხადებაში. TAP-მა წელს თავისი გამტარუნარიანობა კიდევ 1.2 მილიარდი კუბური მეტრით გაზარდა. SOCAR-ის წყაროს ცნობით, ავსტრიას წელიწადში 1 მილიარდ კუბურ მეტრამდე გაზი მიეწოდება. ცნობისთვის, აზერბაიჯანული გაზის მიწოდება ევროპაში ტრანსადრიატიკული მილსადენის (TAP) მეშვეობით 2020 წლის 31 დეკემბერს დაიწყო. მილსადენის საწყისი სიმძლავრე წელიწადში 10 მილიარდი კუბური მეტრი იყო, თუმცა შესაძლებელია მისი გაზრდა 20 მილიარდ კუბურ მეტრამდე წელიწადში. 2022 წლის ივლისში აზერბაიჯანმა და ევროკომისიამ შეთანხმებას მიაღწიეს ევროპაში გაზის მიწოდების გაორმაგების შესახებ 2027 წლისთვის. დღემდე TAP-მა ევროპას 54.3 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი მიაწოდა. 2025 წელს აზერბაიჯანმა 51.5 მილიარდი კუბური მეტრი ბუნებრივი აირი გამოიმუშავა. ამ პერიოდში გაზის ექსპორტმა სულ 25.2 მილიარდი კუბური მეტრი შეადგინა. აქედან 12.8 მილიარდი კუბური მეტრი ევროპას მიეწოდა, 9.6 მილიარდი კუბური მეტრი – თურქეთს (მათ შორის, 5.6 მილიარდი TANAP-ის მეშვეობით), 2.3 მილიარდი კუბური მეტრი – საქართველოს და 0.5 მილიარდი კუბური მეტრი – სირიას.
ყაზახეთი შუა დერეფნის განვითარებისთვის $300 მილიონს მიიღებს
საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციამ (IFC), მრავალმხრივი საინვესტიციო გარანტიების სააგენტომ (MIGA), აზიის ინფრასტრუქტურის საინვესტიციო ბანკმა (AIIB) და Standard Chartered-მა ყაზახეთის ეროვნულ რკინიგზის ოპერატორს, შუა დერეფნის განვითარებისთვის 300 მილიონი აშშ დოლარი გამოუყვეს. ამის შესახებ IFC-ის მმართველმა დირექტორმა მახტარ დიოპმა სოციალურ პლატფორმაზე დაწერა. დიოპმა აღნიშნა, რომ თანხები გამოიყოფა ალმატის გარშემო 130 კილომეტრიანი ელექტროფიცირებული რკინიგზის შემოვლითი გზის მშენებლობისთვის. შემოვლითი გზა, სავარაუდოდ, ალმატის გარშემო საცობებს 40 პროცენტზე მეტით შეამცირებს, მიწოდების დრო კი, 24 საათამდე შეამცირდება და გაუმჯობესდება ტვირთების ნაკადები ტრანსკასპიური სატრანსპორტო დერეფნის (TCTC) გასწვრივ, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც შუა დერეფანი - სახმელეთო გზა, რომელიც ჩინეთსა და ცენტრალურ აზიას კასპიის ზღვასთან და შემდეგ ევროპასთან აკავშირებს. დაფინანსება მოიცავს IFC-ის 50 მილიონ აშშ დოლარამდე ინვესტიციას, AIIB-ის 150 მილიონ აშშ დოლარამდე სესხს და 100 მილიონ აშშ დოლარამდე სესხს, რომელიც მხარდაჭერილია MIGA-ს შეთავაზებული გარანტიით. 2024 წელს ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის სატვირთო გადაზიდვები 62%-ით გაიზარდა და მისმა მოცულობამ 4.5 მილიონ ტონას მიაღწია. 2025 წელს ამ მარშრუტზე სატვირთო გადაზიდვები, სავარაუდოდ, 5.2 მილიონ ტონამდე გაიზრდება, საიდანაც 4.2 მილიონი ტონა გაივლის მარშრუტში მონაწილე ქვეყნებს. ამ მოცულობიდან 2.5 მილიონი ტონა მშრალი ტვირთი იქნება (96,000 TEU), ხოლო 1.7 მილიონი ტონა - ნავთობი. 2027 წლისთვის შუა დერეფნის გამტარუნარიანობამ შესაძლოა, წელიწადში 10 მილიონ ტონას მიაღწიოს, რაც გააძლიერებს აზერბაიჯანის სატრანზიტო პოტენციალს და შექმნის პირობებს ინფრასტრუქტურაში ახალი ინვესტიციების მოსაზიდად. ტრანსკასპიის საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის გავლით სატვირთო გადაზიდვების სამიზნე პროგნოზი 2030 წლისთვის 11.4 მილიონი ტონაა.
აზერბაიჯანიდან სომხეთში, საქართველოს გავლით, ნავთობპროდუქტების მორიგი პარტია გაიგზავნა
9 იანვარს, აზერბაიჯანმა საქართველოს გავლით სომხეთში ნავთობპროდუქტების მეორე პარტია გაგზავნა. ტვირთი მოიცავს 1742 ტონა 95 RON ბენზინს და 956 ტონა დიზელის საწვავს. ტვირთი სომხეთში საქართველოს ტერიტორიის გავლით ტრანზიტით ჩავა. გასულ თვეში, ბაქოდან სომხეთში 1220 ტონა 95 RON ბენზინით დატვირთული პირველი სატვირთო მატარებელი გაიგზავნა. გადაზიდვები მას შემდეგ დაიწყო, რაც პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის 2025 წლის ოქტომბერში აზერბაიჯანიდან სომხეთში საქონლის ტრანზიტზე დაწესებული შეზღუდვები მოიხსნა. დღეს, 11 იანვარს,11 ბილაჯარის სადგურიდან ბოიუკ კასიკის მიმართულებით, 18 ვაგონისგან შემდგარი მატარებელი გავიდა, რომელიც 979 ტონა AI-92 საავტომობილო ბენზინით იყო დატვირთული. ტვირთი სომხეთში, საქართველოს გავლით გადაიგზავნება. ბაირამოვის თქმით, აზერბაიჯანიდან სომხეთში, საქართველოს გავლით საწვავის ექსპორტზე ტარიფების საკითხი გადაიჭრა
ბაირამოვის თქმით, აზერბაიჯანიდან სომხეთში, საქართველოს გავლით საწვავის ექსპორტზე ტარიფების საკითხი გადაიჭრა
აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის მიერ სომხეთში, საქართველოს გავლით აზერბაიჯანული ნავთობპროდუქტების ექსპორტისთვის შემოთავაზებული საწყისი ტარიფი შეუსაბამო იყო, ტარიფების საკითხი გადაიჭრა და კომპანიებს შორის, ბაზარზე დაფუძნებული ტარიფები შეთანხმდება.“ „ქართული მხარის მიერ შემოთავაზებული ტარიფი ძალიან მაღალი იყო. ამან აზერბაიჯანულ მხარეს კითხვები გაუჩინა, რადგან შეთავაზება არ შეესაბამებოდა არსებულ პრაქტიკას. თუმცა როგორც კი საქართველოს ხელმძღვანელობამ საკითხის შესახებ შეიტყო, ისინი ჩაერივნენ და სიტუაცია შეიცვალა. ტარიფების საკითხი მოგვარდა და კომპანიებს შორის ტარიფები ბაზრის პირობების შესაბამისად შეთანხმდება,“ - აღნიშნა ბაირამოვმა 2025 წლის შემაჯამებელ პრესკონფერენციაზე. მანამდე საქართველოს რკინიგზაზე სატვირთო გადაზიდვების ტარიფებთან დაკავშირებით სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ თუ ეს საკითხი არ მოგვარდება, ბიზნესი ტვირთის იმპორტ-ექსპორტისთვის ალტერნატიული გზების ძიებას დაიწყებს. ამასთან, მან რუსეთს მოუწოდა, სასწრაფოდ აღადგინოს სომხეთში რკინიგზის ის მონაკვეთები, რომლებიც აზერბაიჯანისა და თურქეთის საზღვრებამდე გადის. კერძოდ, ფაშინიანი სომხეთის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე იერასახიდან ნახიჩევანამდე, ანუ აზერბაიჯანის საზღვრამდე, ასევე, დასავლეთ სომხეთში მდებარე ახურიკიდან თურქეთის საზღვრამდე გამავალი სარკინიგზო მონაკვეთების სრულ აღდგენას მოითხოვს. ასევე, ფაშინიანი რუსული მხარისგან აღმოსავლეთ სომხეთში მდებარე იჯევანიდან დასავლეთ აზერბაიჯანის ღაზახამდე გამავალი სარკინიგზო მონაკვეთის აღდგენაზეც აპირებს მოთხოვნის წაყენებას. აზერბაიჯანიდან სომხეთში საქართველოს გავლით ნავთობპროდუქტების პირველი პარტია გაიგზავნა
ანაკლიის პორტის პროექტში სახელმწიფოს არსებული წილი ეკონომიკის სამინისტროს გადაეცა
ანაკლიის საზღვაო ნავსადგური ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს გადაეცა. ამის შესახებ მთავრობის განკარგულებაშია საუბარი. დოკუმენტის მიხედვით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ნავსადგური, უწყებას 100%-იანი წილის მართვის უფლებით გადაეცა. „შპს ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 100%-იანი წილის მართვის უფლებით, უსასყიდლოდ, პირდაპირი გადაცემის ფორმით, არსებობის ვადით გადაეცეს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს. სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ, ამ განკარგულების შესრულების მიზნით, უზრუნველყოს შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება“მ- ვცდილობთ 18 დეკემბრით დათარიღებულ განკარგულებაში. ცნობისთვის, ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის პირველი ტვირთის მიღება მთავრობამ 2029 წლიდან დააანონსა. ამასთან, 2026 წლის ბიუჯეტის პროექტის საბოლოო ვერსიის მიხედვით, პორტისთვის საჭირო წყლის ინფრასტრუქტურის მშენებლობისთვის გათვალისწინებული ხარჯი, ბიუჯეტის პროექტის პირველად ვარიანტთან შედარებით 100 მლნ ლარით შემცირდა და 50 მლნ ლარის ოდენობით განისაზღვრა. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის საზღვაო ინფრასტრუქტურის პროექტირება/მშენებლობის ტენდერში ბელგიურმა Jan De Nul-მა გაიმარჯვა
