ტექნოლოგიები
მსოფლიოში პირველად, იმპლატანციის შედეგად, ქალს ახალი თაობის, სრულად ხელოვნური გული აქვს
აშშ-ში, კენტუკის შტატის უდიდეს ქალაქ ლუისვილში, ებრაულ კლინიკაში (UofL Health's Jewish Hospital) ხელოვნური გულის იმპლატანცია (ქალი პაციენტისთვის) განხორციელდა. ხელოვნური გული (Aeson-ი) იმ პაციენტებისთვის არის შექმნილი, რომლებსაც ტრანსპლანტაცია ესაჭიროებათ და დონორის მოლოდინში არიან. ოპერაცია ქირურგებმა მარკ სლოტერმა და სიდარტ პაჰვამ, ექიმების და კლინიკის სამედიცინო სასწავლებლის გუნდთან ერთად ჩაატარეს. „ზომის ლიმიტმა შეიძლება, ხელოვნური გულის გადანერგვა ქალებში გაართულოს, მაგრამ Aeson-ი საკმარისად კომპაქტურია, რომ მოხვდეს გულმკერდის ღრუში, რაც უფრო მეტი წარმატების იმედს გვაძლევს მომავალში“, - განაცხადა ერთ-ერთმა ქირურგმა მარკ სლოტერმა. „სამნახევარი საათის განმავლობაში პაციენტი ელოდება გულის გადანერგვის ოპერაციას. დონორთა სიმცირის გამო, ჩვენ არ შეგვიძლია, მათი უმრავლესობისთვის გულის გადანერგვა. ასე რომ, მუდმივი მოთხოვნაა ინოვაციის საჭიროების“, - აღნიშნა ქირურგმა სიდარტ პაჰვამ. მსოფლიოში პირველი (AbioCor) იმპლანტირებადი გულის ოპერაცია ებრაულ საავადმყოფოში ლუისვილის უნივერსიტეტის ქირურგებმა 2001 წლის ივლისში ჩაატარეს. ცნობისთვის, იტალიაში, ნეაპოლის ერთ-ერთი კლინიკის ქირურგებმა სრულად ხელოვნური გულის Aeson პირველი კომერციული იმპლანტაცია 2021 წლის ივლისში ჩაატარეს. მწარმოებლების აზრით, ასეთი გულით ცხოვრებას ადამიანი 6 თვის განმავლობაში შეძლებს, თუმცა თვითონ მოწყობილობამ შეიძლება 5 წლის განმავლობაშიც იმუშაოს. იტალიაში ჩატარებული ოპერაციის ღირებულებამ მაშინ 150 ათასი ევრო შეადგინა.
ნორვეგია კორონავირუსის გამო დაწესებულ ყველა შეზღუდვას აუქმებს
შაბათს, ნორვეგიის მთავრობის გადაწყეტილებით, ქვეყანაში კორონავირუსის გამო დაწესებული ყველა შეზღუდვა გაუქმდება. ამის შესახებ ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს. როგორ Reuters-ი წერს, სკანდინავიური ერი უერთდება მცირე, მაგრამ მზარდ ქვეყნებს, მათ შორის დანიასა და ბრიტანეთს, რომლებმაც გააუქმეს ყველა შიდა შეზღუდვა, რომელიც ქვეყანაში კორონავირუსის გავრცელების პრევენციის მიზნით იყო დაწესებული. "561 დღე გავიდა მას შემდეგ, რაც ჩვენ შემოვიღეთ ყველაზე მკაცრი ზომები... ახლა დადგა დრო, დავუბრუნდეთ ჩვეულებრივ, ყოველდღიურ ცხოვრებას" - განაცხადა ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრმა ერნა სოლბერგმა პრესკონფერენციაზე. მისი თქმით, შეზღუდვები გაუქმდება ადგილობრივი დროით 16:00 საათზე (GMT 1400). შეზღუდვების გაუქმების შემდეგ, ქვეყანაში სოციალური დისტანციის დაცვა აღარ იქნება საჭირო, ღამის კლუბები გაიხსნება, რესტორნები მუშაობას დაუბრუნდებიან. შესძლებელი იქნება კულტურული და სპორტული ღონისძიებების ჩატარება. როგორც ცნობილია, შეზღუდვების გაუქმება - ეს ნაბიჯი არის ოთხი ეტაპისგან შემდგარი გეგმის ნაწილი, რომელიც 2020 წელს, პანდემიის დასაწყისში დაწესებული შეზღუდვების მოხსნას ითვალისწინებს. ბოლო ნაბიჯი ინფიცირების მაჩვენებლის გამო რამდენჯერმე გადაიდო. "მოკლედ, ჩვენ შეგვიძლია ვიცხოვროთ ჩვეულებრივად", - თქვა სოლბერგმა. ნორვეგიის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის მონაცემებით, კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის სულ მცირე ერთი დოზა მოსახლეობის 76%-ს აქვს მიღებული, 67% კი სრულად არის აცრილი. "მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანების უმრავლესობისთვის ყოველდღიური ცხოვრება ჩვეულ რეჟიმს დაუბრუნდება, პანდემია არ დასრულებულა. ხალხი კვლავ დაინფიცირდება. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ყველამ გაიკეთოს ვაქცინა", - განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა.
ევროკავშირის წინადადებით, ყველა ტელეფონს, მათ შორის iPhone-ს, ერთი, უნივერსალური დამტენი უნდა ჰქონდეს
ევროკავშირის წინადადებით, ყველა ტელეფონს, მათ შორის, iPhone-ს, ერთი, უნივერსალური დამტენი უნდა ჰქონდეს. ევროკომისიამ განაცხადა, რომ მოწყობილობების დატენვა USB-C ტიპის დამტენებით იქნება შესაძლებელი. შესაბამის საკანონმდებლო წინადადებაზე მუშაობა უკვე დაწყებულია. წინადადება ასევე მოიცავს ტაბლეტებს, კამერებს, ყურსასმენებს, პორტატულ დინამიკებს და ვიდეო თამაშების კონსოლებს. „ეს არის მნიშვნელოვანი გამარჯვება ჩვენი მომხმარებლებისთვის და გარემოსთვის და ჩვენი მწვანე და ციფრული ამბიციების შესაბამისად“, - განაცხადა ევროკომისიის აღმასრულებელმა ვიცე-პრეზიდენტმა მარგარეტ ვესტაგერმა. რეგულაციის მიზანია, მომხმარებელს ყოველი ახალი გაჯეტის შეძენისას, ახალი დამტენების ყიდვა აღარ დასჭირდეს. ევროკავშირის წინადადებით, ყველა ტელეფონს მათ შორის, iPhone-ს, ერთი, უნივერსალური დამტენი უნდა ჰქონდეს
ლიეტუვაში, კიბერ უსაფრთხოების სამსახურმა Xiaomi Corp-ის სმარტფონებში ფუნქციას მიაგნო, რომლის შესახებ სხვა ქვეყნებსაც აფრთხილებს
ლიეტუვის თავდაცვის სამინისტრომ რეკომენდაცია მისცა მომხმარებლებს, თავი აარიდონ ჩინური მობილური ტელეფონების ყიდვას და ასეთის ფლობის შემთხვევაში კი, გადაყარონ ისინი. ამ მოწოდებით სამინისტრო მას შემდეგ გამოვიდა, რაც მთავრობის ანგარიშმა დაადგინა, რომ მოწყობილობებს ცენზურის დაწესების შესაძლებლობა აქვს. სამინისტროს ცნობით, სმარტფონების მწარმოებლის Xiaomi Corp-ის ტელეფონები შეიცავს ცენზურას, რომელიც ავტომატურად აღმოაჩენს და ბლოკავს შემდეგ ტერმინებს: „თავისუფალი ტიბეტი“, „გაუმარჯოს ტაივანის დამოუკიდებლობას“ ან „დემოკრატიულ მოძრაობას“. სულ კი ასეთი 449 ჩინური ტერმინია და ის მუდმივად განახლდება. „ეს მნიშვნელოვანია არამხოლოდ ლიეტუვისთვის, არამედ ყველა იმ ქვეყნისთვის, რომელიც Xiaomi-ს აღჭურვილობას იყენებს“, - ნათქვამია ცენტრის ანგარიშში. ეროვნული კიბერ ცენტრის ანგარიშში ასევე აღნიშნულია, რომ Xiaomi-ს ტელეფონი სინგაპურის სერვერზე აგზავნის ტელეფონის დაშიფრულ მონაცემებს. უსაფრთხოების ხარვეზი აღმოჩენილია Huawei, P40-შიც, მაგრამ სხვა ჩინელი მწარმოებლის, OnePlus- ის ტელეფონში მსგავსი არ უნახავთ. „Xiaomi's Mi 10T-ის ტელეფონის 5G პროგრამული უზრუნველყოფის შესაძლებლობები გამორთულია „ევროკავშირის რეგიონისთვის“, მაგრამ მისი ჩართვა შესაძლებელია დისტანციურად ნებისმიერ დროს“, - ნათქვამია თავდაცვის სამინისტროს კიბერ უსაფრთხოების ეროვნული ცენტრის ანგარიშში. Xiaomi კომენტარს არ აკეთებს. ცნობისთვის, ლიეტუვასა და ჩინეთს შორის ურთიერთობა ბოლო პერიოდში დაიძაბა. ჩინეთმა გასულ თვეს ლიეტუვისგან მოითხოვა ელჩის გაწვევა და თავადაც აღნიშნა, რომ გაიწვევდა მის დესპანს ვილნიუსში მას შემდეგ, რაც ტაივანმა გამოაცხადა, რომ ლიეტუვაში მის მისიას ტაივანის წარმომადგენლობა დაერქმევა. ევროპასა და შეერთებულ შტატებში ტაივანის მისიები ქალაქ ტაიპეის სახელს იყენებენ და თავს არიდებენ მითითებას თავად კუნძულზე, რომელსაც ჩინეთი საკუთარ ტერიტორიად აცხადებს. აშშ-ის პრეზიდენტის ჯო ბაიდენის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩეველი ჯეიკ სალივანი გასულ კვირას ესაუბრა ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრს ინგრიდა სიმონიტეს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის მხარდაჭერას ჩინეთის მხრიდან ზეწოლის პირობებში.
Johnson&Johnson-ის ვაქცინის ორი დოზა COVID19-ის მძიმე განვითარებისგან 94%-ით იცავს
Johnson&Johnson-ის განცხადებით, გლობალურმა კვლევამ აჩვენა, რომ ამ კომპანიის მიერ შექმნილი ვაქცინის მეორე დოზამ ეფექტიანობა გაზარდა. კომპანიის განმარტებით, აშშ-ში ჩატარებული კვლევით დადგინდა, რომ Johnson&Johnson-ის ვაქცინა COVID19-ის მძიმე განვითარებისგან 94%-ით იცავს. ციფრები ემყარება 30 000 პაციენტზე ჩატარებულ კვლევას. მოხალისეებს მეორე დოზა 56 დღის ინტერვალით გაუკეთეს. ამერიკის შეერთებული შტატების 21 საავადმყოფოში, დაავადებების მქონე პაციენტებზე დაკვირვების შედეგად დადგინდა, რომ J&J-ის ვაქცინის ერთმა დოზამ 71%–ით შეამცირა ჰოსპიტალიზაციის რისკი. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლის ცენტრის შეფასებითვე, Moderna- ს და Pfizer-BioNTech- ის ორმა დოზამ ეს რისკი 93% და 88% -ით შეამცირა. ამჟამად, შეერთებულ შტატებში, Johnson&Johnson-ის ვაქცინა ყველაზე იშვიათად გამოიყენება იმ ვაქცინებს შორის, რომლებიც ნებადართულია ან დამტკიცებულია სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის მიერ. დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების თანახმად, 14,6 მილიონი ამერიკელი იყო ვაქცინირებული ამ ვაქცინით, 67,7 მილიონი Moderna-ს ვაქცინით და 99,3 მლნ - Pfizer-BioNTech ვაქცინით. ცნობისთვის, ბოლო ინფორმაციით, Jonson & Jonson-ის ვაქცინა საქართველოში სავარაუდოდ, ოქტომბრის ბოლოს შემოვა. თავდაპირველად გავრცელდა ცნობა, რომ ამ ვაქცინას საქართველო სექტემბერში მიიღებდა.
მსოფლიოში უდიდესმა ნახშირორჟანგის მშთანმთქმელმა ქარხანამ მუშაობა დაიწყო
ისლანდიაში, მსოფლიოს უმსხვილესმა ქარხანამ, რომელმაც ჰაერიდან ნახშირორჟანგი უნდა შთანთქას და ქვებად გადააქციოს, მუშაობა დაიწყო. ამის შესახებ ინფორმაციას The Guardian-ი ავრცელებს. როგორც ცნობილია, ქარხანას Orca ჰქვია, რაც ისლანდიურად "ენერგიას" ნიშნავს. ის შედგება ოთხი განყოფილებისგან; თითოეული მათგანი ლითონის ორი ყუთისგან არის აგებული და გემის კონტეინერებს ჰგავს. აშენებულია შვეიცარიული კომპანია Climeworks-ისა და ისლანდიის Carbfix-ის მიერ. კომპანიის თქმით, სრული დატვირთვით მუშაობისას, ქარხანა ჰაერიდან წელიწადში 4000 ტონა ნახშირორჟანგს შთანთქავს. აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტოს მონაცემებით, ეს დაახლოებით 870 ავტომობილის გამონაბოლქვს უდრის. Bloomberg-ის ცნობით, ქარხნის მშენებლობა 10-დან 15 მილიონ დოლარი დაჯდა. ნახშირორჟანგის შესაგროვებლად ქარხანა ვენტილატორებს იყენებს, რომლებიც ჰაერს კოლექტორისკენ მიმართავენ, რომელსაც შიგნით ფილტრები აქვს. მას შემდეგ, რაც ფილტრების მასალა ნახშირორჟანგით აივსება, კოლექტორი იხურება და ტემპერატურა იქამდე იწევს, რომ ფილტრიდან CO2 გამოიყოს, რის შემდეგაც შესაძლებელი ხდება ძლიერ კონცენტრირებული აირის შეგროვება. ამის შემდეგ, CO2 წყალში ერევა და 1000 მეტრის სიღრმეში ეშვება, ახლომდებარე ბაზალტის ფორმაციაში, სადაც ის ქვავდება. ე.წ ნახშირორჟანგის შეგროვებისა და შენახვის მომხრეები თვლიან, რომ ეს ტექნოლოგია შეიძლება გახდეს კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ მთავარი ხელსაწყო. თუმცა, კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ეს ტექნოლოგია ჯერ წარმოუდგენლად ძვირია და დიდი მასშტაბებით მის დანერგვას შეიძლება ათწლეულებიც დასჭირდეს.
Bloomberg-ი: AstraZeneca-ს კოვიდვაქცინის ტექნოლოგიამ კიბოს წინააღმდეგ სამკურნალო ვაქცინაში იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა
Bloomberg-ის ინფორმაციით, AstraZeneca-ს კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის დამზადების ტექნოლოგიამ დამაიმედებელი შედეგები აჩვენა კიბოს სამკურნალო ექსპერიმენტულ ვაქცინაში. როგორც ცნობილია, ოქსფორდის უნივერსიტეტისა და AstraZeneca-ს მიერ COVID-19-ის საწინააღმდეგოდ შექმნილი ვაქცინის ავტორები ამავე ტექნოლოგიის გამოყენებით კიბოს სამკურნალო ვაქცინის შექმნას ცდილობენ და ცხოველებზე ჩატარებული კვლევები იმედისმომცემი აღმოჩნდა. ოქსფორდის ჯენერის ინსტიტუტისა და ლუდვიგის კიბოს კვლევების ინსტიტუტის მკვლევრებმა, COVID-19-ის ვაქცინის ტექნოლოგიის გამოყენებით, კიბოს სამკურნალო ორდოზიანი ვაქცინა შექმნეს. ამ ვაქცინის ადამიანებზე ცდების დაწყება წელსვე იგეგმება, რადგან თაგვებზე ჩატარებულმა კვლევებმა სიმსივნის ზომაში შემცირება და გადარჩენის მაჩვენებლის გაუმჯობესება აჩვენა. „ვაქცინის ამ პლატფორმას აქვს პოტენციალი, რომ რევოლუცია მოახდინოს კიბოს მკურნალობაში“, - განაცხადა ჯენერის ინსტიტუტის დირექტორი ადრიან ჰილი. ცდების ადრეულ ფაზაში ფილტვის კიბოს დიაგნოზის მქონე 80 პაციენტი ჩაერთვება. კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ქართველი მკვლევარი: დიაბეტისა და სხვა აუტოიმუნური დაავადებების მართვაში ალბათ ვაქცინა მოიკიდებს ფეხს
სინგაპურში შექმნეს რობოტი, რომელიც მასაჟს აკეთებს
სინგაპურში, სტარტაპ AiTreat-მა ხელოვნური ინტელექტის მქონე რობოტი შექმა, რომელიც ხალხს ტრადიციულ ჩინური მასაჟს უკეთებს. ამის შესახებ ინფორმაციას CNN-ი ავრცელებს. როგორც ცნობილია, რობოტს EMMA (რაც ნიშნავს "Expert Manipulative Massage Automation") დაარქვეს. რობოტი სენსორებისა და 3D ხედვის საშუალებით ზომავს კუნთების დაჭიმულობას. EMMA განსაზღვრავს წნევის შემსუბუქების წერტილებს და პაციენტებს ტკივილის შესამსუბუქებელ მასაჟებს უკეთებს. "ტრადიციული ჩინური მედიცინის პრინციპი არის პერსონალიზებული მკურნალობა", - აცხადებს AiTreat-ის დამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი და დასძენს, რომ EMMA არის "ძალიან მოქნილი და მორგებული". აღინიშნება, რომ რობოტის "ხელები" თბება 38-40 გრადუსამდე ტემპერატურაზე და ისინი იმდენად რბილია, რომ განსხვავება რეალურ მასაჟისტსა და რობოტს შორის, ძნელად შესამჩნევია.
NASA-მ საჰაერო ტაქსის გამოცდა დაიწყო
აშშ-ის კოსმოსური კვლევების ეროვნული სააგენტომ (NASA-მ) საჰაერო ტაქსის გამოცდა დაიწყო. მოდელი სახელწოდებით Joby ეროვნულმა კომპანია Advanced Air Mobility-მ (ААМ) წარმოადგინა. Joby ორ პილოტსა და ოთხ მგზავრს იტევს, ავითარებს 320 კმ/სთ-მდე სიჩქარეს და ერთჯერადი დატენვისას 240 კმ-მდე მანძილის დაფარვა შეუძლია. AMM იმედოვნებს, რომ 2023-2024 წლებისთვის დაიწყება Joby-ს აქტიური გამოყენება ავიაგადაზიდვებში როგორც ტაქსის, ისე სატვირთო ტრანსპორტის სახით. ერთ-ერთი მთავარი საკითხი, რომელიც ტესტირებისას უნდა გადაწყდეს, ხმაურის დონეა. ახალი მოდელი, როგორც მწარმოებლები აცხადებენ, საშუალო სტატისტიკურ ვერტმფრენზე 100-ჯერ უფრო ჩუმია. თუმცა ამერიკულ კანონმდებლობაში ამ მხრივ მკაცრი შეზღუდვებია გათვალისწინებული. ტესტირებისას ასევე საჰაერო ტაქსის მართვადობა და უსაფრთხოება შემოწმდება. ტესტებმა უნდა აჩვენოს, კიდევ რა წინაღობები რჩება აშშ-ის ეროვნულ საჰაერო სივრცეში ავიატრანსპორტის ჩასართავად.
რა შედეგი აჩვენა ტაილანდში Sinovac-ისა და AstraZeneca-ს ვაქცინების შერევამ
ტაილანდის ჯანდაცვის სამინისტროს განცხადებით, Sinovac-AstraZeneca-ს ვაქცინების კომბინაცია მოქალაქეებისთვის უსაფრთხოა და ის ანტისხეულების დონეს ზრდის. ჯანდაცვის სამინისტროს ოფიციალური ცნობით, Sinovac-AstraZeneca კომბინაციამ იმუნიტეტი იმავე დონეზე გამოიმუშავა, როგორც AstraZeneca-ს ორი დოზით აცრის შემთხვევაში, რაც ნიშნავს, რომ ვაქცინაცია შეიძლება უფრო სწრაფად დასრულდეს დოზებს შორის უფრო მცირე ინტერვალის გამო. ეს გადაწყვეტილემა ტაილანდმა მას შემდეგ მიიღო, რაც ქვეყანაში ჩატარებული წინასწარი კვლევების საფუძველზე, Sinovac-ით ორი დოზით აცრის შემდეგ, გრძელვადიან დაცვაზე ეჭვები გაჩნდა. ასევე წაკიკითხეთ: ტაილანდმა რობოტექნიკა შექმნა, რომელსაც ფლაკონიდან Astrazeneca-ს ვაქცინის 12 დოზის ოთხ წუთში ამოღება შეუძლია „ეს ფორმულა 1.5 მილიონზე მეტმა ადამიანმა მიიღი და ის უსაფრთხოა. გთხოვთ, ნუ იტყვით იმას, რაც უსაფუძვლო შეშფოთებას გამოიწვევს", - განაცხადა ჯანდაცვის ოფიციალურმა პირმა სუპაკიტ შირილაკმა პრესკონფერენციაზე. ქვეყანა ვაქცინაციისთვის უმეტესად ამ ფორმულის გამოყენებას გეგმავს. ტაილანდი ივლისში გახდა პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, რომელმაც ჩინური და დასავლეთში განვითარებული ვაქცინების კომბინაცია აირჩია ვაქცინაციისთვის, რადგან კორონავირუსის გავრცელება და სიკვდილიანობა გაიზარდა. ამასთან, ქვეყანა ვაქცინის მარაგების პრობლემას განიცდიდა. ჯერჯერობით, სრულად ვაქცინირებულია ტაილანდის მოსახლეობის 13%. მომზადებულია Reuters-ის მიხედვით
Qualcomm X60 ჩიპის გამოყენებით, iPhone 13 სავარაუდოდ, სატელიტს დაუკავშირდება
Qualcomm X60 საბაზისო ჩიპი, რომელსაც Apple სავარაუდოდ, iPhone 13-ში გამოიყენებს, დაბალ ორბიტაზე სატელიტურ კომუნიკაციებს დაუკავშირდება. ამის შესახებ ინფორმაციას appleinsider-ი ავრცელებს. iPhone 13 Pro მოდელებს დაემატება ახალი ულტრა ფართო კამერის ობიექტივი ავტოფოკუსით. ეს ფუნქცია 2022 წელს გამოშვებულ არა პრო მოდელებზე გავრცელდება. მოსალოდნელია, რომ Apple iPhone 13-ს შემოდგომაზე, პროდუქციის ხაზის ყოველწლიური განახლების ფარგლებში წარადგენს. Bloomberg-ის ცნობით, Always On Display ფუნქციის გარდა, iPhone 13-ს 120Hz განახლების სიხშირე და უფრო ძლიერი MagSafe მაგნიტური კონექტორი ექნება.
კვლევა: Johnson&Johnson-ის ვაქცინის „ბუსტერ“ დოზამ ანტისხეულების დონე 9-ჯერ გაზარდა
Johnson&Johnson-ი აცხადებს, რომ კვლევების მიხედვით, ვაქცინის „ბუსტერ“ დოზამ ანტისხეულების დონე მკვეთრად გაზარდა. „ვაქცინის მეორე დოზის შემდეგ ანტისხეულების დონე ორგანიზმში ცხრაჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე პირველი დოზის მიღებიდან 28 დღის შემდეგ“, ნათქვამია კომპანიის პრესრელიზში. აშშ ე.წ. ბუსტერ დოზებით აცრას 20 სექტემბრიდან იწყებს, საუბარია გარკვეულ კატეგორიაზე, განსაკუთრებით იმუნიტეტ დაქვეითებულებზე. ისრაელში ამ დოზით უკვე ცრიან. ჯანმო ქვეყნებს მოუწოდებს, მესამე დოზით ვაქცინაციაზე სექტემბრის ბოლომდე მორატორიუმი გამოაცხადონ. ცნობისთვის, Johnson & Johnson-ის ვაქცინა საქართველოში სავარაუდოდ, სექტემბერში შემოვა. საქართველო ე.წ. ბუსტერ დოზით აცრას ასევე გარკვეული ჯგუფებისთვის განიხილავს. ამავე თემაზე: კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ქართველი მკვლევარი: ვურჩევდი, საქართველოშიც გაიკეთონ ვაქცინის „ბუსტერ“ დოზა, როცა ამის შესაძლებლობა იქნება აზერბაიჯანში გარკვეული ჯგუფებისთვის კოვიდვაქცინის მესამე დოზით აცრაზე რეგისტრაცია დაიწყო
მერკური მზესთან ყველაზე ახლოს მდებარე პლანეტა აღარ არის
მზისთვის უახლოესი პლანეტა მერკური აღარ არის. მეცნიერებმა ვარსკვლავის ახალი უახლოესი მეზობელი გამოავლინეს. ახალი აღმოჩენა ასტრონომებმა ჩილეში, ახალი ტელესკოპის გამოყენებით გააკეთეს. იტყობინება Forbes-ი. ასტეროიდ 2021 PH27- ს აქვს ელიფსური და ძლიერ დახრილი ორბიტა, რომელიც ვენერას და მერკურის ორბიტებს კვეთს. მერკურის ორბიტალური პერიოდი 88 დღეს გრძელდება. 2021 PH27-მა ახლახან დაიწყო მოძრაობა მზის უკან და აღარ იქნება ხილვადი 2022 წლის დასაწყისამდე. ამის შემდეგ არის დაგეგმილი მასზე უფრო მეტი დაკვირვება. ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანია, რადგან ის ასტრონომებს დაეხმარება, გაერკვნენ, თუ რა გავლენა შეიძლება მოახდინონ ერთ დღეს დედამიწაზე ასტეროიდებმა.
კვლევა: სრულად ვაქცინირებულებთან შედარებით, აუცრელი მოქალაქეების ჰოსპიტალიზაციის შანსი 29-ჯერ მეტია
სრულად ვაქცინირებულებთან შედარებით, აუცრელ ადამიანებს ჰოსპიტალიზაციის შანსი 29-ჯერ უფრო მეტი აქვთ. აღნიშნულს აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის (CDC) კვლევა ცხადყოფს. ახალმა კვლევამ ასევე დაადგინა, რომ აუცრელ ადამიანებს კორონავირუსით ინფიცირების შანსი თითქმის ხუთჯერ უფრო მეტი აქვთ, ვიდრე ვაქცინირებულ ადამიანებს. „ინფიცირებისა და ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებლის მონაცემები იმაზე მიუთითებს, რომ ავტორიზებული ვაქცინები SARS-CoV-2-ის ინფექციისა და მძიმე დაავადებისგან დაცვას უზრუნველყოფდნენ იმ პერიოდში, როდესაც „დელტა“ ვარიანტის გადაცემა იზრდებოდა“, - ნათქვამია უწყების განცხადებაში. CDC-ის დირექტორმა, როშელ ვალენსკიმ განაცხადა, რომ მონაცემები ცხადყოფს, რომ „თუ ჯერ აცრილი არ ხართ, თქვენ იმ პირებს შორის ხართ, ვინც ყველაზე მაღალი რისკის ქვეშ არის“.
ილონ მასკმა ჰუმანოიდი რობოტი Tesla Bot-ი წარადგინა
SpaceX-ის დამფუძნებელმა და Tesla, Inc -ის აღმასრულებელმა დირექტორმა ილონ მასკმა ჰუმანოიდი რობოტი Tesla Bot-ი წარადგინა. როგორც ცნობილია, რობოტი სახელად ოპტიმუსი შექმნილია იმავე სენსორებსა და ჩიპებზე, რაზეც Tesla-ს თვითმავალი ავტომობილები. რობოტ ოპტიმუსს, რომელიც ადამიანის ფორმისაა და სიმაღლეში 173 სანტიმეტრია, შეუძლია საათში რვა კილომეტრი სიჩქარით გადაადგილდება. მას ასევე შეუძლია 45 ფუნტის ტარება. გავრცელებული ინფორმაციით, Tesla Bot-ს 2022-ს წელს წარადგენენ. Tesla, Inc -ის აღმასრულებელმა დირექტორმა პრეზენტაციისას აღნიშნა, რომ ბოტის თავში დამონტაჟდება ავტოპილოტის კამერები. მასკის თქმით, ჰუმანოიდ რობოტს შეუძლია შეასრულოს და გაიმეოროს ის დავალდებები, რისი გაკეთებაც დღეს მხოლოდ ადამიანებს შეუძლიათ. მისივე განმარტებით, რობოტს აქვს შანსი შეცვალოს მსოფლიო ეკონომიკა შრომის ხარჯების შემცირებით.
კვლევა: „დელტა“ შტამით ინფიცირების დროს, სრულად აცრილებში ვირუსი იმავე რაოდენობით არის, როგორც აუცრელებში, თუმცა ვაქცინაცია მძიმე გართულებისგან იცავს
ოქსფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერების კვლევამ აჩვენა, რომ ადამიანები, რომლებიც სრულად აცრის შემდეგ ინფიცირდებიან კორონავირუსისგან, იგივე რაოდენობის ინფექციის მატარებლები არიან, როგორც აუცრელები. იტყობინება CBCnews-ი. თუმცა მკვლევრები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ვაქცინაცია ჯერ კიდევ გვთავაზობს კარგ დაცვას დაავადების დაწყებისთანავე და იცავს მძიმე გართულებებისგან. როგორც ოქსფორდის წამყვანმა მკვლევარმა, დოქტორმა სარა უოკერმა The Telegraph- ს განუცხადა, კვლევამ აჩვენა, რომ Pfizer/BioNTech-ის, Moderna-ს და AstraZeneca-ს ვაქცინის ორივე დოზა კვლავ იცავს ვირუსისგან. „დაინფიცირების ნაკლები ალბათობა არსებობს, მაგრამ თუ ასეც იქნება, გექნებათ ვირუსის მსგავსი დონე, როგორც სხვას, ვინც საერთოდ არ არის აცრილი “, - ამბობს სარა უოკერი.
კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ქართველი მკვლევარი: ვურჩევდი, საქართველოშიც გაიკეთონ ვაქცინის „ბუსტერ“ დოზა, როცა ამის შესაძლებლობა იქნება
კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ქართველი მკვლევარი ნატო ტეტელოშვილი კოვიდვაქცინის ე.წ. გამაძლიერებელი დოზის გაკეთებსაც საქართველოს მოსახლეობასაც ურჩევს, რადგან ის „დელტა“ შტამის წინააღმდეგ უფრო ეფექტურია. ეს საკითხი მას შემდეგ გახდა კიდევ უფრო აქტუალური, რაც ცნობილი გახდა, რომ აშშ-ში „ბუსტერ“ დოზით ვაქცინაცია 20 სექტემბრიდან დაიწყება. პირველად, იმის შესახებ, რომ ბუსტერ დოზებით აცრა აშშ-ში სექტემბერში დაიწყებოდა, Eropetime-თან ექსკლუზიურ ინტერვიუში ამერიკაში მოღვაწე ქართველმა მკვლევარმა რამდენიმე დღის წინ განაცხადა. „ბუსტერ“ დოზები პირველ რიგში ხელმისაწვდომია მაღალ განვითარებული ქვეყნებისთვის, სადაც უშუალოდ ხდება პროდუქცია. პირველ რიგში საუბარია მაღალი რისკის ქვეშ მყოფებზე, რადგან შეიძლება, ყველას არ ეყოს. ვიდრე ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდება, ამასაც დრო სჭირდება. სამწუხაროდ, მოდის ცივი სეზონი, ჩვენ მოგვიწევს გრიპის ვაქცინის გაკეთება და მოვუწოდებდი საქართველოშიც, რომ გაიკეთონ, რადგან გრიპის ვირუსის შემდეგ, როდესაც ორგანიზმი დასუსტებულია, კოვიდი შეიძლება ძალიან მძიმედ გადაიტანოს ადამიანმა. აშშ-მ იმუნიტეტ დაქვეითებულებისთვის კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის მესამე დოზის გამოყენება დაუშვა როცა იქნება შესაძლებლობა, ვურჩევდი, საქართველოშიც გაიკეთონ „ბუსტერ“ დოზები, რადგან იმ მუტაციურ შტამებს, რომლებიც ახლა გამოჩნდა, არსებული ვაქცინები ნაკლებად ერევა და ამიტომ, „ბუსტერი“ მეტ ეფექტურობას სძენს“, - განაცხადა ნატო ტეტელოშვილმა Europetime-თან ექსკლუზიურ ინტერვიუში.
აშშ-ში კოვიდვაქცინის „ბუსტერ“ დოზებით აცრა სავარაუდოდ სექტემბერში დაიწყება
აშშ-ში კოვიდვაქცინის „ბუსტერ“ დოზებით აცრა სავარაუდოდ სექტემბერში დაიწყება. ამის შესახებ Europetime-ს კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის მკვლევარმა, მეცნიერ-იმუნოლოგმა ნატო ტეტელოშვილმა ექსკლუზიურ ინტერვიუში 14 აგვისტოს განუცხადა. აშშ-მ იმუნიტეტ დაქვეითებულებისთვის კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის მესამე დოზის გამოყენება დაუშვა ქართველი მკვლევრის თქმით, „ბუსტერ“ დოზები პირველ რიგში ხელმისაწვდომი იქჯნება მაღალ განვითარებული ქვეყნებისთვის, სადაც უშუალოდ ხდება პროდუქცია. „შეიძლება, თავდაპირველად არ აღიაროს ჯანმომ, რადგან ის ყველასთვის ხელმისაწვდომი არ იქნება, თუმცა აშშ-ში საუბარია, რომ უკვე სექტემბერში შემოიღონ „ბუსტერ“ დოზები. მსჯელობენ, რა ტიპის ადამიანებმა უნდა გაიკეთონ ეს დოზა. პირველ რიგში საუბარია მაღალი რისკის ქვეშ მყოფებზე, რადგან შეიძლება, ყველას არ ეყოს. ვიდრე ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდება, ამასაც დრო სჭირდება. როცა იქნება შესაძლებლობა, ვურჩევდი, საქართველოშიც გაიკეთონ „ბუსტერ“ დოზები, რადგან იმ მუტაციურ შტამებს, რომლებიც ახლა გამოჩნდა, არსებული ვაქცინები ნაკლებად ერევა და ამიტომ, “ბუსტერი„ მეტ ეფექტურობას სძენს“, - განუცხადა ნატო ტეტელოშვილმა Europetime-ს. ცნობისთვის, Reuters-მა დღეს გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ჯო ბაიდენის ადმინისტრაცია ამუშავებს ახალ გეგმას, რომლის მიხედვითაც, შემოდგომიდან მოქალაქეებს ვაქცინის მესამე ე.წ. გამაძლიერებელ დოზით აცრას შესთავაზებენ. Reuters-ი წერს, რომ პირველ რიგში გამაძლიერებელი დოზით აცრა შეეხებათ ექთნებს, ჯანდაცვის მუშაკებსა და ხანდაზმულებს. გამოცემა წერს, რომ აშშ-ში მოქალაქეებს იმ ვაქცინის მესამე დოზით აცრიან, რომლითაც თავდაპირველად ჩაიტარეს ვაქცინაცია. როგორც ცნობილია, რომ აშშ-მ იმუნიტეტ დაქვეითებულებისთვის კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის მესამე დოზის გამოყენება დაუშვა. ამავე თემაზე: ისრაელში 50 წელს გადაცილებულებში ვაქცინის მესამე დოზა დაუშვეს სექტემბრიდან გერმანია მოხუცებსა და სუსტი იმუნური სისტემის მქონეებს Covid-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინის „ბუსტერ“ დოზებს შესთავაზებს.
BioNTech-ის დამფუძნებლები: „დელტას“ წინააღმდეგ ვაქცინის კლინიკური კვლევები იწყება
როგორ შექმნა BioNTech-მა „დელტა“ შტამზე ორიენტირებული კოვიდვაქცინა - ამ თემაზე უცხოურ წყაროების მიერ მომზადებული მასალის თარგმანს Europetime გთავაზობთ. MRNA ვაქცინებს სწრაფად განახლების უნარი აქვთ. მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინების შემქმნელები ორიგინალ ვერსიას ენდობიან, კორონავირუსის მუტაციებიდან გამომდინარე, ვაქცინების შეცვლაც შესაძლებელია. როდესაც დელტას ვარიანტი ფართოდ გავრცელდა, გერმანიაში დაფუძნებული კომპანია, BioNTech-ის მეცნიერებმა, რომლებიც Pfizer-თან თანამშრომლობდნენ COVID-19-ის ვაქცინის შესაქმნელად, სწრაფად დაიწყეს სპეციალურად „დელტა“ ვარიანტის წინააღმდეგ ვაქცინის ახალ ვერსიაზე მუშობა. „MRNA ტექნოლოგია „შეიძლება გახდეს ის, რასაც პლატფორმის ტექნოლოგიას უწოდებენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ თქვენ უბრალოდ შეცვლით კოდის თანმიმდევრობას, ტექნოლოგია იმდენად სტაბილურია, რომ ყველაფერი დანარჩენი ძირითადად იგივე რჩება. ასე რომ, წარმოებაში, თქვენ არ გჭირდებათ ბევრი რამის შეცვლა, რაზეც უნდა ისაუბროთ მაგალითად მარეგულირებლებთან, რათა აჩვენოთ, რომ არსებობს ხარისხის კონტროლი“, - ამბობს ბიოტექნოლოგიური კომპანია BioNTech-ის დამფუძნებელი, მეცნიერი ოზლემ ტურეჩი, რომელმაც კოლეგა უგურ შაჰინთან ერთად, Pfizer-თან თანამშრომლობით პირველი ვაქცინა შექმნა COVID19-ის წინააღმდეგ. გერმანიის პრეზიდენტმა Pfizer-ის ვაქცინის შემქმნელებს გერმანიის უმაღლესი ჯილდო გადასცა „ახალი ვაქცინის დამზადება ოთხ კვირაზე ნაკლებ დროში შეგვიძლია“, - ამბობს თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი უგურ შაჰინი, რომელიც ხელმძღვანელობდა COVID19-ის ვაქცინის რეკორდულ 11 თვიან გზას ლაბორატორიიდან დამტკიცებამდე. „ადრე, ყველაზე სწრაფ ვაქცინას, რაც კი ოდესმე შემუშავებულა, ოთხი წელიწადი დასჭირდა. ახლა კი ყველა საჭირო ტესტირებით, 100 დღეზე ნაკლები დრო დაგვჭირდება ვაქცინის რეალურად წარმოებამდე. დროთა განმავლობაში ეს დრო უფრო მოკლე გახდება, რადგან ყველაფერი გაუმჯობესებისკენ მიდის, ეს მართლაც ტექნოლოგიის ძალაა: შეგიძლია იყო ძალიან სწრაფი“, - აღნიშნავს უგურ შაჰინი. BioNTech-მა და Pfizer-მა დაადგინეს, რომ COVID19-ის ორიგინალი ვაქცინის მესამე დოზა უფრო მეტად იცავს „დელტა“ ვარიანტისგან. აშშ-მ იმუნიტეტ დაქვეითებულებისთვის კორონავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინის მესამე დოზის გამოყენება დაუშვა უკვე იწყება „დელტა“ ვერსიის წინააღმდეგ ვაქცინის კლინიკური კვლევები, რათა მარეგულირებლებთან ერთად შეძლონ საუკეთესო არჩევანის გაკეთება. „დელტა“ ვარიანტმა შეიძლება კიდევ უფრო მეტი მუტაცია განიცადოს ისე, რომ მიზნობრივი ვაქცინა უფრო საჭირო გახდეს. იმ ადგილებში, სადაც ახლა რამდენიმე ადამიანია აცრილი, მაგალითად აფრიკის ბევრ ქვეყანაში, შეიძლება უფრო გამართლებული იყოს „დელტაზე“ ორიენტირებული ვაქცინით აცრა, თუ ეს დომინანტური შტამია. (ფაქტობრივად არსებობს დელტა ვარიანტების მრავალი შტამი, ამიტომ სამიზნე ვარიანტი დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რომელი დომინირებს). BioNTech-ი ცდის ვაქცინის ვერსიებს ყველა ვარიანტზე, მათ შორის alpha, beta, gamma, delta, epsilon, lamda, and theta ვარიანტებზე. „განსაკუთრებული ყურადღება გვაქვს ლამბდა ვარიანტზე, რომელიც სამხრეთ ამერიკაში გაჩნდა“, - ამბობს უგურ შაჰინი.
კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ქართველი მკვლევარი: დიაბეტისა და სხვა აუტოიმუნური დაავადებების მართვაში ალბათ ვაქცინა მოიკიდებს ფეხს
Europetime-მა ექსკლუზიურად ჩაწერა ქართველი მეცნიერ-იმუნოლოგი ნატო ტეტელოშვილი, რომელიც ნიუ-იორკში, კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში აუტოიმუნური დაავადებების და პირველი ტიპის დიაბეტის მიმართულებით მუშაობს. ქართველმა მკვლევარმა სამედიცინო უნივერსიტეტი საქართველოში დაამთავრა და სამეცნიერო ხაზით მოღვაწეობა ნიუ-იორკში განაგრძო. რა სიახლეები შეიძლება გაჩნდეს დიაბეტის მკურნალობის ტაქტიკაში და ჩანაცვლდება თუ არა ინსულინი, ამ საკითხების გარდა ქართველი მეცნიერ-იმუნოლოგი ასევე საუბრობს ვაქცინაციის მნიშვნელობასა და კორონავირუსულ პანდემიაზე. Europetime კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ქართველ მეცნიერ-იმუნოლოგ ნატო ტეტელოშვილთან ინტერვიუს გთავაზობთ: ნატო ტეტელოშვილი: შევისწავლი აუტოიმუნური დაავადების მექანიზმებსა და გენეტიკურ კომპონენტებს. ასევე ვცდილობ, დავნერგო პლატფორმა, სადაც უფრო ღრმად შევისწავლი ამ მექანიზმებს, მაგალითად იმას, თუ რატომ ვითარდება პირველი ტიპის დიაბეტი და რა უდევს საფუძვლად აუტოიმუნურ დაავადებას. ამისთვის ვიყენებ გენურ ინჟინერიას, სადაც ვახდენ გენების ისეთ მოდიფიცირებას, რომ შევისწავლო, რატომ ვითარდება აუტოიმუნური უჯრედები. ეს არის პრეკლინიკური კვლევები. ვმუშაობ თაგვებზე და ასევე, ადამიანის ქსოვილებსა და უჯრედებზე. ვიწრო ინტერესის არჩევა გიწევს იმის მიხედვით, რა ინტერესი აქვს ლაბორატორიას. მე მეორე წელია, პირველი ტიპის დიაბეტის მიმართულებით ვმუშაობ, რომელიც მეხმარება კვლევების წარმართვაში, მაგრამ ჩემი ინტერესი სცდება პირველი ტიპის დიაბეტს და უფრო ფართოდ გადის აუტოიმუნურ დაავადებებზე იმიტომ, რომ ამ დაავადებებს აქვს საერთო მექანიზმები. ამიტომ არის, რომ დაავადებებს სხვადასხვა სახელი აქვს იმის მიხედვით, თუ სად ვითარდება, მაგრამ მექანიზმები არის ძალიან მსგავსი. რატომ ვსწავლობ გენეტიკას. დაავადების განვითარების ორი კომპონენტი არსებობს. ერთი არის გარემო და მეორე - გენეტიკა. ორივე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ რატომ ემართება ერთი და იგივე გარემოში ერთ ადამიანს დიაბეტი, მეორეს - რევმატიზმი, ან ერთს უვლინდება ნებისმიერი ალერგიული რეაქცია, მეორეს - არა? თითოეულ დაავადებას ახასიათებს თავისი გენეტიკური კომპონენტი. მე ვსწავლობ გენეტიკური კომპონენტების ფუნქციურ დატვირთვას ამა თუ იმ მექანიზმების განვითარებაში, რაც საფუძვლად უდევს დიაბეტს ან აუტოიმუნურ დაავადებას. ხომ არ უნდა ველოდოთ რაიმე სიახლეს დიაბეტის მკურნალობის კუთხით - ბევრი რაღაც იცვლება, კვლევის შედეგები ძალიან დამაიმედებელია და ეს ეხება არამხოლოდ მკურნალობის ტაქტიკას, არამედ აუტოიმუნური დაავადების პრევენციის მეთოდებს. იმუნოთერაპია დღეს ფეხს იკიდებს და ერთ-ერთი ყველაზე პროგრესირებადი დარგია იმუნოლოგიაში, დაავადებების მართვაში. ალბათ, მომავალში როგორც დიაბეტის, ასევე სხვა აუტოიმუნურ დაავადებებში, იმინოთერაპია და ვაქცინა უფრო მოიკიდებს ფეხს. ვაქცინებს ძალიან დამაიმედებელი შედეგები აქვს. ეს ყველაფერი პრეკლინიკურია, მაგრამ დღეს რასაც ბიოტექნოლოგია აკეთებს, მართლაც დიდი მიღწევაა. მოსალოდნელია თუ არა ინსულინის ჩანაცვლება - ბევრი კვლევა ტარდება და ისეთი შედეგებია, რომლებიც იძლევა იმის ფიქრის საფუძველს, რომ ინსულინი ჩანაცვლდება. ზუსტად იმიტომ, რომ მუდმივად არ უმკურნალონ პაციენტს ინსულინით, ვაქცინის მსგავსი პრეპარატები მზადდება, სადაც ყველა ის კომპონენტი შევა, რომ ამ აუტოიმუნური უჯრედების „განათლება“ მოხდეს. იმოქმედებს თუ არა ეს მათზე, ვისაც უკვე აქვს დიაბეტი - ამაზე პასუხის გაცემა რთულია, მაშინ, როცა არ ვიცი, რა მოხდება წლების შემდეგ. ძალიან რთულია იმ დაავადებების პრევენცია, როცა არ იცი, როდის რა ვითარდება, მაგრამ თუ ეს დაავადება ადრეულ ეტაპზე განვითარდა, შეიძლება, ასეთი ტიპის მკურნალობით პროგრესი შეჩერდეს და დაავადების სიმძიმე შენელდეს თუნდაც ვაქცინით. ამის მაგალითს ვხედავთ კორონავირუსის ვაქცინებზე, არცერთი ვაქცინა არ გვიცავს 100%-ით, მაგრამ გვიცავს დამძიმებისგან. ჯერჯერობით, ვერ ვხედავ ისეთ ვაქცინას, რომელიც აბსოლუტურ პრევენციას მოგვცემს. ამას ალბათ, უფრო მეტი კვლევა, წლები დასჭირდება. ვაქცინები ზოგადად, მეცნიერები სკეპტიკურად უყურებდნენ RNM-ის პლატფორმას, რადგან ეს არის ნაკლებად მდგრადი, ვიდრე DNM-ის პლატფორმა. RNM-ის პლატფორმა არ იყო ასეთი გამოყენებადი კლინიკებსა და დიდი რაოდენობით ადამიანებში, რომლებიც ახლა იცრებიან, მაგრამ ეს ყველაფერი საჭიროებამ მოიტანა. სხვა გამოსავალი არ ჰქონდათ მეცნიერებს, მათ უნდა შეექმნათ რაღაც, რაც ამ პანდემიას გადაგვარჩენდა. ამაში არაფერი ტოქსიკური და უკუჩვენებითი არ არის, ხალხს ეშინია, რადგან ეს რაღაც ახალია მათთვის და ვერ ხვდებიან, რომ RNM-ი გარდაიქმნება DNM-ად თვითონ ორგანიზმში და ეს წარმოქმნის სპაიკ ცილის პროტეინს, რომელიც აუცილებელია ჩვენი იმუნური სისტემისთვის, რადგან ინფიცირების შემთხვევაში არ განვითარდეს ის სიმპტომები, რომლებიც ჩვეულებრივი ინფექციის დროს ვითარდება. დღევანდელმა და გასული წლის კვლევებმა აჩვენეს, რომ ორივე პლატფორმა ერთნაირად უსაფრთხოა. შეიძლება, DNM-ის პლატფორმა კიდევ უსაფრთხო არ იყოს, ვიდრე RNM-ის, რადგან ჩვენ დავინახეთ Astrazeneca-ს მაგალითები, როცა გამოიწვია გართულება რამდენიმე ადამიანში, თუმცა ეს ახასიათებს მას და მეცნიერები მუშაობენ მიზეზის დასადგენად. აშშ-ში არის უკვე საუბარი იმაზე, რომ Pfizer-ის და Modern-ას მესამე დოზით დაიწყონ იმუნიზაცია, რადგან ყველაზე მეტი ეფექტიანობა მათ აჩვენეს. რამდენად განსხვავდება „ბუსტერ“ დოზა სხვა დოზებისგან არ ვიცი, ალბათ იქნება ძალიან მცირე მოდიფიკაცია, დიდი განსხვავება არ იქნება. ამ ვაქცინების ეფექტიანობა „დელტა“ შტამის მიმართ 60-80%-ია. საქართველოში სამწუხაროდ, მასობრივად არ მიმდინარეობს ვაქცინაცია, 3% არაფერს ნიშნავს, რადგან გვყავს ბევრი აუცრელი. რეგულაციების დაწესება აუცილებელია. რასაც ვუყურებ, არ ხდება სავალდებულო რეგულაციების შემოღება. ვაქცინაციაც მნიშვნელოვანია და რეგულაციების შემოღება. საქართველოში რომ ყოფილიყო იმ მასშტაბის ვაქცინაცია, როგორიც აშშ-ში, რეგულაციებზე ლაპარაკი არ დაგვჭირდებოდა და სიკვდილიანობაც ნაკლები იქნებოდა. თუნდაც ახლა რომ დაიწყოს მასობრივად აცრა, ვაქცინაციას შორის ინტერვალს დრო ხომ სჭირდება. ამიტომ არის ლაპარაკი, რომ შემოდგომაზე შეიძლება დამატებითი ტალღა წამოვიდეს, რადგან ძალიან ცოტაა აცრილი. მოვისმინე აზრიც, რომ აცრილებისთვის არ იყოს რეგულაციები და აუცრელებისთვის - იყოს. თუმცა საქართველოში უმრავლესობა აუცრელია და რეგულაციები გარდაუვალი იქნება. აცრა მნიშვნელოვანია განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც ქრონიკული დაავადებები აქვს. 16 წლამდელებში არ მიმდინარეობს მძიმე სიმპტომებით დაავადება, თუმცა ბავშვებს გავრცელება შეუძლიათ, ეს ფაქტორი გასათვალისწინებელია. თუ აცრილია ადამიანი, აღარ შეგეშინდება. შეიძლება, ვირუსი დაგემართოს, თუმცა მსუბუქად გადაიტანო ისე, რომ ვერ გაიგო. ჩინური ვაქცინები არ აქვს მნიშვნელობა, რომელი ქვეყნის არის ვაქცინა. მთავარია, იყოს უსაფრთხო და აღიარებული ვაქცინა. ბევრს ვიცნობ, ვინც ჩინური ვაქცინით აიცრა. ზოგი აიცრა, რადგან შეეშინდა გვერდითი მოვლენების, რომლებიც მაგალითად Astrazeneca-ს აქვს, მიუხედავად იმისა, რომ ორივე ეს კომპანია ერთ პლატფორმას იყენებს. ჩინური ვაქცინა გვიან აღიარეს, რაშიც ჩართული იყო პოლიტიკური და არაპოლიტიკური მოვლენები. ჩინურმა ვაქცინამ პირველ ეტაპზე ვერ აჩვენა ისეთი ეფექტურობა, როგორიც Astrazeneca-ს დროს იყო. ამისთვის დასჭირდა ვაქცინის გაუმჯობესება, რამაც დამატებითი დრო წაიღო და სამწუხაროდ, გვიან აღიარეს, თუმცა ის რომ, ჯანმომ აღიარა და ხალხისთვის ხელმისაწვდომი გახდა, ძალიან ბევრს ნიშნავს. აუცრელობა დანაშაულად მიმაჩნია, ისევ აცრა სჯობს და 60 %-იანი ეფექტურობა, ვიდრე ნულპროცენტიანი დაცვა. იმუნიტეტი და ანტისხეულები აცრის შემდეგ მე არ ვურჩევდი აცრილებს, რომ „თავი გაიგიჟონ“, წავიდნენ და გაიკეთონ ყველა ანალიზი. ანტისხეულებით არ ჩნდება ზოგჯერ ისეთი ტიტრი, რომელსაც ადამიანი ელოდება, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ დაუცველია. იმუნიტეტი არანაკლებ ძლიერი და მნიშვნელოვანია, ვიდრე ანტისხეულების წარმომქნელი B უჯრედები. უჯრედულში იგულისხმება ლიმფოციტები და T უჯრედები. ასე რომ, დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, ანტისხეული გექნება მაღალი ტიტრით თუ T უჯრედების მეხსიერება გექნება ხანგრძლივ ვადიანი. ამ ყველაფერს დრო გამოცდის. დღემდე ხდება დაკვირვება მათზე, ვინც თავდაპირველად, Pfezer-ით და Moderna-თი აიცრა, იმუნიტეტი 5-6 თვემდე გრძელდება, მაგრამ ამას ანტისხეულებით ზომავდნენ და რთულია, განსაზღვრო უჯრედული იმუნიტეტი, ვიდრე ადამიანს არ დაემართება ინფექცია და არ ნახავენ, რა კლინიკური გამოხატულება აქვს. ზოგს ჰგონია, როცა აიცრება, არც პირბადე სჭირდება და არაფერი, თუმცა განსაკუთრებით საშიშია ახალი შტამები და შეიძლება, დაავადების მიმდინარეობა არც თუ ისე მსუბუქი იყოს, მიუხედავად იმისა, რომ აცრილია. მაგალითად, აშშ-ში დაუბრუნდნენ რეგულაციებს, რადგან აცრილი ხალხი წავიდა ღონისძიებაზე, ხელმეორედ დაინფიცირდა და ზოგს მძიმე სიმპტომები ჰქონდა. იყო ტეხასში შემთხვევაც, რომ 60 წლის ადამიანი, რომელიც აცრილი იყო, გარდაიცვალა. მას ჰქონდა გულ-სისხლძარღვთა სისტემის პრობლემა, რაღაც ვერ ჰქონდა მწყობრში, მაგრამ აცრილი წავიდა და არ შეეშინდა. მერე გამომჟღავნდა, რომ „დელტა“ ვარიანტით იყო ინფიცირებული, მაშინ, როდესაც იგივე ქორწილიდან, სხვებმა შედარებით მსუბუქად გადაიტანეს. ასევე მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, რომ პირველი დოზის შემდეგ, ადამიანი ფრთხილად იყოს, ვიდრე მეორე დოზას არ მიიღებს, რადგან ზოგჯერ უფრო მეტი დრო მიაქვს უჯრედული იმუნიტეტის ჩამოყალიბებას, ამაშიც არის სადღაც გენეტიკური კომპონენტი. ბუსტერ დოზა იყო კვლევები და სავსებით მისაღებია ვაქცინების არევა. თუ პირველი ვაქცინა იყო ვთქვათ ჩინური და მერე Pfizer-ი, არ ნიშნავს, რომ არ იმოქმედებს, პირიქით, შეიძლება, უფრო მდგრადი იმუნიტეტიც იყოს. თუ გექნებათ საშუალება და შემოვა ბუსტერ დოზები, მე ვიტყოდი, რომ აიცერით. მაგალითად, Moderna-ს მეორე დოზა პირველისგან განსხვავდებოდა, მეორე დოზაში ის ელემენტები, რომლებიც ჰქონდა პირველ დოზას, მოჭარბებული იყო, ან განსხვავებულად მოდიფიცირებული. მეორე დოზა მძიმედ გადავიტანეთ არამხოლოდ მე, არამედ ჩემმა თანამშრომლებმაც, ჩვენ ერთმანეთს ვუზიარებდით გამოცდილებას, რაც არ შეედრებოდა Pfizer-ის მეორე დოზას. Pfizer-მა მერე დაიწყო ფიქრი „ბუსტერ“ დოზის შემუშავებაზე. ბუსტერ დოზები პირველ რიგში ხელმისაწვდომია მაღალ განვითარებული ქვეყნებისთვის, სადაც უშუალოდ ხდება პროდუქცია. შეიძლება, თავდაპირველად არ აღიაროს ჯანმომ, რადგან ის ყველასთვის ხელმისაწვდომი არ იქნება, თუმცა აშშ-ში საუბარია, რომ უკვე სექტემბერში შემოიღონ „ბუსტერ“ დოზები. მსჯელობენ, რა ტიპის ადამიანებმა უნდა გაიკეთონ ეს დოზა. პირველ რიგში საუბარია მაღალი რისკის ქვეშ მყოფებზე, რადგან შეიძლება, ყველას არ ეყოს. ვიდრე ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდება, ამასაც დრო სჭირდება. სამწუხაროდ, მოდის ცივი სეზონი, ჩვენ მოგვიწევს გრიპის ვაქცინის გაკეთება და მოვუწოდებდი საქართველოშიც, რომ გაიკეთონ, რადგან გრიპის ვირუსის შემდეგ, როდესაც ორგანიზმი დასუსტებულია, კოვიდი შეიძლება ძალიან მძიმედ გადაიტანოს. როცა იქნება შესაძლებლობა, ვურჩევდი, საქართველოშიც გაიკეთონ „ბუსტერ“ დოზები, რადგან იმ მუტაციურ შტამებს, რომლებიც ახლა გამოჩნდა, არსებული ვაქცინები ნაკლებად ერევა და ამიტომ, “ბუსტერი„ მეტ ეფექტურობას სძენს. ანტივაქსერები ისინი ყოველთვის არსებობდნენ. მაშინაც, როდესაც გრიპის ვირუსზე იცრებოდნენ, ბევრი არ აიცრა. ბერვი სკეპტიკურად არის განწყობილი. ზოგს აქვს რელიგიუი მიზეზები, ზოგს - თავისებური, არ უნდა აცრა, ზოგს ჰგონია, რომ მის ირგვლივ თუ აიცრნენ, უკვე დაცულები იქნებიან. მე ვესაუბრე ჩემს მეგობრებს ევროპაში და ანტივაქსერების მოძრაობა ნაწილობრივ განპირობებულია იმ შეზღუდვებით, რასაც ქვეყანა ამ ხალხს უწესებს. ჰგონიათ, რომ ეს რაღაც დონეზე პოლიტიზებულია და საჭირო არ არის. ამას სჭირდება ხალხის ინფორემირება იმის შესახებ, თუ რა მოხდება, თუ არ აიცრებიან. მე თვითონ ახლა პატარას ველოდები. გაკეთებული მაქვს Moderna-ს ვაქცინა. საქართველოშიც ძალიან ბევრი ანტივაქსერია სამწუხაროდ, და ვიცნობ ადამიანებს, რომლებიც ფიქრობენ, რომ ეს არის რაღაც ეშმაკისეული. მე მივესალმები ჩემს კოლეგებს, თანამშრომლებს, მეგობრებს, რომლებიც ეუბნებიან ხალხს, რომ არ არის საშიში ეს ვაქცინა არც ორსულებისთვის, არც განაყოფიერებისთვის, არც კაცებისთვის. ამიტომ, მნიშვნელოვანია ადამიანებისთვის სწორი ინფორმაციის მიწოდება, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც დაშინებულია და ინფორმაციას არ ფლობს. მაგალითად აშშ-ში, მობილური აცრის მანქანები დადიან და ხალხს ქუჩაში ცრიან. კამპანიაა ასეთი, რომ ოღონდ მოდი და აიცერი და ბონუსები დაგერიცხება, მეტროს ბარათს მოგცემთ და ასე შემდეგ. თუმცა ასევე დაიწყო სავალდებულო აცრაც, მაგალითად, სამსახურში გამოგვიცხადეს, რომ ვისაც უნდა სამსახურში დაბრუნება, ყველა უნდა იყოს აცრილი, სპეციალური აპლიკაცია გვაქვს ტელეფონში, სადაც უნდა მიუთითო, ხარ თუ არა აცრილი. თუ აცრილი არ ხარ, მიზეზებიც უნდა მიუთითო, აქაც არ ხდება დაძალება, მაგრამ არის მკაცრი რეგულაციები იმასთან შედარებით, რაც გვქონდა. სამი რეკომენდაცია პირველ რიგში ვაქცინაცია, რადგან ვაქცინა გვიცავს. მეორე - რეგულაციების დაცვა. მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინა გვიცავს, ის, ვინც ჩვენს ირგვლივ არის აუცრელი, მაღალი რისკის ქვეშ არის. რას ვგულისხმობ რეგულაციებში - პირველ რიგში პირბადის ტარება და დისტანცირება, დანარჩენი სახელმწიფოზეა დამოკიდებული, რომ თავყრილობების (ქორწილები, ქელეხები) თავიდან აცილება მოხდეს. იმ ფონზე, რაც საქართველოში ხდება, კონცერტებს როგორ ატარებენ, არ ვიცი. ვისურვებდი, რომ ეს არ მოხდეს. მესამე - ჯანმრთელობის გაფრთხილება და შეძლებისდაგვარად, რამე თუ გაწუხებთ, ექიმთან მიდით და გამოკვლევები ჩაიტარეთ. საქართველოში ძალიან ბევრს არ აქვს საშუალება, რომ საკუთარი თავი გამოიკვლიოს და დგება სამწუხარო რეალობის წინაშე, როცა კლინიკები გადატვირთულია კოვიდპაციენტებით, მძიმე პათოლოგიით ადამიანებს ვეღარ იღებენ და ეს კიდევ უფრო დიდი ტრაგედიაა.