Previous
Next
ახალი ამბები
ფაშინიანმა ახალი კონსტიტუციის მიღების მიზნით ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება არ გამორიცხა
სომხეთის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი არ გამორიცხავს, რომ ახალი კონსტიტუციის მისაღებად ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდეს, თუკი ეს პროცესი სხვა გზით ვერ წარიმართება. „უახლოეს მომავალში ჩვენ გამოვაქვეყნებთ ახალი კონსტიტუციის პროექტს, დავიწყებთ განხილვებს და პარლამენტს გადავუგზავნით. ასევე შევეცდებით, ოპოზიციონერი კოლეგები დავარწმუნოთ, რომ ეს მეტად მნიშვნელოვანი და პრინციპული საკითხია, ეს სომხეთის სახელმწიფოს მარადიულობის განსაზღვრისა და გადაწყვეტის საკითხია. შევეცდებით დავარწმუნოთ, არ გამოვა? მაშინ სხვა სცენარებით წავალთ, მათ შორის, შეგვიძლია, ვადამდელი არჩევნებიც ჩავატაროთ, და ვინ თქვა, რომ მსგავსი სცენარი გამორიცხულია?,“ - განაცხადა ფაშინიანმა. პრემიერ-მინისტრმა აღნიშნა, რომ სომხეთის კონსტიტუციის საკითხი აზერბაიჯანთან არ განიხილება. „ეს ჩვენი შიდაპოლიტიკური დღის წესრიგია. ასევე უნდა ვთქვა, რომ ამ თემაზე საუბარი ბიშკეკში ჩვენი შეხვედრის დროსაც გაიმართა. მე აზერბაიჯანულ მხარესაც ვუთხარი, რომ ჩვენთვის მიუღებელია, როდესაც აზერბაიჯანიდან გამუდმებით ისმის ჩვენს კონსტიტუციასთან დაკავშირებული საკითხები, რადგან ეს ჩვენი შიდაპოლიტიკური დღის წესრიგია. აზერბაიჯანული მხარის პოზიცია ასეთია: მათ განაცხადეს, რომ აღიარებენ, რომ კონსტიტუცია სომხეთის შიდა საქმეა და არავის აქვს უფლება ჩაერიოს ქვეყნების შიდა ცხოვრებაში, უბრალოდ, რადგან სამშვიდობო შეთანხმებასთან დაკავშირებულ საკითხს განვიხილავთ, ისინი გვატყობინებენ, რომ მათ ასეთი პოლიტიკური პოზიცია აქვთ,“ - აღნიშნა პრემიერ-მინისტრმა. ფაშინიანმა განკარგულება გასცა, შემუშავდეს სომხეთის ახალი კონსტიტუცია ალიევმა მშვიდობის მიღწევის პირობად, სომხეთის კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანა დაასახელა
ყაზახეთში ინტერნეტთაღლითობის საქმეზე ჩინეთის 10-ზე მეტი მოქალაქე დააკავეს
ყაზახეთის ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტმა ჩინეთის 13 მოქალაქე დააკავა, რომლებიც „ქვეყანაში მიგრაციული კანონმდებლობის დარღვევით იმყოფებოდნენ.“ Zakon.kz-ის ცნობით, გამოძიებამ დაადგინა, რომ აღნიშნულმა პირებმა ინტერნეტთაღლითობის ფარული საერთაშორისო სქემა შექმნეს. „მათთან აღმოაჩინეს დიდი რაოდენობით კომპიუტერული ტექნიკა, მობილური ტელეფონები, Starlink-ის სატელიტური ინტერნეტკავშირის მოწყობილობები, ასევე — კრიპტო საფულეებში განთავსებული მნიშვნელოვანი ფულადი სახსრები. ჯგუფის საქმიანობა მიმართული იყო სხვა ქვეყნების მოქალაქეების — არარეზიდენტების — წინააღმდეგ, ხოლო თავად პროცესი საზღვარგარეთიდან იმართებოდა,“ — ნათქვამია ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის ოფიციალურ განცხადებაში. კომიტეტის ცნობით, გამოძიება ჩინეთის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების სამინისტროს წარმომადგენლებთან თანამშრომლობით მიმდინარეობდა. „დაკავებულთაგან ზოგიერთი მათ სამშობლოში მსგავსი დანაშაულების ჩადენისთვის იძებნება,“ — აცხადებენ ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტში.
კასპიის ზღვაზე ახალი, უფრო მაღალი ტევადობის კონტეინერმზიდები 2027 წლიდან იმოძრავებენ
კასპიის ზღვაში მომავალი წლიდან უფრო დიდი ტევადობის საკონტეინერო გემების ექსპლუატაციაში გაშვებაა მოსალოდნელი — ამის შესახებ აზერბაიჯანის ექსპედიტორთა ასოციაციის თავმჯდომარის მოადგილემ და U.F.E. Shipping-ის გენერალურმა დირექტორმა, ელმირ პოლადოვმა, ბაქოში გამართულ ევროკავშირი-აზერბაიჯანის ბიზნესფორუმზე განაცხადა. მისი თქმით, შუა დერეფნის განვითარების მთავარ დაბრკოლებებად რჩება კასპიის ზღვაში გემების შეზღუდული რაოდენობა, გადატვირთვის პუნქტებში შეფერხებები და საინფორმაციო სისტემების არასაკმარისი ინტეგრაცია. პოლადოვის განმარტებით, კასპიის ზღვაში საბორნე და Ro-Ro ტიპის გემების გამტარუნარიანობა შეზღუდულია. ბევრი მათგანი რეისს მხოლოდ სრულად დატვირთვის შემდეგ ასრულებს და არა ფიქსირებული განრიგით. ამასთან, შტორმების გამო მიმოსვლა შესაძლოა, რამდენიმე დღით შეჩერდეს. მაგალითად, მან გასული წლის დეკემბერ-იანვარში აქტაუს პორტში არსებული ვითარება მოიყვანა. მისი თქმით, 60 დღის განმავლობაში პორტი მხოლოდ 10-15 დღე ფუნქციონირებდა. „ამის გამო ექსპედიტორებს შეუძლიათ, მომხმარებლებს სარკინიგზო ტრანზიტის ვადები დღის სიზუსტით დაუდასტურონ, საზღვაო ტრანსპორტირების ვადების პროგნოზირება კი მხოლოდ ერთი კვირის სიზუსტითაა შესაძლებელი,“ — აღნიშნა პოლადოვმა. მისივე თქმით, პორტებში შეფერხებები სარკინიგზო ვაგონებისა და კონტეინერების მოცდენასაც იწვევს, რაც ტრანსპორტირების შემდგომ ეტაპებზე დამატებით დაგვიანებებს განაპირობებს. მეორე მნიშვნელოვანი დაბრკოლება გადატვირთვის პუნქტებში წარმოქმნილი საცობებია. შეფერხებები შეიძლება წარმოიშვას საზღვაო, სარკინიგზო და საავტომობილო ტრანსპორტს შორის ტვირთის გადატვირთვისას, ასევე საზღვრების გადაკვეთის დროს. ვითარებას ართულებს ნავმისადგომების, სასაწყობე ტერიტორიებისა და სარკინიგზო ვაგონების შეზღუდული შესაძლებლობები მოთხოვნის პიკურ პერიოდებში. გარდა ამისა, თურქეთის მიმართულებით ტვირთების გადაზიდვისას გასათვალისწინებელია სარკინიგზო ლიანდაგის სიგანის ცვლილება — 1 520 მილიმეტრიდან 1 435 მილიმეტრამდე. კიდევ ერთ პრობლემას ტვირთნაკადების დისბალანსი და ცარიელი კონტეინერების საპირისპირო მიმართულებით დაბრუნების აუცილებლობა წარმოადგენს. პოლადოვის განმარტებით, შორეული აღმოსავლეთიდან აზერბაიჯანსა და ევროპაში ჩასული კონტეინერები ხშირად მხოლოდ ერთი მიმართულებით ტვირთის გადასაზიდად გამოიყენება. შედეგად, ექსპედიტორებსა და გადამზიდავებს მათი შეძენის ხარჯების გაწევა უწევთ, ტვირთის დანიშნულების ადგილზე ჩატანის შემდეგ კი კონტეინერების გაყიდვის ან შემდგომი გამოყენების გზების მოძიებაა საჭირო. მესამე დაბრკოლება სატრანსპორტო დერეფანში ჩართული ქვეყნების საინფორმაციო სისტემებისა და პროცედურების არასაკმარისი ინტეგრაციაა. „თითოეულ ქვეყანას საკუთარი სარკინიგზო ოპერატორი, დოკუმენტები და ტარიფები აქვს. ხშირად ორი იდენტური ტვირთი დანიშნულების ადგილზე რამდენიმე დღის სხვაობით ჩადის და ამის მიზეზი რკინიგზა კი არა, დოკუმენტაციაა.“ პოლადოვის თქმით, მომხმარებლებს ასევე არ აქვთ შესაძლებლობა, ტვირთის გადაადგილებას მთელი მარშრუტის განმავლობაში შეუფერხებლად მიადევნონ თვალი. ექსპედიტორებს შეუძლიათ კონტეინერების გადაადგილების მონიტორინგი, მაგალითად, ჩინეთსა და ყაზახეთში, თუმცა ყოველთვის ზუსტად ვერ განსაზღვრავენ, როდის გავა კონტეინერი აქტაუდან, როდის ჩავა ალათში, როდის დატოვებს მას და როდის გააგრძელებს გზას საქართველოსა თუ თურქეთის მიმართულებით. მისივე ინფორმაციით, ამ პრობლემების მოგვარებაზე მუშაობა უკვე მიმდინარეობს. კასპიის ზღვაში Ro-Ro ტიპის გემებისა და ბორნების პარალელურად მცირე ზომის საკონტეინერო ფიდერული გემებიც ოპერირებენ. ამასთან, შენდება უფრო დიდი ფიდერული გემები, რომელთა ექსპლუატაციაში გაშვებაც მომავალი წლიდანაა მოსალოდნელი. პოლადოვმა ასევე განაცხადა, რომ ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის გამტარუნარიანობა წელიწადში 5 მილიონ მეტრულ ტონამდე გაიზარდა, ხოლო ალათის პორტის გაფართოება მიმდინარეობს. მისი თქმით, შემდეგი ეტაპი ინფრასტრუქტურისა და საინფორმაციო სისტემების კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფაა, რათა მომხმარებლებმა შუა დერეფანი ცალკეული სისტემების ერთობლიობის ნაცვლად ერთიან სატრანსპორტო მარშრუტად აღიქვან. ბაქოში ევროკავშირი-აზერბაიჯანის ბიზნესფორუმი მიმდინარეობდა. ღონისძიება ევროკავშირსა და აზერბაიჯანს შორის პარტნიორობის 30 წლისთავსა და ფორუმის დაარსებიდან მეათე წლისთავს მიეძღვნა. წლევანდელი ფორუმის თემაა „დამაკავშირებელი დერეფნები: კავშირები და ინფრასტრუქტურა“. ფორუმის მთავარი აქცენტი სატრანსპორტო კავშირებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე, ევროკავშირსა და აზერბაიჯანს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის გაძლიერებასა და რეგიონული ვაჭრობისა და ინვესტიციების გაფართოება იყო. პროგრამა მოიცავდა მაღალი დონის დისკუსიებს, თემატურ სესიებსა და საჯარო და კერძო სექტორების წარმომადგენელთა ბიზნესშეხვედრებს.
კალასი: ამერიკელი მომლაპარაკებლები ცდილობენ, უკრაინას კაპიტულაციისკენ უბიძგონ, ევროპას სურს, გააგრძელოს უკრაინის მხარდაჭერა
ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა სტრასბურგში ევროპარლამენტის პლენარულ სხდომაზე განაცხადა, რომ ამერიკელი მომლაპარაკებლები უკვე თითქმის ორი წელია უკრაინას კაპიტულაციისკენ უბიძგებენ. მან აღნიშნა, რომ ევროპას უნდა გააგრძელოს უკრაინის მხარდაჭერა და მას სხვა არჩევანი არ აქვს. კალასმა ასევე გაიხსენა, რომ 2026 თებერვალში მან ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრებს სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ევროკავშირის მონაწილეობის “ნამდვილად მაქსიმალისტური გეგმა” წარუდგინა. “იმისდა მიუხედავად, რომ ამერიკელი მომლაპარაკებლები უკვე თითქმის ორი წელია, წელიწად-ნახევარი, ცდილობენ, უკრაინას კაპიტულაციისკენ უბიძგონ, რატომ არ დანებებულა უკრაინა პუტინის პირობებს? ვინაიდან ევროპა მხარს უჭერს უკრაინას,” - განაცხადა კალასმა. “თუ რუსეთი თავის მაქსიმალისტურ მოთხოვნებსა და პირობებს აყენებს, ჩვენ ასევე მაგიდაზე უნდა დავდოთ ჩვენი მაქსიმალისტური მოთხოვნები, რათა, ასე ვთქვათ, დავაბალანსოთ ეს მოლაპარაკებები,”- აღნიშნა კალასმა. კალასის თქმით, რუსეთი კერძოდ სანქციების მოხსნით არის დაინტერესებული, თუმცა მსგავს საკითხებზე გადაწყვეტილებები ევროპის კომპეტენციაშია და, შესაბამისად, ის მოლაპარაკებების მაგიდასთან უნდა იყოს წარმოდგენილი. „მაგრამ ჩვენ ძალიან, ძალიან მკაფიოდ უნდა ვთქვათ, რომ ჩვენც გვაქვს რუსეთისადმი მოთხოვნები. ჩვენ ასეთ რაღაცებს უფასოდ არ ვიძლევით, ვინაიდან საუბარია არა მხოლოდ იმაზე, რომ მშვიდობა დადგეს, არამედ იმაზეც, რომ ეს მშვიდობა მყარი და სამართლიანი იყოს,” - განაცხადა კაია კალასმა. ეს განცხადება კეთდება ღრმა გეოპოლიტიკური უთანხმოების ფონზე დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციასა და ევროკავშირს შორის. ამასთან, ცოტა ხნის წინ, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა რუსეთის წინააღმდეგ ახალი მასშტაბური სანქციებისა და სავაჭრო ტარიფების ამოქმედება შეაჩერა. დღეს, 20 ოქტომბერს, უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი ნორვეგიაში ხვდება აშშ-ის პრეზიდენტის სპეციალურ წარმომადგენელს სტივ უიტკოფს. დისკუსიებში ასევე მონაწილეობენ როგორც მასპინძელი ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი იონას გარ სტიორე, ასევე ფინეთის პრეზიდენტი ალექსანდრ სტუბი. სწორედ მათ სთხოვა უკრაინის პრეზიდენტმა ამერიკულ მხარესთან შეხვედრის ორგანიზება. ოსლოდან სტივ უიტკოფი მოსკოვში გაემგზავრება.
რატომ არის დონეცკი რუსეთ-უკრაინის ომის მთავარი საკითხი და რა საფრთხეს უქმნის კიევს თავდაცვითი ხაზის დაკარგვა — მარკო რუბიო „კონფლიქტის მთავარ არსზე“
აშშ-ის სახელმწიფო მდივან მარკო რუბიოს განცხადებით, დონეცკის ოლქში არსებული უკრაინის თავდაცვითი ხაზი რუსეთის წინააღმდეგ თავდაცვის ბოლო ზღუდეა, რომლის დათმობის შემთხვევაშიც კიევისკენ გზა გაიხსნება. მისი თქმით, სწორედ ამ ტერიტორიის კონტროლია რუსეთ-უკრაინის ომის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი. ეს თემა მან გამოცემა Breitbart-თან ინტერვიუში განიხილა. მისი განცხადებით, „სინამდვილეში, ეს ომი უკრაინის ერთ ნაწილს — დონეცკის ოლქს ეხება. რუსეთს ამ ტერიტორიის თითქმის მთელი ნაწილი აქვს ოკუპირებული და მხოლოდ დაახლოებით 11%-ს ვერ აკონტროლებს.“ ამავე ინტერვიუში რუბიო ამბობს, რომ ამ ომში ვერავინ იმარჯვებს. Europetime ინტერვიუს იმ ნაწილს გთავაზობთ, რომელიც რუსეთ-უკრაინის ომს ეხება. _როგორ აფასებთ ბოლო მოვლენებს: პრეზიდენტმა რუსეთთან დიზელთან დაკავშირებით შეთანხმებას მიაღწია და ორივე მხარეს მოუწოდა, ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმები შეეწყვიტათ. როგორც ჩანს, არცერთი მხარე ამ მოწოდებას არ ასრულებს. პირველ რიგში, ზოგადად რომ შევხედოთ საკითხს, რეალურად როგორ შეიძლება რუსეთ-უკრაინის ომის დასრულება? ამასთან, ცოტა მეტი გვითხარით ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასთან დაკავშირებულ ბოლო მოვლენებზეც. სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო: დიახ. ნება მომეცით, ეს საკითხი ორ ნაწილად გავყო, რადგან ორივე მათგანი ძალიან მნიშვნელოვანია. დავიწყებ ყველაზე მნიშვნელოვანით: საბოლოო ჯამში, შეერთებული შტატების პრეზიდენტისა და ყველა ჩვენგანის, ვინც მის ადმინისტრაციაში ვმუშაობთ, მოვალეობაა, უზრუნველვყოთ, რომ ყველაფერზე წინ აშშ-ის ეროვნული ინტერესები იდგეს. ეს უნდა იყოს პრიორიტეტი. სხვა ქვეყნისთვის ან სხვა კონტინენტისთვის სასარგებლოზე წინ ამერიკისთვის სასარგებლო უნდა დავაყენოთ. ასე უნდა იყოს, რადგან თუ საკუთარ ეროვნულ ინტერესებს თავად არ დავიცავთ, ამას სხვა არავინ გააკეთებს. სხვათა შორის, ველი, რომ ყველა ქვეყანა სწორედ ასე იმოქმედებს. მაგალითად, ველი, რომ კოლუმბიის მთავრობა პრიორიტეტად კოლუმბიის ეროვნულ ინტერესებს დააყენებს. ამიტომ ჩვენც ჩვენი ეროვნული ინტერესები ყველაფერზე მაღლა, ნომერ პირველ პრიორიტეტად უნდა ვაქციოთ. ეს არ ნიშნავს, რომ განზრახ ვეძებთ ისეთ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც სხვა ქვეყნებისთვის საზიანო იქნება. იმედია, ის, რაც ჩვენს ეროვნულ ინტერესებშია, სხვა ქვეყნების ინტერესებსაც შეესაბამება. მაგრამ თუ არჩევანის გაკეთება მოგვიწევს, ყოველთვის ჩვენი ქვეყნის ინტერესების სასარგებლოდ უნდა ვიმოქმედოთ. მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენების გათვალისწინებით, დღეს გლობალურ ეკონომიკას დიზელის უფრო დიდი მიწოდება სჭირდება. ეს გადაწყვეტილება ადრეც მივიღეთ და პრეზიდენტმა მისი კიდევ ერთხელ მიღება გადაწყვიტა: სანქციების მოქმედება 30 დღით შეჩერდება, რათა რუსეთიდან დიზელის უფრო დიდი მოცულობის მიწოდება გლობალურ ბაზარზე გახდეს შესაძლებელი. ეს გადაწყვეტილება შეერთებულ შტატებსაც დაეხმარება და სხვა ქვეყნებსაც. პრეზიდენტმა ეს გადაწყვეტილება იმიტომ კი არ მიიღო, რომ უკრაინისთვის საზიანო ან რუსეთისთვის სასარგებლოა, არამედ იმიტომ, რომ ეს ამერიკისთვის სასარგებლოა და მისი ინტერესებისთვის მნიშვნელოვანია. ახლა ვისაუბროთ რუსეთ-უკრაინის ომზე. რეალურად, ეს ომი, არსებითად, უკრაინის ერთ ნაწილს — დონეცკის ოლქს ეხება. რუსეთს ამ ტერიტორიის თითქმის მთელი ნაწილი აქვს ოკუპირებული და მხოლოდ დაახლოებით 11 პროცენტს ვერ აკონტროლებს. დონეცკის ოლქში უკრაინელებს თავდაცვითი ხაზი აქვთ მოწყობილი და მყარად გამაგრებული პოზიციები უკავიათ. მათი მტკიცებით, რასაც სამხედრო სტრატეგებიც ადასტურებენ და რასაც მეც ვეთანხმები, ეს თავდაცვის ბოლო ხაზია. თუ უკრაინა ამ ხაზს დათმობს, კიევის დასაცავად აღარაფერი დარჩება. ამ პოზიციებიდან კი კიევისკენ გზა პირდაპირ იხსნება. ამ კონფლიქტის არსი ისაა, რომ რუსეთი დონეცკის მთელ ტერიტორიას, მათ შორის ამ თავდაცვით ზღუდესაც მოითხოვს. სწორედ ეს მიაჩნია გამარჯვებად. უკრაინა კი აცხადებს, რომ დონეცკის დარჩენილ 11 პროცენტს ვერ დათმობს, რადგან ეს თავდაცვითი ზღუდე მისი თავდაცვის ბოლო ხაზია. სწორედ ეს არის კონფლიქტის მთავარი არსი. რა თქმა უნდა, დღის წესრიგში ბევრი სხვა საკითხიც დგას, მაგრამ საბოლოო ჯამში, მხარეები სწორედ ამის გამო იბრძვიან. როგორ მიმდინარეობს ეს ბრძოლა? რუსებმა ბრძოლის ველზე წინსვლა და ამ რეგიონის დაკავება ვერ შეძლეს. ამიტომ ისინი უკრაინის მოსახლეობას უდიდეს ტკივილსა და ზიანს აყენებენ — დრონებითა და ბალისტიკური რაკეტებით იერიშებს ახორციელებენ და ცდილობენ, გაანადგურონ უკრაინის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა, ელექტრომომარაგების სისტემა და ელექტროენერგიის გამომუშავების შესაძლებლობები, განსაკუთრებით ახლა, როდესაც ზამთარი ახლოვდება. როგორ პასუხობს ამას უკრაინა? უკრაინა იერიშებს რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ და გაზის გადამამუშავებელ ქარხნებზე ახორციელებს. სწორედ ეს სექტორია რუსეთის ეკონომიკის დაფინანსების ერთ-ერთი ძირითადი საყრდენი. ამასთან, უკრაინას ომი რუსეთის ტერიტორიაზე გადააქვს. პირველად რუსები ხედავენ აფეთქებებს მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგში, ასევე ქვეყნის სიღრმეში მდებარე ტერიტორიებზე. ომი მათთვის უკვე აღარ არის შორეულ ქვეყანაში მიმდინარე კონფლიქტი. შესაბამისად, სწორედ ასეთ ვითარებაში ვიმყოფებით — ეს არის მდგომარეობა, რომლის ირგვლივ შეთანხმების მიღწევაც რთულია და რომლის გამოსწორებაც მარტივი არ იქნება. შეერთებული შტატები კვლავ მზად არის, აქვს შესაბამისი შესაძლებლობები და მზადყოფნა, მედიატორის როლი შეასრულოს, თუკი ამის შესაძლებლობა გაჩნდება და შესაძლებელი გახდება ამ ომის მოლაპარაკებების გზით მიღწეული შეთანხმებით დასრულება. ჩვენი აზრით, საბოლოოდ ეს ომი სწორედ მოლაპარაკებების შედეგად მიღწეული შეთანხმებით დასრულდება. ახლა, სირთულე იმაშია, რომ ის პროცესები და გარემოებები, რომლებზეც ახლახან ვისაუბრე, ამჟამად ღრმად არის ფესვგადგმული და მათი შეცვლა რთულია. მიუხედავად ამისა, ჩვენ კვლავაც მაქსიმალურად შევეცდებით, ვნახოთ, კიდევ რისი გაკეთება შეგვიძლია. გვინდა, რომ ომი დასრულდეს. თუმცა საბოლოო ჯამში, მსოფლიოში სხვა პრიორიტეტებიც გვაქვს, რომლებზეც ასევე ვართ კონცენტრირებულნი. _ბატონო მდივანო, პუტინი რომ კარგი ადამიანი არ არის, ამაზე არავინ დავობს. თუმცა როგორც ჩანს, პრეზიდენტს ახლა ზელენსკის მიმართ გარკვეული უკმაყოფილებაც აქვს და ეს სხვადასხვა დროს აშკარად გამოვლინდა. თუ სწორად მახსოვს, უკრაინაში მორიგი რეგულარული არჩევნების ჩატარების დაგეგმილი თარიღიდან ორწელიწად-ნახევარზე მეტი გავიდა. დადგა თუ არა დრო, უკრაინაში არჩევნები ჩატარდეს? ვიცი, რომ უკრაინის კონსტიტუცია საომარი მდგომარეობის გამოცხადების შემთხვევაში არჩევნების ჩატარების საშუალებას არ იძლევა და ომის განმავლობაში უკრაინა სწორედ ასე მოიქცა. თუმცა ხომ არ დადგა დრო, არჩევნები ჩატარდეს და ვნახოთ, ეყოლება თუ არა ქვეყანას ახალი პრეზიდენტი? სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო: საქმე ისაა, რომ არჩევნების საკითხი ხშირად წამოიჭრება და არ ვამბობ, რომ ის უმნიშვნელოა, მაგრამ ეს არ არის მთავარი მიზეზი, რის გამოც ომი კვლავ გრძელდება. ვიტყოდი, რომ უკმაყოფილების მთავარი მიზეზი სხვა რამაა, რაზეც საჯაროდაც გვისაუბრია. მაგალითად, რამდენიმე თვის წინ შავ ზღვაში ენერგორესურსების გადამზიდავ გემებზე იერიშები ვიხილეთ. ამის გამო ჩვენთან საჩივრებიც შემოვიდა, რადგან ამერიკული კომპანიები გვიკავშირდებოდნენ და გვეუბნებოდნენ: „იმ გემზე, რომელსაც უკრაინამ დაარტყა, ჩვენი ნავთობი იყო.“ არ ვფიქრობ, რომ უკრაინას ისინი განზრახ ჰყავდა სამიზნეში ამოღებული, თუმცა ამ გემებზე დარტყმები მაინც მოხდა. ისედაც ისეთ მსოფლიოში ვცხოვრობთ, სადაც ენერგეტიკული კრიზისია, ჰორმუზის სრუტეში, წითელ ზღვასა და სხვა რეგიონებში მიმდინარე მოვლენების გამო. ახლა აღარ გვჭირდება ისეთი ვითარების შექმნა, რომელიც ამ კრიზისს კიდევ უფრო გაამწვავებს. მიუხედავად ჩვენი თხოვნებისა, ამ საკითხთან დაკავშირებით უკმაყოფილება მაინც არსებობდა. ეს მართლაც მოხდა. სწორედ ამან იჩინა თავი. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ რუსული მხარის მიმართ არ გვაქვს უკმაყოფილება. პრეზიდენტს არ სურს, ხედავდეს კადრებს, თუ როგორ ხვდება ბალისტიკური რაკეტა კიევში საცხოვრებელ კორპუსს და როგორც იღუპებიან უდანაშაულო მშვიდობიანი მოქალაქეები. არც ეს მოსწონს მას. სწორედ ამიტომ არის ამ კონფლიქტის მოგვარების გზის პოვნა ასეთი რთული და იმედგამაცრუებელი.
პარიზსა და საფრანგეთის სხვა ქალაქებში “კომენდანტის საათი“ მოქმედებს
BBC-ის ცნობით, საფრანგეთის მასშტაბით კომენდანტის საათი გამოცხადდა. ხსენებული ზომა პარიზის ცენტრის გარკვეულ ნაწილებში ამოქმედდა. ახალგაზრდების გადაადგილებისა და შეკრებების შეზღუდვის სხვა ზომები დაწესდა ისეთ ქალაქებში, როგორიცაა მარსელი, ბორდო, ნიცა და ლიონი (ქვეყნის სამხრეთში), ასევე ლილი და სხვა ქალაქები ჩრდილოეთ საფრანგეთში. პრემიერ-მინისტრმა სებასტიან ლეკორნუმ განაცხადა, რომ კომენდანტის საათის დაწესების საკითხი იმის მიხედვით გადაწყდება, თუ სად იქნება ეს საჭირო. სოციალურ ქსელ X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში მან აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილებებს ადგილზე მიიღებენ საფრანგეთის რეგიონებისა და ადგილობრივი მუნიციპალიტეტების ხელმძღვანელები. ოფიციალური პირების განცხადებით, არეულობის დაწყების შემდეგ 2500-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. საინფორმაციო სააგენტო AFP-ის ცნობით, ერთ-ერთ დემონსტრანტს პოლიციის მიერ ხალხის მასის გასაფანტად გამოყენებულმა ხელყუმბარამ ხელი მოგლიჯა. დაშავდა დაახლოებით 1000 პოლიციელი. საპროტესტო აქციები გასულ თვეში დაიწყო: სტუდენტები სასწავლო პირობების გაუმჯობესებას ითხოვდნენ. თუმცა მოგვიანებით პროტესტი გაფართოვდა და მასში სხვადასხვა სახის მოთხოვნები გაერთიანდა; დემონსტრაციებს კი პროფკავშირები და სხვადასხვა საპროტესტო ჯგუფებიც შეუერთდნენ.
Freedom House-ის ანგარიშის მიხედვით, საქართველოს ინტერნეტის თავისუფლების სტატუსი შეიცვალა
ინტერნეტის თავისუფლების შესახებ Freedom House-ის 2026 წლის ანგარიშის მიხედვით, საქართველოს სტატუსი შეიცვალა და „ნაწილობრივ თავისუფალი“ გახდა. საქართველოს მაჩვენებელი 100-დან 68 ქულაა. „საქართველოს სტატუსი „თავისუფალის“ ნაცვლად „ნაწილობრივ თავისუფალით“ შეიცვალა, რადგან ხელისუფლება განაგრძობდა მმართველი პარტია „ქართული ოცნების“ მიმართ კრიტიკულად აღქმული ონლაინ აქტივიზმისა და სიტყვის გამოხატვის ჩახშობას,“ - ნათქვამია ანგარიშში. გასულ წელს საქართველოს ინტერნეტის თავისუფლების ინდექსი 70 ქულა იყო. „მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანაში ინტერნეტის გავრცელების მაჩვენებელი გაუმჯობესდა, ხელისუფლება აგრძელებდა ონლაინ და ოფლაინ აქტივიზმის წინააღმდეგ რეპრესიებს, რომელიც მმართველი პარტია „ქართული ოცნების“ მიერ ევროკავშირთან ინტეგრაციის საკითხზე მოლაპარაკებების გაგრძელების შეჩერების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების გამო საპროტესტო აქციებს უკავშირდებოდა. ონლაინ-ჟურნალისტები და სოციალური მედიის მომხმარებლები, რომლებიც „ქართულ ოცნებას“ აკრიტიკებენ, ხშირად შურისძიების წინაშე აღმოჩნდებიან, მათ შორის, ჯარიმების, ჩხრეკის, სასამართლოში გამოძახებისა და გამოძიების სახით,“ - აღნიშნულია ანგარიშში. ყველაზე თავისუფალი ინტერნეტის მქონე ქვეყანა ესტონეთია. Freedom House-ის ანგარიშის მიხედვით, ინტერნეტის თავისუფლება გლობალურად ზედიზედ მე -16 წელია, უარესდება. 2025 წლის ივნისიდან 2026 წლის მაისამდე ინტერნეტის თავისუფლების მდგომარეობა გაუარესდა 38 ქვეყნიდან 16-ში, ხოლო გაუმჯობესდა — რვა ქვეყანაში. ანგარიშის თანახმად, საქართველოში ინტერნეტის თავისუფლების დონე ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში გაუარესდა და მისი მაჩვენებელი 2022 წელს არსებული 78/100-დან 2026 წლისთვის 68/100-მდე შემცირდა.
Moderna-ს mRNA ვაქცინა მაღალი რისკის მელანომის განმეორებასა და გავრცელებას ამცირებს — კვლევა
კლინიკური კვლევის დროს დადასტურდა, რომ კიბოს mRNA ვაქცინამ მელანომის რეციდივისა და გავრცელების რისკი შეამცირა. შესაბამის განცხადებას კომპანია Moderna ავრცელებს. ამ ფონზე ფარმაცევტული კომპანიის აქციები 160%-ით გაზარდა. ეს არის პირველი წარმატებული შედეგი მრნმ-ის (mRNA) კიბოს ვაქცინის კლინიკური კვლევის ბოლო ეტაპზე. ვაქცინა პაციენტის იმუნურ სისტემას „ასწავლის“, როგორ ებრძოლოს სიმსივნეს — ის მიზანში იღებს სიმსივნურ უჯრედებში არსებულ კონკრეტულ მუტაციებს. კვლევამ ასევე პირველად აჩვენა, რომ Keytruda-სთან {კიბოს საწინააღმდეგო იმუნოთერაპიული პრეპარატი} ამ ვაქცინის დამატება უკეთეს შედეგს იძლევა, ვიდრე მხოლოდ Keytruda-ს გამოყენება. მსგავსი მიდგომები ამჟამად ფილტვის, ძუძუსა და პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგაც გამოიცდება. Parker Institute for Cancer Immunotherapy-ის ხელმძღვანელმა კარენ კნუდსენმა თქვა, რომ Moderna-ს შედეგებმა შესაძლოა, მყარი სიმსივნეების მკურნალობაში ახალი ეპოქის დასაწყისი მოასწავოს. მისი თქმით, ეს წარმატებული შედეგი იმუნოთერაპიის განვითარების ახალ ეტაპს ხსნის — „ეს მხოლოდ დასაწყისია.“
აშშ-მ პირველად დაადასტურა, რომ დედამიწის ორბიტაზე კოსმოსური იარაღი განათავსა
აშშ-მ დაადასტურა, რომ დედამიწის ორბიტაზე კოსმოსური იარაღი განათავსა, რაც პირველი შემთხვევაა, როდესაც აშშ-მ ასეთი შეტევითი შესაძლებლობები აღიარა. აშშ-ის საჰაერო ძალების მდივანმა ტროი მეინკმა განაცხადა, რომ „ორბიტაზე“ იარაღის ფლობა აუცილებელი იყო აშშ-ის ძალების მტრული მტრის ქმედებებისგან დასაცავად. მეინკმა განაცხადა, რომ აშშ მზადაა „მზარდი საფრთხეებისთვის“, მაგრამ არ დაუკონკრეტებია იარაღის შესაძლებლობები ან როდის გაიგზავნა ის ორბიტაზე. BBC-ის ცნობით, 1967 წლის ხელშეკრულებით, მასობრივი განადგურების იარაღის ორბიტაზე გამოყენება აკრძალულია. მას შემდეგ სახელმწიფოები — მათ შორის აშშ, რუსეთი და ჩინეთი — ხელშეკრულების ფარგლებს გარეთ არსებულ სხვა შესაძლებლობებს განიხილავენ; მაგალითად, მოწინააღმდეგეთა თანამგზავრების სამიზნეში ამოღებას, რაც გადამწყვეტ როლს ასრულებს სამხედრო კომუნიკაციაში, დაზვერვასა და ნავიგაციაში.
ტვინის სიმსივნის ამოკვეთის ოპერაცია ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით პირველად ჩატარდა
ლონდონის ნევროლოგიისა და ნეიროქირურგიის ეროვნულ ჰოსპიტალში (UCLH) ნეიროქირურგებმა მსოფლიოში პირველად გამოიყენეს ხელოვნური ინტელექტი (AI) რეალურ დროში ტვინის სიმსივნის ამოსაკვეთად. ქირურგებმა ოპერაცია ახალი ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიის გამოყენებით ჩაატარეს, რომელიც ტვინის პაწაწინა ანატომიის იდენტიფიცირებას მნიშვნელოვანი სტრუქტურების ფერადი კოდირებით უწყობს ხელს, რათა ქირურგებმა უსაფრთხოდ ამოიცნონ ისინი. ამ ოპერაციამ 48 წლის ბრიტანელ პაციენტს მხედველობის სრული დაკარგვა აარიდა. საავადმყოფო ადრე ამ ტექნოლოგიას კვლევის ინსტრუმენტად იყენებდა, მაგრამ ხსენებული ოპერაცია პაციენტზე პირველად ჩატარდა. ტრადიციული მეთოდებისგან განსხვავებით, რომლებიც ოპერაციამდე გადაღებულ მრტ (MRI) სკანირებას ეყრდნობა, AI-სისტემა პირდაპირ აანალიზებდა ქირურგიული კამერიდან მიღებულ გამოსახულებას. პროგრამა ეკრანზე სხვადასხვა ფერით ნიშნავდა ტვინის უმცირეს ანატომიურ ნაწილებს. ის ექიმებს აჩვენებდა უხილავ სისხლძარღვებსა და ნერვებს, რომელთა დაზიანებაც კი ბრმა ზონაში იყო მოქცეული. 11-მილიმეტრიანი ადენომა ჰიპოფიზის მიდამოში მდებარეობდა. ეს ზონა მჭიდროდ არის გარშემორტყმული მხედველობის ნერვებითა და საძილე არტერიებით, სადაც ერთი მილიმეტრის ცდომილებასაც კი შეუძლია, სიბრმავე ან ინსულტი გამოიწვიოს.
იაპონია ფუკუშიმის ბირთვული კატასტროფის შემდეგ მიღებულ ნიადაგს სხვა ქალაქებში გამოიყენებს
იაპონიის მთავრობამ გადაწყვიტა, 2011 წლის ფუკუშიმის ბირთვული კატასტროფის შემდეგ დეზაქტივაციის სამუშაოების შედეგად მიღებული ნიადაგი ქვეყნის რამდენიმე რეგიონულ ქალაქში ხელახლა გამოიყენოს. იაპონიის მთავრობის მთავარმა მდივანმა მინორუ კიჰარამ განაცხადა, რომ ნიადაგის ხელახლა გამოყენება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნება მთავრობის მიზნის მისაღწევად — 2045 წლის მარტამდე ფუკუშიმის ფარგლებს გარეთ მისი საბოლოო განთავსება დასრულდეს. კიჰარამ ასევე მოითხოვა ინიციატივის სხვა რეგიონულ ქალაქებში მთავრობის ფილიალებზეც გაფართოება და ხელისუფლებას მოუწოდა, გააძლიეროს საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება ხელახლა გამოყენებული ნიადაგის უსაფრთხოების შესახებ. მანამდე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ იბარაკის პრეფექტურაში ძლიერი მიწისძვრა მოხდა, რომელმაც იაპონიის აღმოსავლეთი რეგიონები, მათ შორის ტოკიო დააზარალა და სულ მცირე 37 ადამიანი დაშავდა. ცნობისთვის, 9.0 სიმძლავრის მიწისძვრა ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი აღმოჩნდა ისტორიაში. 2011 წლის 11 მარტს მან უმძლავრესი ცუნამი გამოიწვია, დაანგრია ქალაქები და მათი საკვანძო ინფრასტრუქტურა; გამოიწვია ფუკუშიმის ატომური ელექტროსადგურის განადგურება, რასაც მოჰყვა 18 000-ზე მეტი ადამიანის დაღუპვა და თითქმის ნახევარი მილიონი ადამიანის გადაადგილება.
თურქეთის მიერ წარმოებულ პირველ ელექტროლოკომოტივს ევროკავშირის სერტიფიკატი მიენიჭა
თურქეთის პირველმა ადგილობრივად დაპროექტებულმა და წარმოებულმა ელექტროლოკომოტივმა, E5000-მა, ევროკავშირის თავსებადობის ტექნიკური სპეციფიკაციების (TSI) სერტიფიკატი მიიღო. ამის შესახებ ქვეყნის ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა განაცხადა. აბდულკადირ ურალოღლუმ ხაზი გაუსვა, რომ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სარკინიგზო ტექნიკის მწარმოებელი TÜRASAŞ-ის მიერ წარმოებული ლოკომოტივი ევროკავშირის სტანდარტებს აკმაყოფილებს. „ახლა ჩვენ გვაქვს შესაძლებლობა, გავყიდოთ [ელექტროლოკომოტივები] როგორც ევროკავშირში, ასევე მთელ მსოფლიოში,“ - განაცხადა ურალოღლუმ.
მსოფლიოში უდიდესმა ელექტრო თვითმფრინავმა პირველი ფრენა შეასრულა
მსოფლიოში უდიდესმა ელექტრო თვითმფრინავმა Heart X1-მა პირველი ფრენა წარმატებით შეასრულა. ფრენა შვედეთში, ვესტეროსის აეროპორტში განხორციელდა. Heart Aerospace-ის მიერ შექმნილი X1 სრულად ელექტროძრავაზე მუშაობს და მისი მიზანი რეგიონული ავიაციის ელექტრიფიცირებაა. კომპანიის განცხადებით, X1-ის პირველი ფრენა ელექტრო ავიაციის განვითარებაში მნიშვნელოვანი ეტაპია.
ეკონომიკა
კასპიის ზღვაზე ახალი, უფრო მაღალი ტევადობის კონტეინერმზიდები 2027 წლიდან იმოძრავებენ
კასპიის ზღვაში მომავალი წლიდან უფრო დიდი ტევადობის საკონტეინერო გემების ექსპლუატაციაში გაშვებაა მოსალოდნელი — ამის შესახებ აზერბაიჯანის ექსპედიტორთა ასოციაციის თავმჯდომარის მოადგილემ და U.F.E. Shipping-ის გენერალურმა დირექტორმა, ელმირ პოლადოვმა, ბაქოში გამართულ ევროკავშირი-აზერბაიჯანის ბიზნესფორუმზე განაცხადა. მისი თქმით, შუა დერეფნის განვითარების მთავარ დაბრკოლებებად რჩება კასპიის ზღვაში გემების შეზღუდული რაოდენობა, გადატვირთვის პუნქტებში შეფერხებები და საინფორმაციო სისტემების არასაკმარისი ინტეგრაცია. პოლადოვის განმარტებით, კასპიის ზღვაში საბორნე და Ro-Ro ტიპის გემების გამტარუნარიანობა შეზღუდულია. ბევრი მათგანი რეისს მხოლოდ სრულად დატვირთვის შემდეგ ასრულებს და არა ფიქსირებული განრიგით. ამასთან, შტორმების გამო მიმოსვლა შესაძლოა, რამდენიმე დღით შეჩერდეს. მაგალითად, მან გასული წლის დეკემბერ-იანვარში აქტაუს პორტში არსებული ვითარება მოიყვანა. მისი თქმით, 60 დღის განმავლობაში პორტი მხოლოდ 10-15 დღე ფუნქციონირებდა. „ამის გამო ექსპედიტორებს შეუძლიათ, მომხმარებლებს სარკინიგზო ტრანზიტის ვადები დღის სიზუსტით დაუდასტურონ, საზღვაო ტრანსპორტირების ვადების პროგნოზირება კი მხოლოდ ერთი კვირის სიზუსტითაა შესაძლებელი,“ — აღნიშნა პოლადოვმა. მისივე თქმით, პორტებში შეფერხებები სარკინიგზო ვაგონებისა და კონტეინერების მოცდენასაც იწვევს, რაც ტრანსპორტირების შემდგომ ეტაპებზე დამატებით დაგვიანებებს განაპირობებს. მეორე მნიშვნელოვანი დაბრკოლება გადატვირთვის პუნქტებში წარმოქმნილი საცობებია. შეფერხებები შეიძლება წარმოიშვას საზღვაო, სარკინიგზო და საავტომობილო ტრანსპორტს შორის ტვირთის გადატვირთვისას, ასევე საზღვრების გადაკვეთის დროს. ვითარებას ართულებს ნავმისადგომების, სასაწყობე ტერიტორიებისა და სარკინიგზო ვაგონების შეზღუდული შესაძლებლობები მოთხოვნის პიკურ პერიოდებში. გარდა ამისა, თურქეთის მიმართულებით ტვირთების გადაზიდვისას გასათვალისწინებელია სარკინიგზო ლიანდაგის სიგანის ცვლილება — 1 520 მილიმეტრიდან 1 435 მილიმეტრამდე. კიდევ ერთ პრობლემას ტვირთნაკადების დისბალანსი და ცარიელი კონტეინერების საპირისპირო მიმართულებით დაბრუნების აუცილებლობა წარმოადგენს. პოლადოვის განმარტებით, შორეული აღმოსავლეთიდან აზერბაიჯანსა და ევროპაში ჩასული კონტეინერები ხშირად მხოლოდ ერთი მიმართულებით ტვირთის გადასაზიდად გამოიყენება. შედეგად, ექსპედიტორებსა და გადამზიდავებს მათი შეძენის ხარჯების გაწევა უწევთ, ტვირთის დანიშნულების ადგილზე ჩატანის შემდეგ კი კონტეინერების გაყიდვის ან შემდგომი გამოყენების გზების მოძიებაა საჭირო. მესამე დაბრკოლება სატრანსპორტო დერეფანში ჩართული ქვეყნების საინფორმაციო სისტემებისა და პროცედურების არასაკმარისი ინტეგრაციაა. „თითოეულ ქვეყანას საკუთარი სარკინიგზო ოპერატორი, დოკუმენტები და ტარიფები აქვს. ხშირად ორი იდენტური ტვირთი დანიშნულების ადგილზე რამდენიმე დღის სხვაობით ჩადის და ამის მიზეზი რკინიგზა კი არა, დოკუმენტაციაა.“ პოლადოვის თქმით, მომხმარებლებს ასევე არ აქვთ შესაძლებლობა, ტვირთის გადაადგილებას მთელი მარშრუტის განმავლობაში შეუფერხებლად მიადევნონ თვალი. ექსპედიტორებს შეუძლიათ კონტეინერების გადაადგილების მონიტორინგი, მაგალითად, ჩინეთსა და ყაზახეთში, თუმცა ყოველთვის ზუსტად ვერ განსაზღვრავენ, როდის გავა კონტეინერი აქტაუდან, როდის ჩავა ალათში, როდის დატოვებს მას და როდის გააგრძელებს გზას საქართველოსა თუ თურქეთის მიმართულებით. მისივე ინფორმაციით, ამ პრობლემების მოგვარებაზე მუშაობა უკვე მიმდინარეობს. კასპიის ზღვაში Ro-Ro ტიპის გემებისა და ბორნების პარალელურად მცირე ზომის საკონტეინერო ფიდერული გემებიც ოპერირებენ. ამასთან, შენდება უფრო დიდი ფიდერული გემები, რომელთა ექსპლუატაციაში გაშვებაც მომავალი წლიდანაა მოსალოდნელი. პოლადოვმა ასევე განაცხადა, რომ ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის გამტარუნარიანობა წელიწადში 5 მილიონ მეტრულ ტონამდე გაიზარდა, ხოლო ალათის პორტის გაფართოება მიმდინარეობს. მისი თქმით, შემდეგი ეტაპი ინფრასტრუქტურისა და საინფორმაციო სისტემების კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფაა, რათა მომხმარებლებმა შუა დერეფანი ცალკეული სისტემების ერთობლიობის ნაცვლად ერთიან სატრანსპორტო მარშრუტად აღიქვან. ბაქოში ევროკავშირი-აზერბაიჯანის ბიზნესფორუმი მიმდინარეობდა. ღონისძიება ევროკავშირსა და აზერბაიჯანს შორის პარტნიორობის 30 წლისთავსა და ფორუმის დაარსებიდან მეათე წლისთავს მიეძღვნა. წლევანდელი ფორუმის თემაა „დამაკავშირებელი დერეფნები: კავშირები და ინფრასტრუქტურა“. ფორუმის მთავარი აქცენტი სატრანსპორტო კავშირებისა და ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე, ევროკავშირსა და აზერბაიჯანს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის გაძლიერებასა და რეგიონული ვაჭრობისა და ინვესტიციების გაფართოება იყო. პროგრამა მოიცავდა მაღალი დონის დისკუსიებს, თემატურ სესიებსა და საჯარო და კერძო სექტორების წარმომადგენელთა ბიზნესშეხვედრებს.
ინტერვიუ
ანალიტიკა
„შავი ზღვის სინერგია“: საქართველო ევროკავშირის ანგარიშში
EXCLUSIVE ევროკავშირმა „შავი ზღვის სინერგიის“ ინიციატივის შესრულების მე-4 ანგარიშზე მუშაობა დაასრულა. ანგარიში მოიცავს საქართველოსაც, როგორც ინიციატივის მონაწილე შავი ზღვის აუზის ქვეყანას. დოკუმენტში, რომელსაც Europetime გაეცნო, მნიშვნელოვანი ნაწილი ენერგიისა და ტრანსპორტის სფეროს ეთმობა. ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ ტრანსპორტის სფეროში, ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისა და შავი ზღვის მოსაზღვრე, ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნების საერთო საზრუნავი მოიცავს ნაოსნობის თავისუფლებას, საზღვაო უსაფრთხოებასა და საზღვაო გარემოს დაცვას. ამასთან, მეტი ძალისხმევაა საჭირო, რათა შავი ზღვის რამდენიმე სანაპირო ქვეყანაში საზღვაო ადმინისტრაციის ეფექტიანობა გაძლიერდეს. ამასთანავე, დოკუმენტში ხაზგასმულია, რომ ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტი - შავი და კასპიის ზღვის სანაპირო ქვეყნებისთვის გარემოსდაცვითი მდგრადობისა და საზღვაო უსაფრთხოების გაძლიერების შესახებ (BCSEA II), 2022 წლის პირველ ოქტომბერს დაიწყო. პროექტი ეხება საზღვაო უსაფრთხოებას და შავი ზღვის რეგიონში მხარს უჭერს საქართველოს, მოლდოვის რესპუბლიკას, თურქეთსა და უკრაინას - საერთო ბიუჯეტი 3,5 მილიონი ევროა. „რუსეთის აგრესიული ომის შედეგები უკრაინის წინააღმდეგ, სცილდება შავი ზღვის რეგიონს და იგრძნობა მთელ მსოფლიოში, რაც გავლენას ახდენს გლობალურ ეკონომიკაზე, მათ შორის, სასურსათო და ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაზე, როდესაც რუსეთი მუდმივად უმიზნებს საპორტო ინფრასტრუქტურასა და საწყობებს უკრაინაში. „შავ ზღვაში რუსეთი ხელს უშლის ნაოსნობისა და ფრენის თავისუფლებას, უკრაინის შავი ზღვის პორტების საზღვაო ბლოკადის მცდელობით. საქართველოს სეპარატისტულ რეგიონში, აფხაზეთში მდებარე შავი ზღვის პორტში, ოჩამჩირეში რუსეთის მიერ მუდმივი საზღვაო ბაზის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილებამ უსაფრთხოების რისკები და გამოწვევები შემატა.“ ინფორმაციისთვის, ენერგეტიკული გაერთიანება მოიცავს ევროკავშირს, უკრაინას, მოლდოვის რესპუბლიკას და საქართველოს წევრებად, ხოლო თურქეთსა და სომხეთს დამკვირვებლებად.“ ვკითხულობთ დოკუმენტში. მისივე თანახმად, „მოლდოვის რესპუბლიკა, საქართველო და უკრაინა, ასევე აქტიური პარტნიორები არიან აღმოსავლეთ პარტნიორობაში - მთავარ დისკუსიებში, რომლებიც მიზნად ისახავს, დააჩქაროს ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის განხორციელება აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებისთვის თანამშრომლობის ძირითად სფეროებში. სხვა საკითხებთან ერთად, ეს ეხება, დაკავშირებადობას, ტრანსპორტს, ენერგეტიკას, მწვანე და ციფრულ გადასვლებს, ასევე - გაზრდილ თანამშრომლობას ისეთ რეგიონებთან, როგორიცაა ცენტრალური აზია და დასავლეთ ბალკანეთი. საქართველო „ჩვენ შეგვიძლია, დავადასტუროთ, რომ საქართველო აქტიური მონაწილე იყო „შავი ზღვის სინერგიის“ ინიციატივაში, მათ შორის, მასთან დაკავშირებულ პოლიტიკაში, როგორიცაა, საერთო საზღვაო დღის წესრიგი და სტრატეგიული კვლევებისა და ინოვაციების ზონის მიმართულება,“ ამბობს Europetime-თან საუბარში ევროკავშირის პრესსპიკერი საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში პიტერ სტანო. სტანო ხაზს უსვამს, რომ „შავი ზღვის სინერგია“ არის ევროკავშირის ძირითადი რეგიონული პოლიტიკის ჩარჩო შავი ზღვის რეგიონისთვის და ერთ-ერთი ფუნდამენტური საყრდენი რეგიონში ევროკავშირის ჩართულობისთვის. „ის ხელს უწყობს თანამშრომლობას პოლიტიკის ფართო სპექტრში, მათ შორის, მდგრადი ლურჯი ეკონომიკის, საზღვაო კვლევებისა და ინოვაციების, მეთევზეობისა და აკვაკულტურის, გარემოს დაცვისა და კლიმატის ცვლილების ჩათვლით. სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა, დემოკრატია და ადამიანის უფლებები ასევე შავი ზღვის სინერგიის მნიშვნელოვანი ელემენტებია. ეს რეგიონული აქტივობები ამყარებს ორმხრივ ურთიერთობებს ევროკავშირსა და საქართველოს შორის,“ ამბობს პიტერ სტანო. ანგარიში Europetime რამდენიმე საკვანძო თემას გთავაზობთ კავშირები ევროკავშირის სხვა პოლიტიკასთან ან სტრატეგიებთან, რომლებიც აქტუალურია შავი ზღვის რეგიონისთვის „უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომისა და რეგიონში არსებული სხვა გამოწვევების მიუხედავად, აღმოსავლეთ პარტნიორობამ დააახლოვა უკრაინა, მოლდოვის რესპუბლიკა და საქართველო ევროკავშირთან - გრძელდება რეგიონული თანამშრომლობის ხელშეწყობა პარტნიორ ქვეყნებში სხვადასხვა სფეროებში. EaP კვლავაც იყო ნორმატიული მამოძრავებელი ტრანსფორმაცია პარტნიორებისთვის რეგიონში.“ ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობა - შავი ზღვის აუზის პროგრამა „2024 წლის იანვარში პროგრამამ დასაფინანსებლად შეარჩია 33 პროექტი, 110-ზე მეტი პარტნიორით. ისინი საქმიანობას უკვე 2024 წლიდან დაიწყებენ. წინადადებების მეორე მოწოდება 2024 წლის მარტში დაიწყო. შავი ზღვის აუზის პროგრამა ევროკავშირის სხვა პრიორიტეტებთან და რეგიონში განხორციელებულ ინიციატივებთან სინერგიით მუშაობს. 11 მილიონი ევრო დაეხმარება სამოქალაქო საზოგადოებას და გააძლიერებს სახელმწიფო ხელისუფლებების შესაძლებლობების განვითარებას, რაც ასევე შეესაბამება უკრაინის, მოლდოვის რესპუბლიკის და საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესებს. სულ ახლახან, უკრაინასა და მოლდოვის რესპუბლიკასთან ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებების გახსნის გადაწყვეტილებით და საქართველოსთვის კანდიდატის სტატუსის მინიჭებით, Interreg NEXT შავი ზღვის აუზის პროგრამა სულ უფრო სასარგებლო პლატფორმად იქცევა, რათა მხარი დაუჭიროს ამ ქვეყნების გაწევრიანების გზას და ხელი შეუწყოს უკეთეს მმართველობას თანამშრომლობის საკითხებში, მათ შორის, შესაბამისი ორგანოების ადმინისტრაციულ და ინსტიტუციურ შესაძლებლობებათა გაძლიერებით.“ ენერგია და ტრანსპორტი შავი ზღვის ყველა მეზობელი ვალდებულია, სისრულეში მოიყვანოს წმინდა ნულოვანი ემისიების მიღწევა 2050 წლისთვის/ ან დაახლოებით 2050 წელს. ევროკავშირი და მისი წევრი სახელმწიფოები, ისევე როგორც მოლდოვა, უკრაინა, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი შეუერთდნენ გლობალურ დაპირებას, გაასამმაგდეს განახლებადი ენერგიის სიმძლავრე და 2030 წლისთვის მსოფლიო მასშტაბით გაორმაგდება ენერგოეფექტურობა. რუმინეთი და ბულგარეთი შავ ზღვაში ოფშორული ქარის ენერგიის დარგში განვითარების პერსპექტივაზე მუშაობენ, როგორც ფიქსირებული, ისე მცურავი ტურბინებით. 16-მდე კომპანია ევროკავშირიდან, თურქეთიდან და დიდი ბრიტანეთიდან გაერთიანდა, რათა ევროკავშირის დაფინანსებით შეიმუშაოს 5 მეგავატი სიმძლავრის მცურავი ქარის ტურბინის დემონსტრატორი, რომელიც შავი ზღვის პირობებზე იქნება ადაპტირებული. მიმდინარეობს მუშაობა ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის დაკავშირებადობის ხელშეწყობისთვის, კანონმდებლობის ევროკავშირის ენერგეტიკულ კანონმდებლობასთან დაახლოებისა და ბაზრის ინტეგრაციის მიზნით. მწვანე ენერგიის სფეროში პარტნიორობა 2022 წელს დაიწყეს აზერბაიჯანმა, საქართველომ, რუმინეთმა და უნგრეთმა, სადაც გაწევრიანების ინტერესებს უფრო მეტი რეგიონული პარტნიორი იჩენს. მიმდინარეობს კვლევა, რუმინეთისა და საქართველოს სანაპიროებს შორის მაღალი ძაბვის გადამცემი წყალქვეშა კაბელის შესაძლო გაყვანის თაობაზე, რომელიც განკუთვნილია ორმხრივი სარგებლისთვის, ასევე სხვადასხვა შესაძლო სავაჭრო მარშრუტებზე რეგიონის მასშტაბით - ისეთი განახლებადი საწვავისთვის, როგორიცაა, წყალბადი. ევროკავშირი მხარს უჭერს სომხეთის მონაწილეობას რეგიონალურ პროექტებში, როგორიცაა, შავი ზღვის ელექტრო კაბელი. ევროკავშირმა შეიმუშავა მეთანის სფეროს სამოქმედო გეგმა, რომელიც ასახავს პოლიტიკასა და აქტივობებს, რომლებიც გლობალურ დონეზე Global Methane Pledge-ის მექანიზმის განხორციელებას შეუწყობს ხელს. სომხეთი, ბულგარეთი, ჩეხეთი, საქართველო, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვის რესპუბლიკა, ჩრდილოეთ მაკედონია, რუმინეთი, სერბეთი, თურქმენეთი, უკრაინა და უზბეკეთი შეუერთდნენ Global Methane Pledge-ს და ამ ქვეყნებმა ყოვლისმომცველი შიდა გეგმა უნდა მიიღონ. ბევრი რამ არის გასაკეთებელი დაპირების მისაღწევად, პოლიტიკიდან დაწყებული ფინანსებით დამთავრებული, ანგარიშგების მონიტორინგამდე და გადამოწმებამდე, დაშავი ზღვის მიმდებარე დანარჩენ ქვეყნებთან ჩართვა, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებთან, რომლებიც წიაღისეულ საწვავს აწარმოებენ. საქართველო და უკრაინა უერთდებიან ამ პარტნიორობას, რომელიც ბულგარეთს, რუმინეთსა და თურქეთს მოიცავს. ეს პარტნიორობა მხარს უჭერს ინვესტიციებს ერთობლივ კვლევით პროექტებსა და სხვა ერთობლივ აქტივობებში, რაც თავის მხრივ, მიზნად ისახავს მკვლევრების ჩართულობის წახალისებას შავი ზღვის სანაპიროს ყველა ქვეყნიდან და მოლდოვის რესპუბლიკიდან. რა არის „შავი ზღვის სინერგია ევროკომისიამ საზოგადოებას 2007 წელს გააცნო თავისი ახალი გეგმა, რომელიც შავი ზღვის რეგიონის ქვეყნებთან ევროკავშირის თანამშრომლობის გაღრმავებას ითვალისწინებს. ევროკომისიის ინიციატივაში ხაზგასმულია, რომ რეგიონული თანამშრომლობის ამოცანაა, ერთგვარად შეავსოს უკვე არსებული პროგრამები და შეთანხმებები. "შავი ზღვის სინერგიის" პრიორიტეტებს შორის არის ისეთი სფეროები, როგორიცაა ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და სხვა. პრიორიტეტების ჩამონათვალში შეხვდებით, აგრეთვე, "გაყინული კონფლიქტების" მოგვარების ხელშეწყობას, თუმცა რაიმე კონკრეტულ ინიციატივებს ტყუილად დაუწყებთ ძებნას. ევროკავშირის ინიციატივის - "შავი ზღვის სინერგიის" პრიორიტეტებს შორის არის ისეთი სფეროები, როგორიცაა, ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და სხვა. ზემოთ აღნიშნულ ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ შავი ზღვის რეგიონის გეოპოლიტიკურმა მოვლენებმა ხაზი გაუსვა: (i) შავი ზღვის კავშირის პროექტების სწრაფი განხორციელების მნიშვნელობას, რომელიც შექმნილია ევროკავშირის დამატებითი პოლიტიკის მიხედვით; (ii) გააძლიერა და გაამარტივა თანამშრომლობა რეგიონის სხვა კრიტიკულ ინფრასტრუქტურაზე.
ჯონ ბასი: საქართველო გახდება NATO-ს წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს წევრობის ვალდებულებები
Europetime-ის შეკითხვის საპასუხოდ, პოლიტიკურ საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელმა ჯონ ბასმა განაცხადა, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს ვალდებულებები, რომლებიც თან სდევს წევრობას. 2008 წლის აპრილში, ბუქარესტის სამიტზე ალიანსის სახელმწიფოებისა და მთავრობების ხელმძღვანელები შეთანხმდნენ, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი. გადაწყვეტილება კიდევ ერთხელ დადასტურდა 2009, 2010 და 2012 წლების სამიტებზე. 2009 წლიდან 2012 წლამდე საქართველოში აშშ-ის ელჩის თანამდებობაზე ყოფნისას არაერთხელ მოგვისმენია თქვენი კომენტარები საქართველოს NATO-ში ინტეგრაციასთან დაკავშირებით. როგორ შეესაბამება თქვენი ადრინდელი ვარაუდები/მოლოდინები ქვეყნის ალიანსში ინტეგრაციის დღევანდელ დინამიკასა და პროცესს? ამ შეკითხვით მიმართა Europetime-მა პოლიტიკურ საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელ ჯონ ბასს. “დასაწყისისთვის ვიტყოდი, რომ ბევრი ჩვენგანისთვის, ვინც საქართველოში დრო დავყავით ან ვმუშაობდით ქართველებთან, განსაკუთრებით, 2008 წლის კონფლიქტის შემდეგ, როდესაც რუსეთი კვლავ ცდილობდა, ეკარნახა, როგორ უნდა ეცხოვრა მეზობელ ქვეყანას და ჰქონდეს თუ არა ამ ქვეყანას თავისუფალი არჩევანი, თავისი უსაფრთხოების დასაცავად იურთიერთოს, ამ შემთხვევაში NATO-სთან - ძალიან შემაშფოთებელია ევოლუციის დანახვა ბოლო წლებში, და განსაკუთრებით, „ქართული ოცნების“ მთავრობის ბოლო თვეებში. თუ ვინმე პირდაპირ იკითხავს, თუ როდის გახდება საქართველო NATO-ს წევრი - ამაზე პასუხი არის ის, რომ საქართველო გახდება წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს ვალდებულებები, რომლებიც თან სდევს წევრობას, მათ შორის, დაიცვას პრინციპები, დემოკრატიული მმართველობის ფუნდამენტური პრინციპების ჩათვლით, რომ ხალხი თავისუფალია, აირჩიოს საკუთარი ლიდერები. სამწუხაროდ, მას შემდეგ, რაც მე ვიყავი ელჩი საქართველოში, ჩვენ არ გვინახავს საქართველოს პროგრესი ამ მიზნებისკენ. სამწუხაროდ, ბევრი უკუსვლა ვნახეთ,“ - აღნიშნა ბასმა საერთაშორისო და ქართული მედიისთვის გამართულ ონლაინ პრესკონფერენციაზე. „როგორც აშშ-ის ელჩისთვის, რომელიც ბევრს მუშაობდა იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ყოფილიყო პირობები, რათა "ქართული ოცნებისთვის" სამართლიანი კონკურენცია ყოფილიყო 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე, ღრმად შემაშფოთებელია იმის დანახვა, რომ იგივე ჯგუფი ახლა ანადგურებს დემოკრატიული მმართველობისა და საზოგადოების საფუძვლებს. და ბოლოს, ვიტყოდი, რომ ღრმად შემაშფოთებელი და სამწუხაროა იმის დანახვა, რომ მთელი საზოგადოების მისწრაფებები და ოცნებები ერთი ინდივიდის, ბიძინა ივანიშვილის უკმაყოფილებების მძევალია,“ - განაცხადა ჯონ ბასმა. ჯონ ბასი 2009-2012 წლებში, საქართველოში ამერიკის ელჩი იყო. ის აშშ-ის სენატმა 2021 წლის 17 დეკემბერს დაამტკიცა მენეჯმენტის საკითხებში მდივნის მოადგილედ. სახელმწიფო მდივანმა კი, 2024 წლის 23 მარტს დანიშნა ჯონ ბასი პოლიტიკურ საკითხებში მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლად. აშშ საქართველოს NATO-ს პარტნიორობის ღონისძიებაზე მიიწვევს NATO-ს ურთიერთობები საქართველოსთან
სახელმწიფო დეპარტამენტი: ამერიკის შეერთებული შტატები შავი ზღვის რეგიონის მიმართ სტრატეგიას უკვე ახორციელებს
EXCLUSIVE Europetime-ს ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი უდასტურებს, რომ ბაიდენის ადმინისტრაციამ შავი ზღვის რეგიონის მიმართ ყოვლისმომცველი სტრატეგია უკვე აამოქმედა. სტრატეგია, რომელსაც Europetime გაეცნო, გულისხმობს გაზრდილ პოლიტიკურ და დიპლომატიურ ჩართულობას და სხვა მნიშვნელოვან აქტივობას, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ხედვას ეფუძნება. „შეერთებული შტატები ამ სტრატეგიას უკვე ახორციელებს და მოკავშირეებთან, პარტნიორებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან მჭიდრო კოორდინაციას გავაგრძელებთ, რათა სტრატეგია, საერთო მიზნების მისაღწევად წინ წავწიოთ. მისი განხორციელების ვადები მიზანზე ან აქტივობაზე იქნება დამოკიდებული. ჩვენი ზოგიერთი მიზანი, როგორიცაა, გაზრდილი პოლიტიკური ჩართულობა და შეტყობინებების გაგზავნა, მიმდინარე პროცესია; ასევე, ჩვენი მოკავშირეებისა და პარტნიორების თავდაცვის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა უკვე დაწყებულია. ჩვენი სტრატეგია უზრუნველყოფს მთლიანი მთავრობის ხედვას და ჩარჩოს, რომლის მეშვეობითაც, ჩვენ შეგვიძლია, გავაგრძელოთ მიმდინარე ძალისხმევა, განვავითაროთ სამომავლო ინიციატივები და განვაცხადოთ დაფინანსების მოთხოვნის შესახებ, მისი განხორციელების მხარდასაჭერად,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა. რა არის შავი ზღვის სტრატეგია? სახელმწიფო დეპარტამენტში, Europetime-თან ამბობენ, რომ 2023 ფისკალური წლის, ეროვნული თავდაცვის ავტორიზაციის აქტში, შეერთებული შტატების ეროვნული უსაფრთხოების საბჭო (NSC) აშშ-ის კონგრესი სთხოვდა, შავი ზღვის რეგიონის მხარდასაჭერად, შეემუშავებინა და განეხორციელებინა სტრატეგია, რომელიც გვთავაზობდა უსაფრთხო, აყვავებულ, ურთიერთდაკავშირებულ და მავნე ზეგავლენისგან, ეკონომიკური იძულებისა და ტერიტორიული მთლიანობისადმი საფრთხისგან თავისუფალ გარემოს, NSC-მ სახელმწიფო დეპარტამენტს ანგარიშის შემუშავების უფლებამოსილება უწყებათაშორისი კოორდინაციის საფუძველზე გადასცა. სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებით, სტრატეგია მოუწოდებს სააგენტოებს შეერთებული შტატების მთავრობაში, ითანამშრომლონ პარტნიორებთან ორმხრივ და მრავალმხრივ დონეზე, რათა გაზარდონ პოლიტიკური და დიპლომატიური ჩართულობა, უზრუნველყონ რეგიონული უსაფრთხოება, გააძლიერონ რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობა, უზრუნველყონ სუფთა და უსაფრთხო ენერგია, გააძლიერონ კანონის უზენაესობა, ხელი შეუწყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემას, ებრძოლონ კორუფციას და დეზინფორმაციას. „შავი ზღვის რეგიონის მიმართ სტრატეგიის მეშვეობით, შეერთებული შტატები გააძლიერებს რეგიონის ქვეყნებთან პარტნიორობას, რათა ხელი შეუწყოს მშვიდობასა და კეთილდღეობას ყველასათვის. სტრატეგია ასევე ასახავს ამერიკის მიდგომას, რომელიც უკრაინაში რუსეთის სასტიკი სრულმასშტაბიანი შეჭრის გრძელვადიანი შედეგების მყისიერ აღმოფხვრას გულისხმობს,“ აცხადებენ აშშ-ის საგარეო უწყებაში. ბენ ჰოჯესი: ბაიდენის ადმინისტრაციამ უნდა გამოაცხადოს შავი ზღვის რეგიონის ყოვლისმომცველი სტრატეგია - ექსკლუზიური ინტერვიუ ცნობისთვის, NATO-ს ახალი სტრატეგიული კონცეფცია, რომელიც 2022 წლის მადრიდის სამიტზე მიიღეს, ისტორიაში პირველად ახსენებს შავ ზღვას. კონცეფცია შავ ზღვას ახასიათებს, როგორც ალიანსისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობის არეალს. შავი ზღვის სამი სახელმწიფო, NATO-ს წევრია: თურქეთი, რუმინეთი და ბულგარეთი, ხოლო ორი მათგანი NATO-ს ძალიან ახლო პარტნიორი - უკრაინა და საქართველო. 2014 წელს უკრაინაში რუსეთის აგრესიის შემდეგ, NATO-მ შავ ზღვასა და მის შემოგარენში თავისი ყოფნა გაზარდა. 2022 წლის თებერვალში უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ, ალიანსმა კიდევ უფრო გაამახვილა ყურადღება ამ სტრატეგიულ რეგიონზე. არსებობს ორი ახალი საბრძოლო ჯგუფი, რომლებიც რუმინეთსა და ბულგარეთში შეიქმნა. შავი ზღვის თავზე NATO უფრო მეტ ფრენას ახორციელებს. ეკონომიკური ზონა აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანაშემწემ ევროპისა და ევრაზიის საკითხებში ჯეიმს ო'ბრაიენმა 25 იანვარს განაცხადა, რომ შავი ზღვა ეკონომიკური ჩართულობისთვის აქტიური ზონა გახდება. მან ხაზი გაუსვა, რომ საქართველოსა და რუმინეთს შორის გათხევადებული გაზის ტრანსპორტირება მოხდება. ასევე იქნება რამდენიმე წყალქვეშა კაბელი ელექტროენერგიისთვის, კომუნიკაციებისთვის და ასე შემდეგ. ჯეიმს ო'ბრაიენმა აღნიშნა, რომ აშშ შავი ზღვის რიგ პროექტებზე ევროკავშირთან ერთად იმუშავებს. „ჩვენ კვლავ ვიმუშავებთ ევროკავშირთან, რადგან ეს არის ფუნდამენტური პარტნიორობა,“ აღნიშნა ჯეიმს ო'ბრაიენმა. „ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ეს ყველაფერი დაცულია და უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ამ ფართო სპექტრის ქვეყნებში ჩართულობის წესები ყველასთვის გასაგებია, მათ შორის, რუსეთისთვის. ჩვენ ამას გავაკეთებთ საქართველოსთან ერთად,“ - განმარტა ბლინკენის თანაშემწემ. ასევე წაიკითხეთ: ევროკავშირი „შავი ზღვის სინერგიის“ შესრულების მე-4 ანგარიშზე მუშაობს, ევროკავშირი შავ ზღვაში ჩართულობის შესახებ მომავალ ხედვას განსაზღვრავს სახელმწიფო დეპარტამენტი შავი ზღვის რეგიონის მიმართ აშშ-ის სტრატეგიაზე: ჩვენი მოკავშირეებისა და პარტნიორების თავდაცვის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა უკვე დაწყებულია რა დონემდე გაიზარდა NATO-ს სამხედრო ყოფნა ალიანსის აღმოსავლეთ ფლანგზე - NATO-ს მიერ განახლებულ დოკუმენტში საქართველოც არის ნახსენები
ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების „ხელშესახები წინსვლისთვის“, აშშ ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციებისთვის პოტენციურ სფეროებს აფასებს
Europetime-ის შეკითხვის საპასუხოდ, სახელმწიფო დეპარტამენტში აცხადებენ, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები ამ ეტაპზე, აფასებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების პოტენციურ სფეროებს, სადაც აშშ-ის მთავრობას შეუძლია, პროექტის საკონსულტაციო ტექნიკურ დახმარებაში წვლილის შეტანა, პროექტის მომზადება ან/და დაფინანსება ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების ხელშესახები წინსვლისთვის. ვაშინგტონი ინფრასტრუქტურულ პროექტებში ინვესტიციების მასშტაბირების საჭიროებაზე მიუთითებს. „ზოგადად, ჩვენ მივესალმებით და ვახალისებთ მრავალმხრივ ძალისხმევას, დასავლეთ ევროპისკენ ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიის რეგიონული კავშირის მხარდასაჭერად. ასეთი ძალისხმევა ხელს უწყობს უფრო უსაფრთხო, მდგრადი და აყვავებული რეგიონის შექმნას. ევროკავშირის „გლობალური კარიბჭის “ინვესტორთა ფორუმი, კომერციული სამართლის განვითარების პროგრამის ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის საკოორდინაციო პლატფორმა და USAID Trade Central Asia მხოლოდ რამდენიმეა იმ პროგრამებიდან, რომლითაც შეერთებული შტატები ჩვენს ევროპელ კოლეგებთან მჭიდრო კოორდინაციის მხარდაჭერას აგრძელებს, ცენტრალურ აზიაში ჩვენს პარტნიორებთან კავშირის გასაუმჯობესებლად და ეკონომიკის დივერსიფიკაციის მიზნით. C5+1 დიპლომატიური პლატფორმის მეშვეობით, ჩვენ ვაგრძელებთ რეგიონული თანამშრომლობისა და დიალოგის ხელშეწყობას, რომელიც ეხმარება რეგიონს, გადაჭრას საერთო უსაფრთხოებისა და ეკონომიკური გამოწვევები და კიდევ ერთხელ დავადასტუროთ ჩვენი (ცენტრალურ) აზიელი პარტნიორების ავტონომია და სუვერენიტეტი. 2023 წლის სექტემბერში გამართული C5+1 საპრეზიდენტო სამიტის დროს, პრეზიდენტმა ბაიდენმა დაადასტურა აშშ-ის მხარდაჭერა, რომლის მიზანიცაა PGI-ის მეშვეობით, ტრანსკასპიური დერეფნის დაკავშირებადობა, ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების მასშტაბირება, ეკონომიკური განვითარების დაჩქარება და ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. PGI-ის მეშვეობით, შეერთებული შტატები ამჟამად აფასებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების პოტენციურ სფეროებს, სადაც აშშ-ის მთავრობას შეუძლია, პროექტის საკონსულტაციო ტექნიკურ დახმარებაში წვლილის შეტანა, პროექტის მომზადება ან/და დაფინანსება, ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების ხელშესახები წინსვლისთვის,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა. ინფორმაციისთვის, PGI (აშშ) არის კოორდინატორის ოფისი გლობალური ინფრასტრუქტურისა და ინვესტიციების პარტნიორობისთვის (PGI) ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს აშშ-ის პრეზიდენტის G7+ ფლაგმანურ ინიციატივას სტრატეგიული, ღირებულებებზე ორიენტირებული და მაღალი სტანდარტების ინფრასტრუქტურისა და ინვესტიციების განვითარებისთვის დაბალ და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში. ასევე წაიკითხეთ: ბულგარეთის ელჩი: საბორნე მიმოსვლის ხელშეკრულებას უფრო კონკრეტული და თანამშრომლობის ფარგლებში ქმედება უნდა მოჰყვეს
„რუსეთი ვერ გაიმარჯვებს მაშინაც კი, თუ მისმა სამხედროებმა უკრაინა დაიკავეს“: ორი წელი ომიდან
ორი წელი ომიდან: პუტინმა აღიარა, რომ მიზანს ჯერ ვერ მიაღწია; უკრაინა აშშ-ის კრიტიკული დახმარების მოლოდინშია; ბაიდენის ადმინისტრაცია, კიევის დახმარების საკითხის გარშემო, კონგრესში მიმდინარე დავის ფონზე, რუსეთის წინააღმდეგ „გამანადგურებელ სანქციებს“ აანონსებს. ომის მეორე წლისთავის წინ, პირველ თებერვალს კიევმა ევროკავშირისგან ფინანსური რესურსის მიღების გარანტია მიიღო, როდესაც ბლოკი 50 მილიარდის ევროს მოცულობის პაკეტის მიღებაზე შეთანხმდა. თუმცა რუსეთის სარაკეტო იერიშების ფონზე, კიევი კვლავ აშშ-ის კრიტიკული დახმარების მოლოდინშია. ომიდან ორი წლის შემდეგ, უკრაინის მიმართ აშშ-ის დახმარების საკითხი კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა. პუტინმა აღიარა, რომ უკრაინაში „მიზანს ჯერ ვერ მიაღწია.“ კიევი და მისი მთავარი პარტნიორი - აშშ, რომელმაც ყველაზე მეტი სამხედრო დახმარება გაიღო უკრაინისთვის, ახლა რესურსების შეფერხების უარყოფით გავლენებზე უკვე მიუთითებენ. ბრძოლის ველზე მძიმე სურათია. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის (ჯეიმს ბეიკერი - 1989 -1992) სპეციალური წარმომადგენელი და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან ურთიერთობის საკითხებში მრჩეველი, პოლ გობლი მიიჩნევს, რომ „რუსეთი ვერ გაიმარჯვებს მაშინაც კი თუ მისმა სამხედროებმა უკრაინა დაიკავეს, რადგან მას კატასტროფული მომავალი ექნება“: „რადგან მოსკოვს ნომინალური კონტროლის საზღვრებში 40 მილიონი მტერი ეყოლება,“ ამბობს გობლი Europetime-თან. „რუსეთის მიერ წარმოებული ომი უკრაინის წინააღმდეგ გაგრძელდება, ვიდრე კრემლი არ გააცნობიერებს, რომ ვერ გაიმარჯვებს,“ - მიიჩნევს ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი. მისი განცხადებით, ამიტომ მნიშვნელოვანია, გაგრძელდეს უკრაინის მხარდაჭერა და მას მიეწოდოს ყველაფერი, რაც სჭირდება. პოლ გობლს, რომელიც ასევე იკავებდა სახელმწიფო დეპარტამენტში დაზვერვისა და კვლევის ბიუროს ანალიტიკოსის პოზიციას, არ სჯერა, რომ პუტინი ოდესმე წაგებას აღიარებს. „პუტინი გააგრძელებს საკუთარი ქვეყნის მსხვერპლად შეწირვას, რათა ძალაუფლება სიკვდილამდე შეინარჩუნოს,“ ამბობს პოლ გობლი. ბაიდენის ადმინსტრაცია და უკრაინის ხელისუფლება იმედოვნებენ, რომ კონგრესი უკრაინისთვის კრიტიკულ დახმარებას დაამტკიცებს. თეთრი სახლის ეროვნული უშიშროების კომიტეტის სპიკერმა, ჯონ კირბიმ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ უკრაინის მიერ ავდიივკის დატოვება კონგრესის უმოქმედობის შედეგია. მან აღნიშნა, რომ უკრაინულ მხარეს რამდენიმე თვის განმავლობაში ჰქონდა რუსეთის თავდასხმების შეჩერების შესაძლებლობა, ვიდრე საბრძოლო მასალა არ დაუმთავრდა. „განსაკუთრებით საბრძოლო მასალის საარტილერიო სახეობები, რომლებიც იმისთვის სჭირდებოდა, რომ რუსული ძალებისთვის უკრაინულ თავდაცვით ხაზებამდე მისვლასა და ამ პოზიციების დაპყრობაში შეეშალა ხელი,” - განაცხადა კირბიმ. თავის მხრივ, უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დმიტრო კულებამ CNN-ის ჟურნალისტ ქრისტიან ამანპურთან საუბარში განაცხადა, რომ უკრაინა ავდიივკას არ დაკარგავდა იმ შემთხვევაში თუ კიევი „მიიღებდა ყველა საჭირო საარტილერიო ჭურვს, რომლებიც დაცვისთვის სჭირდება.“ „ხალხმა ერთი მარტივი რამ უნდა გაიგოს. კანონპროექტის მიღება - ეს მნიშვნელოვანია, მაგრამ იმისთვის, რომ რაღაცები ფრონტზე გაიგზავნოს, დროა საჭირო. და სანამ ეს გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არაა, პლუს გაითვალისწინეთ ლოგისტიკა, მთელი ეს დრო ჩვენი ჯარისკაცები საკუთარ თავს გაწირავენ ფრონტზე, რუსეთის უფრო დიდი ძალების წინააღმდეგ დაცვაში,“ - განაცხადა კულებამ. აშშ-ის ელჩი ბრიჯიტ ბრინკი აღნიშნავს, რომ ახლა თითოეული დღე გადამწყვეტია. „ამ კვირას რუსეთის მიერ უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის მეორე წლისთავია. უკრაინის გასვლა ავდიივკიდან აჩვენებს, რომ ბრძოლის ველზე ვითარება უკიდურესად რთულია, მაგრამ უკრაინელებმა მოლოდინებს გადააჭარბეს კიდევ ერთხელ. NATO აგრძელებს უკრაინის მხარდაჭერას. მხოლოდ ბოლო დღეების განმავლობაში მოკავშირეებმა მილიარდობით ევროს ოდენობის სამხედრო დახმარების პაკეტების შესახებ გამოაცხადეს, მათ შორის საჰაერო დაცვისთვის, საარტილერიო ჭურვებისთვის და F-16-ის აღჭურვილობისთვის,” - განაცხადა თავის მხრივ, ალიანსის გენმდივანმა იენს სტოლტენბერგმა. გარდა ამისა, იენს სტოლტენბერგის თქმით, რუსი სამხედროების მიერ ავდეევკის დაკავებას არ ექნება არსებითი სტრატეგიული მნიშვნელობა სიტუაციაზე. „ჩემზე, ისევე, როგორც ყველაზე, შთაბეჭდილება მოახდინა უკრაინის გამძლეობამ, რომელსაც საერთაშორისო მხარდაჭერა უმაგრებდა ზურგს, თუმცა ეს უკანასკნელი, მაგრამ არა პირველი, გარკვეულწილად, მცირდება,“ აღნიშნავს პოლ გობლი Europetime-თან. უკრაინაში აშშ-ის ელჩის ბრიჯიტ ბრინკის თქმით, აშშ-ის ხელისუფლება, მათ შორის, პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი ცდილობს, დააჩქაროს ახალი დაფინანსების დამტკიცება უკრაინის დასახმარებლად. მაგრამ არ არსებობს „გეგმა B“ იმ შემთხვევაში, თუ კონგრესი უარს იტყვის ინიციატივის მხარდაჭერაზე. „ომი ჩიხშია და გარკვეული პერიოდია, ასე გრძელდება. როგორც ჩანს, გადამწყვეტი წინსვლა არცერთ მხარეს არ შეუძლია,“ ამბობს Europetime-თან კლაუს ლარესი - ჩრდილოეთ კაროლინის (აშშ) უნივერსიტეტის პროფესორი, ვუდრო უილსონის საერთაშორისო ცენტრის ანალიტიკოსი, ლარესი ასევე გახლდათ ჰარვარდის უნივერსიტეტის ევროპული კვლევების მოწვეული მეცნიერი. ანალიტიკოსის შეფასებით, პუტინს სურს, დაელოდოს აშშ-ის არჩევნების შედეგს ნოემბერში. „შესაძლოა, ტრამპმა უარი თქვას უკრაინის მხარდაჭერაზე, მაგრამ დანამდვილებით ეს ჯერ არ ვიცით,“ - აღნიშნავს კლაუს ლარესი. ამერიკელ ანალიტიკოსს მიაჩნია, რომ შტატების დახმარება სიტუაციას ახლა ალბათ, შეცვლიდა, თუმცა დანამდვილებით, პროგნოზების გაკეთება რთულია. შტატებს უკვე მზად აქვს იმ დახმარების ჩამონათვალი, რომლის გაგზავნას უკრაინისთვის სასწრაფოდ გეგმავს, მას შემდეგ, თუ კონგრესი უკრაინისთვის საციცოცხლო მნიშვნელობის პაკეტს დაამტკიცებს. 23 თებერვალს, ომის მეორე წლისთავზე, ევროკავშირმა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მე-13 პაკეტი დაამტკიცა. აშშ-მ რუსეთის წინააღმდეგ გამაბადგურებელი სანქციები დააანონსა. ცნობისთვის, 2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო. 12 აპრილს, აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი გენოციდში დაადანაშაულა. რუსეთის ძალებმა 2022 წლის 4-დან 31 მარტამდე უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან ჩრდილო-დასავლეთით 30 კილომეტრში მდებარე ქალაქ ბუჩის ოკუპაციის დროს ომის აშკარა დანაშაულები ჩაიდინეს, ნათქვამია Human Rights Watch-ის 21 აპრილს გამოქვეყნებულ დეტალურ ანგარიშში. ორგანიზაციამ ომის დანაშაულის და კაცობრიობის წინააღმდეგ პოტენციური დანაშულის მტკიცებულებები შეაგროვა. ომის დანაშაულში ბრალდებული პირველ რუსი ჯარისკაცს უკრაინის სასამართლომ სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. 2023 წლის 17 თებერვალს ჰააგის სასამართლომ პუტინის დაკავების ორდერი გასცა. რუსთის მიერ ჩადენილ სამხედრო დანაშაულებზეა საუბარი 2024 წლის იანვარში, ადამიანის უფლებების დამცველი ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის ანგარიშშიც, რომელიც რუსეთის ჯარების მიერ 2022 წლის გაზაფხულზე აზოვის ზღვის საპორტო ქალაქ მარიუპოლზე თავდასხმას ეხება. ორგანიზაცია ახალი დასკვნების საფუძველზე წერს, რომ 2022 წელს უკრაინის ქალაქ მარიუპოლზე რუსული თავდასხმის შედეგად ათასობით მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და დაშავდა, მათ შორის - ბევრი აშკარად უკანონო თავდასხმების შედეგად. „რუსული ძალების მიერ მარიუპოლის განადგურება და უკრაინული კულტურის წაშლის მცდელობა, უკრაინაში მათი სრულმასშტაბიანი შეჭრის ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი თავია. საერთაშორისო ორგანოებმა და მართლმსაჯულების ერთგულმა მთავრობებმა ყურადღება უნდა გაამახვილონ რუსი მაღალჩინოსნების მიმართ გამოძიებაზე, რომლებიც შესაძლოა, მარიუპოლში სამხედრო დანაშაულებში იყვნენ ჩართულნი,“ წერს HRW. ანგარიშში ასევე ვკითხულობთ, რომ რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის და სხვა მაღალი თანამდებობის პირების მიმართ გამოძიება უნდა ჩატარდეს და ისინი სათანადოდ უნდა დაისაჯონ რუსული ძალების მიერ მარიუპოლში საბრძოლო მოქმედებების დროს ჩადენილი აშკარა სამხედრო დანაშაულების გამო. უკრაინის პრეზიდენტის ვოლოდიმირ ზელენსკის შეფასებით, ომი დასრულდება მაშინ, როცა მსოფლიო „გააცნობიერებს პუტინის საფრთხეს.“
„მზარდ რუსულ საფრთხეზე საპასუხოდ პარტნიორებთან თანამშრომლობა“ - სამხრეთ კავკასია NATO-ს ფოკუსში
NATO-ს გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმა 19 მარტს თავისი ტურნე სამხრეთ კავკასიაში, ერევანში, სომხეთში ვიზიტით დაასრულა, სადაც პრეზიდენტ ვაჰაგნ ხაჩატურიანს და პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს შეხვდა. ეს ამ რანგში სტოლტენბერგის სავარაუდოდ, ბოლო ვიზიტი იყო, რადგან ის NATO-ს გენმდივნის პოსტს წელს დატოვებს. ფოტო - ხავიერ კოლომინა სამხრეთ კავკასიის რეგიონში სტოლტენბერგის ვიზიტზე კომენტირებისას, კრემლმა სამშაბათსვე განაცხადა, რომ ბლოკის მცდელობებმა, „გააფართოოს თავისი ყოფნა ამ ტერიტორიაზე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ხელი შეუწყოს სტაბილურობას.“ კრემლს ხშირად შეახსენებენ, რომ NATO დემოკრატიული ქვეყნების ალიანსია და მისი კარი ღიაა სხვა დემოკრატიული ქვეყნებისათვის, რომლებიც თავად წყვეტენ, შეუერთდნენ თუ არა NATO-ს. NATO არასოდეს აიძულებს ვინმეს, ალიანსში გაწევრიანდეს. „ჩვენ არ გვსურს ისეთ სამყაროში ცხოვრება, სადაც მოსკოვი წყვეტს, რა უნდა აკეთონ მისმა მეზობლებმა და რა არა, ეს გავლენის სფეროების სამყაროა და ჩვენ არ გვინდა ამ სამყაროში ცხოვრება,“ ამბობენ ალიანსში. როგორც ცნობილია, იენს სტოლტენბერგმა სამდღიანი ვიზიტისას მოლაპარაკებები გამართა აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის ლიდერებთან.“ საგულისხმოა, რომ სტოლტენბერგს სამივე ქვეყანაში ერთი გამოკვეთილი გზავნილი ჰქონდა - მეტი უნდა გაკეთდეს უკრაინის დასახმარებლად. „თუ პუტინი წარმატებას მიაღწევს უკრაინაში, არსებობს რეალური რისკი იმისა, რომ მისი აგრესია აქ არ შეჩერდება და სხვა ავტორიტარული აქტორები გათამამდებიან,“ - განაცხადა ალიანსის გენმდივანმა დღეს, სომხეთში ვიზიტისას, სტოლტენბერგმა NATO-ს ყველა პარტნიორს მოუწოდა, „გააკეთონ ყველაფერი, რაც შეუძლიათ, რათა პუტინმა არ გაიმარჯვოს თავის აგრესიულ ომში.“ მან გაიმეორა ის, რაც თქვა მათ შორის, თბილისში, რომ „ბრძოლის ველზე ვითარება რთულია, ამიტომ, უკრაინის მიმართ მხარდაჭერა უნდა გაძლიერდეს.“ ვიზიტი სომხეთში - „სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობა NATO-სთვის მნიშვნელოვანია,“ ამ გზავნილით აღწერს ალიანსი სომხეთში ვიზიტს. ეს იყო სტოლტენბერგის პირველი ვიზიტი მას შემდეგ, რაც სომხეთმა NATO-სთან უფრო დაახლოების სურვილი დააფიქსირა. მოსალოდნელია, რომ ერევანი ალიანსის ახალ პროგრამებში ჩაერთვება, თუმცა „გაწევრიანება დღის წესრიგში არ არის.“ აღსანიშნავია, რომ ერევანმა ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მოპოვების სურვილიც ღიად დააფიქსირა. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთი რუსეთი მოკავშირედ რჩება, მან არაერთხელ განაცხადა, რომ არ უჭერს მხარს მოსკოვის მიერ წარმოებულ ომს უკრაინაში და კიევში ჰუმანიტარული დახმარებაც გაგზავნა, რამაც რუსეთის გაბრაზებაც გამოიწვია. ერევანში ვიზიტისას კი, სტოლტენბერგმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი უკრაინის მიმართ „სოლიდარობის“ გამო შეაქო. ბოლო პერიოდში ერევანი ასევე ხშირად მიუთითებდა, რომ უსაფრთხოების სფეროში რუსეთზე დამოკიდებულება შეცდომა იყო. NATO-ს ცნობით, სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობის შესახებ საუბრისას, გენერალურმა მდივანმა მოუწოდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს, მიაღწიონ შეთანხმებას ურთიერთობების ნორმალიზაციისა და გრძელვადიანი მშვიდობისთვის გზაზე. „ეს მნიშვნელოვანია ევროატლანტიკური უსაფრთხოებისთვის, რადგან ჩვენ უფრო სახიფათო სამყაროს წინაშე ვდგავართ,” - ხაზგასმით აღნიშნა მან და გაიმეორა, რომ ”NATO მხარს უჭერს სომხეთის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და მის მშვიდობიან მისწრაფებებს.” ვიზიტის დროს გენერალურმა მდივანმა ისაუბრა სომხეთის რეფორმების პროგრესზე. „თქვენ ასევე აჩვენეთ რეალური ვალდებულება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის, თქვენი დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერებისა და კანონის უზენაესობის დაცვის მიმართ,” - აღნიშნა სტოლტენბერგმა. ვიზიტი აზერბაიჯანში - “სამხრეთ კავკასიაში მშვიდობა მნიშვნელოვანია შავი ზღვის რეგიონისთვის“ სტოლტენბერგმა ბაქოში განაცხდა, რომ მოუთმენლად ელის პარტნიორობის შემდგომ გაძლიერებას. „მშვიდობა ამ რეგიონში ძალზე მნიშვნელოვანია ხალხისთვის, რეგიონის ქვეყნებისთვის, მაგრამ ასევე მნიშვნელოვანია შავი ზღვის რეგიონისთვის, ჩრდილო ატლანტიკური უსაფრთხოებისთვის და ამიტომ, მშვიდობა, სტაბილურობა მნიშვნელოვანია არამხოლოდ აქ, არამედ, უსაფრთხოება - უფრო ფართოდ. „სომხეთსა და აზერბაიჯანს ახლა აქვთ შესაძლებლობა, მიაღწიონ გრძელვადიან მშვიდობას წლების განმავლობაში კონფლიქტის შემდეგ. მე ვაფასებ იმას, რასაც ამბობთ, რომ თქვენ უფრო ახლოს ხართ სამშვიდობო შეთანხმებასთან, ვიდრე ოდესმე. და მე შემიძლია, უბრალოდ, მოგიწოდოთ, გამოიყენოთ ეს შესაძლებლობა სომხეთთან ხანგრძლივი სამშვიდობო შეთანხმების მისაღწევად,“ განმარტა სტოლტენბერგმა. ამასთან, NATO-ს გენდმივანმა უკრაინასთან დაკავშირებით საუბრისას განაცხადა, რომ მიესალმება აზერბაიჯანის მხრიდან გაწეულ საჭირო მხარდაჭერას. მან თბილისისა და ერევნის მსგავსად, ბაქოშიც გაიმეორა, რომ უკრაინისთვის მეტი დახმარებაა საჭირო. სტოლტენბერგმა რეგიონის ქვეყნებს გააქტიურებისკენ მოუწოდა. „რა თქმა უნდა, როცა უფრო ფართო რეგიონს ვუყურებთ, უნდა აღინიშნოს, რომ უკრაინა შავი ზღვის ქვეყანაა. ეს არის NATO-ს პარტნიორი ქვეყანა და რუსეთი აგრძელებს აგრესიულ ომს უკრაინის წინააღმდეგ. მოკავშირეები უკიდურესად შეშფოთებულნი არიან მიმდინარე ომის შედეგებით და მხარს უჭერენ უკრაინას. მივესალმები იმ საჭირო მხარდაჭერას, რომელსაც აზერბაიჯანიც უწევს უკრაინას. ასევე, როდესაც საქმე ეხება ჰუმანიტარულ დახმარებას, ეს ძალიან საჭიროა, მაგრამ მეტი მხარდაჭერაა საჭირო, რადგან უკრაინაში მდგომარეობა უკიდურესად მძიმეა,“ აღნიშნა ალიანსის გენმდივანმა. აზერბაიჯანში ვიზიტისას მან ენერგოუსაფრთხოებაზეც ისაუბრა. „ენერგეტიკა მნიშვნელოვანია ჩვენი უსაფრთხოებისთვის. მივესალმებით, რომ აზერბაიჯანი ავითარებს უფრო და უფრო მჭიდრო კავშირებს NATO-ს რამდენიმე მოკავშირესთან და რომ თქვენი ქვეყანა უფრო და უფრო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ევროპაში NATO-ს მთავარი მოკავშირეებისთვის არამარტო გაზის, არამედ, მომავალში ელექტროენერგიის მიწოდებაში და, შესაბამისად, თქვენ მნიშვნელოვან როლს ასრულებთ ჩვენი საზოგადოებების გამძლეობისთვის,“ აღნიშნა სტოლტენბერგმა. ვიზიტი საქართველოში - „NATO მხარს უჭერს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას“ - ამ გზავნილით აღწერს ალიანსი სტოლტენბერგის ჩამოსვლას საქართველოში „საქართველო NATO-ს ერთ-ერთი უახლოესი პარტნიორია. ჩვენ ძალიან ვაფასებთ თქვენს მნიშვნელოვან წვლილს NATO-ს მისიებსა და ოპერაციებში და სრულად ვუჭერთ მხარს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას. „სამხრეთ ოსეთი“ და აფხაზეთი საქართველოს ნაწილებია,“ - განაცხადა სტოლტენბერგმა NATO-ს ცნობით. მან მოუწოდა რუსეთს, გააუქმოს საქართველოს ტერიტორიების დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარება და დასძინა, რომ რუსეთის მიერ “არჩევნების“ ორგანიზება საქართველოსა და უკრაინის ოკუპირებულ ნაწილებში, სრულიად უკანონოა. ალიანსის გენმდივანმა ხაზი გაუსვა, რომ საქართველო მასპინძლობს ათასობით უკრაინელ ლტოლვილს და მათ მნიშვნელოვან ჰუმანიტარულ და ფინანსურ დახმარებას უწევს. "რუსეთი აგრძელებს იმპერიული ამბიციებისკენ სწრაფვას. უკრაინაში კი, ვითარება ბრძოლის ველზე მძიმე რჩება,“ - განაცხადა სტოლტენბერგმა. „მაგრამ, ჩვენი მხარდაჭერით, უკრაინამ უკან დახია - გაანადგურა ან დააზიანა რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რაც უკრაინას საშუალებას აძლევს, ხელახლა გახსნას მარცვლეულის მიწოდება, რაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მათი ეკონომიკისთვის და გლობალური სასურსათო უსაფრთხოებისთვის,“ აღნიშნა NATO-ს გენმდივანმა. ვიზიტის დროს გენერალურმა მდივანმა განიხილა საქართველოსთან NATO-ს პარტნიორობის შემდგომი გაძლიერების გზები. ალიანსი აძლიერებს თანამშრომლობას საქართველოსთან ისეთ სფეროებში, როგორიცაა, კრიზისების მართვა, კიბერუსაფრთხოება, სამხედრო ინჟინერია და უსაფრთხო კომუნიკაციები. სტოლტენბერგმა ხაზი გაუსვა NATO-ს ვალდებულებას, მხარი დაუჭიროს საქართველოს გზას უფრო ძლიერი დემოკრატიისა და სრული ევროატლანტიკური ინტეგრაციისკენ, მათ შორის, 2008 წლის ბუქარესტის სამიტის გადაწყვეტილებით, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი. აღსანიშნავია, რომ საქართველო, რომლის ტერიტორიები რუსული ჯარების მიერ არის ოკუპირებული, აპირებს, საბოლოოდ გახდეს NATO-ს წევრი, ხოლო აზერბაიჯანს მჭიდრო კავშირები აქვს NATO-ს წევრ თურქეთთან. სომხეთის შეფასებით კი, საქართველოს მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატობა, რეგიონში ვითარებას ცვლის. NATO-ს გენერალურმა მდივანმა თბილისს ვიზიტის დროს გადასცა, რომ რასაც ის აკეთებს ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის, მჭიდროდ დაკავშირებულია (თანხვედრაშია, შეესაბამება) ძალისხმევასთან, რომ ქვეყანა NATO-ს სრულფასოვანი მოკავშირე გახდეს. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის (ჯეიმს ბეიკერი - 1989 -1992) სპეციალური წარმომადგენელი და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან ურთიერთობის საკითხებში მრჩეველი, პოლ გობლი, რომელსაც NATO-ს გენერალური მდივნის ტურნეს შეფასება ვთხოვეთ, ამბობს რომ სტოლტენბერგმა სამხრეთ კავკასიაში ვიზიტით ხაზი გაუსვა, რომ გლობალურად მზარდია რუსული საფრთხე დასავლეთისთვის და სწორედ მასზე საპასუხო ზომების ირგვლივ პარტნიორების კოორდინაციას ცდილობს სტოლტენბერგი. „მჯერა, რომ ეს იყო ხაზგასმა გლობალურად მზარდი რუსული საფრთხისა დასავლეთისთვის და ასევე ერთგვარი ინფორმირება დასავლეთის მხრიდან საპახუხო ნაბიჯების შესახებ, რომლებიც უნდა გახდეს ხილვადი ყველასთვის, ვინც შეიძლება, ამ საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდეს და აქედან გამომდინარე, მათ სურთ თანამშრომლობა,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტში, დაზვერვისა და კვლევის ბიუროს ყოფილმა ანალიტიკოსმა პოლ გობლმა.