უკრაინამ ყირიმის ხიდზე მიიტანა იერიში, რასაც პრეზიდენტმა ზელენსკიმ უპრეცედენტო დარტყმა უწოდა. უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურის ინფორმაციით, ყირიმის ხიდზე განხორციელებული დარტყმების შედეგად, ერთ-ერთი ლითონის თაღი და მის ქვეშ არსებული საავტომობილო ნაწილი მთლიანად განადგურდა. უწყებაში განმარტავენ, რომ ოპერაცია, მთლიანობაში, დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა და შვიდი ეტაპისგან შედგებოდა. თავდაპირველად, უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურსა და თავდაცვის ძალებს მოწინააღმდეგის საჰაერო თავდაცვის სისტემები სისტემატურად მწყობრიდან გამოჰყავდათ. მოგვიანებით ხიდზე უშუალო დარტყმები დაიწყო. ზოგიერთი მათგანი უსაფრთხოების სამსახურმა დამოუკიდებლად განახორციელა. საბოლოო ეტაპზე უსაფრთხოების სამსახურს უკრაინის თავდაცვის ძალების სხვა ქვედანაყოფებიც შეუერთდნენ. უსაფრთხოების სამსახურის სპეცდანიშნულების რაზმ „ალფას“ მებრძოლებმა ყირიმის ხიდის საავტომობილო ნაწილს „პალიანიციის” ტიპის დრონ-რაკეტებით ცეცხლი გაუხსნეს, რის შემდეგაც ის წყალში ჩავარდა. „ოკუპანტებისთვის ეს დარტყმა სიმბოლური არ არის. ხიდი იყო მთავარი არტერია, რომლის გავლითაც ნახევარკუნძულზე და უკრაინის სამხრეთით მდებარე ტერიტორიებზე საწვავი, საბრძოლო მასალა, ტექნიკა შეჰქონდათ და პირადი შემადგენლობა შეჰყავდათ. შემოდგომაზე ჩონგარისა და გენიჩესკის ხიდები განადგურდა, ახლა ქერჩის ხიდის ჯერიც დადგა. ოკუპანტებს ყირიმთან დამაკავშირებელი სულ უფრო ნაკლები სახმელეთო მარშრუტები რჩებათ. ხიდზე მოძრაობის შეწყვეტის ყოველი საათი ნიშნავს, რომ სამხრეთში განლაგებული რუსული დაჯგუფებები ვერ იღებენ საჭირო რაოდენობის იმ რესურსებს, რომელთა გარეშეც ბრძოლა არ შეუძლიათ. უკრაინის თავდაცვის ძალები ახორციელებენ თვითდაცვის უფლებას, რომელიც გაეროს წესდების 51-ე მუხლით არის გარანტირებული. ისინი სისტემატურად ანადგურებენ მოწინააღმდეგის სამხედრო-ეკონომიკურ პოტენციალს და აიძულებენ რუსეთის ფედერაციას, შეწყვიტოს შეიარაღებული აგრესია უკრაინის წინააღმდეგ. ოკუპაციის სიმბოლოს ბზარი გაუჩნდა. გაგრძელება იქნება,” - აცხადებენ უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურში. „დღეს ყველას შეუძლია, საკუთარი თვალით დაინახოს შედეგები, რომლებიც რუსეთის ტერიტორიიდან ჩვენს უკრაინულ ყირიმში მთავარ სამხედრო გადასასვლელს შეეხო, - თავის მხრივ, ამის შესახებ უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი სოციალურ ქსელში წერს. მისი განმარტებით, ყირიმის ხიდზე შეტევა უკრაინის ინფრასტრუქტურაზე რუსეთის მიერ განხორციელებულ დარტყმებზე რეაგირება იყო. “მადლობას ვუხდი უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურს, უკრაინის თავდაცვის ძალების ყველა ჩართულ ქვედანაყოფს, უკრაინის თავდაცვის მინისტრს, უკრაინის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალსა და გენერალურ შტაბს, ასევე - ჩვენი იარაღის ყველა მწარმოებელს იმ უპრეცედენტო ოპერაციისთვის, რომელიც რუსეთის მხრიდან ჩვენს ინფრასტრუქტურაზე განხორციელებულ დარტყმებს მოჰყვა. დღეს ყველას შეუძლია დაინახოს შედეგები, რაც რუსეთის ტერიტორიიდან ჩვენს უკრაინულ ყირიმში მიმავალ მთავარ სამხედრო გადასასვლელს შეეხო. ეს არის რამდენიმე კვირის განმავლობაში მიმდინარე ოპერაციის მეშვიდე ეტაპის შედეგი; ოპერაციისა, რომელიც უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურმა უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბთან ერთად შეიმუშავა და კოორდინირება გაუწია. საბოლოო მიზნისკენ მიმავალ გზაზე ჩვენმა მეომრებმა თანმიმდევრულად გაანადგურეს საჰაერო თავდაცვის სისტემები, რადარები, რადიოელექტრონული ბრძოლის საშუალებები და სხვა განსაზღვრული სამიზნეები. ამისთვის მათ გამოიყენეს: „დოვბუში“, „ვენდეტა“, „და ვინჩი“, „სიჩენი“, „მიჩ-2000“, „რუტა“, „პალიანიცა“, „ან-197“, „FP-1“, „FP-5 ფლამინგო“ და „R-360 ნეპტუნი,“ - წერს ზელენსკი. მისი ინფორმაციით, ხიდის საავტომობილო გზის მონაკვეთს „პალიანიცას“ ტიპის დრონებით შეუტიეს, „ნეპტუნის“ რაკეტებით, „რუტასა” და FP-5 დრონებით კი - სარკინიგზო მონაკვეთს. „ფლამინგოს“ გამოყენებით კი უკრაინელებმა მაღალი სიზუსტის დარტყმა განახორციელეს. “არაერთხელ შევთავაზეთ რუსეთს, გადაედგა ნაბიჯები დეესკალაციისკენ, თუმცა თითოეულ ჩვენს წინადადებას ხმამაღალი უარყოფა მოჰყვა. რუსეთი ყოველდღიურად უტევს ჩვენს ინფრასტრუქტურას, მათ შორის ხიდებს ზაპოროჟიეში, დნიპროში, კიევსა და ოდესის ოლქში. ჩვენ აღვადგენთ ჩვენს ინფრასტრუქტურას. ამასთან, რუსეთს იმასაც შევახსენებთ, რომ ომი ყოველთვის იქ დაბრუნდება, საიდანაც დაიწყო. უკრაინის თავდაცვითი შესაძლებლობები ძლიერია და ასეთადვე დარჩება. ჩვენ არასოდეს დავტოვებთ უპასუხოდ ჩვენი ქალაქებისა და მოსახლეობის წინააღმდეგ მიმართულ ტერორს,” - წერს ზელენსკი. კრემლის პრესსპიკერი დიმიტრი პესკოვი არ გამორიცხავს, რომ კიევის მიერ ყირიმის ხიდზე განხორციელებულ თავდასხმასა და რუსეთის, აშშ-ისა და ჩინეთის ლიდერების დაგეგმილ შეხვედრას შორის კავშირი იყოს. მისივე თქმით, ამ ნაბიჯით კიევი საკუთარი პოზიციის გაუმჯობესებას ცდილობს. ამასთან, პესკოვმა ყირიმის ხიდზე თავდასხმას „ტერორისტული თავდასხმა“ უწოდა. ცნობისთვის, რუსეთმა ყირიმის ანექსია 2014 წელს მოახდინა. რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს შეიჭრა და ამ დრომდე განაგრძობს სრულმასშტაბიან ომს ზელენსკი: მე არ მოვაწერ ხელს რუსეთთან ისეთ შეთანხმებას, რომელიც ყირიმისა და დონბასის დაკარგვას ითვალისწინებს ზელენსკის თქმით, დონბასის დაბრუნება უფრო რთული იქნება, ვიდრე ყირიმის
თბილისის საქალაქო სასამართლომ ფინანსური დანაშაულისთვის დაკავებული ჟურნალისტი ელისო კილაძე დამნაშავედ ცნო და 10 წლის ვადით პატიმრობა მიუსაჯა. გადაწყვეტილება მოსამართლე ჯვებე ნაჭყებიამ გამოაცხადა. მას ასევე ჩამოერთვა ავტომობილი და 30 000 აშშ დოლარი. მსჯავრდებული ჟურნალისტი ბრალდებას არ აღიარებს. „ბრალს არ ვაღიარებ, დამნაშავე არ ვარ, არ ვაპირებ თავისუფლება მოვიპოვო ან საპროცესო გარიგებით, ან სხვა პირების წინააღმდეგ ცრუ ჩვენების ხარჯზე - ეს ბრძოლა გაგრძელდება გამარჯვებამდე! სიმართლე სინათლეა,“ - განაცხადა ელისო კილაძემ სასამართლო დარბაზში. მისივე თქმით, ეს დადგმული სცენარი არ ეხება მის „ქოლცენტრებთან“ კავშირს, არამედ ეს არის პოლიტიკური დაკვეთა: „ამ დაკვეთის ავტორი არის სუს-ის ყოფილი უფროსი მამუკა მდინარაძე. სამწუხაროდ, მას მხარს დღემდე უმაგრებს თანაკურსელი და სიყრმის მეგობარი, გიორგი გვარაკიძე. მიზანი მიღწეულია, რედაქცია დარბეული და დახურულია, რედაქტორი ციხეშია. თქვენი გამამტყუნებელი განაჩენი იქნება ხელისუფლების პასუხი ჩემს ჟურნალისტურ საქმიანობაზე და ჩემი პოლიტიკური პატიმრობის დასტური,“ - განაცხადა კილაძემ პროცესზე. როგორც მედია წერს, ელისო კილაძის მიერ სასამართლო დარბაზში წარმოთქმული აღნიშნული სიტყვა მედიას ადვოკატმა გაუზიარა, ვინაიდან სხდომა დახურული იყო. ცნობისთვის, ე.წ. ქოლცენტრების საქმეზე, ელისო კილაძეს ბრალი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე და 194-ე მუხლებით აქვს წარდგენილი, რაც ორგანიზებული ჯგუფის მიერ თაღლითობას და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციას - ფულის გათეთრებას გულისხმობს. ე.წ. ქოლცენტრების საქმეზე ელისო კილაძესთან ერთად პასუხისგებაში მიეცნენ ყოფილი გენერალური პროკურორი ოთარ რომანოვ-ფარცხალაძე, გიორგი მიქაძე, დავით მიქაძე, ირაკლი სეხნიაშვილი, მიხეილ ჩოხელი, გივი ჯიბლაძე, ბენ ანორი, თორნიკე ჯანელიძე და გიორგი კამლაძე. მათაც ბრალი სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე და 194-ე მუხლებით აქვთ წარდგენილი, რაც ორგანიზებული ჯგუფის მიერ თაღლითობასა და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციას - ფულის გათეთრებას გულისხმობს. აღნიშნული პირების საქმე ცალკე წარმოებად მიმდინარეობს.
კანადის პრემიერ-მინისტრმა მარკ კარნიმ და ჩინეთის ლიდერმა სი ძინპინმა შენჭენში გამართულ შეხვედრაზე ახალი სავაჭრო შეთანხმება გამოაცხადეს, რომელიც დაახლოებით 400 მილიონი კანადური დოლარის ღირებულების ექსპორტზე ტარიფების შემცირებას ითვალისწინებს. ანაცვლოდ, კანადა ორი წლით აგრძელებს საიმპორტო ტარიფებზე შეღავათებს (remission measures) ჩინური ფოლადისა და ალუმინის გარკვეულ პროდუქტებზე, ასევე ამატებს 32 ახალ კატეგორიას (23 ფოლადი და 9 ალუმინი), სადაც კანადური მარაგი შეზღუდულია. ჩინეთი კანადურ ექსპორტზე, მათ შორის ღორის ხორცსა და ზღვის პროდუქტებზე, ტარიფებს შეამცირებს. შენჭენში აზია-წყნარი ოკეანის ეკონომიკური თანამშრომლობის (APEC) სამიტის წინ ჩინეთის პრეზიდენტ სი ძინპინთან შეხვედრისას კარნიმ განაცხადა, რომ კანადა ვადაზე ადრე ასრულებს მიზანს, რომელიც ათწლეულის ბოლომდე ჩინეთში ექსპორტის 50 პროცენტით გაზრდას ითვალისწინებს. ჩინეთი კანადის უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორია შეერთებული შტატების შემდეგ. 2025 წელს ორ ქვეყანას შორის სავაჭრო ბრუნვამ 125 მილიარდ კანადურ დოლარს (87.4 მილიარდი აშშ დოლარი) გადააჭარბა.
უნგრეთი ქვეყანასა და უკრაინას შორის სარკინიგზო მიმოსვლას ორი დღით აჩერებს. ამის შესახებ უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პიტერ მადიარმა განაცხადა მას შემდეგ, რაც დასავლეთ უკრაინაში, რკინიგზის სადგურთან ახლოს რუსული დრონით დარტყმა განხორციელდა. მადიარის თქმით, უკრაინაზე რუსეთის თავდასხმის დროს რუსული დრონი მუკაჩევოს სადგურიდან 300 მეტრში ჩავარდა. მისივე ინფორმაციით, ამ ინციდენტის დროს უნგრეთიდან ჩასული მატარებლიდან ხალხის ევაკუაცია განხორციელდა. „ცოტა ხნის წინ, ზაკარპატიაში რუსულმა დრონმა მუკაჩევოს რკინიგზის სადგურიდან 300 მეტრის მოშორებით დარტყმა განახორციელა. უნგრეთიდან მიმავალი მატარებლის უნგრელი ეკიპაჟი მატარებლიდან გამოიყვანეს. დღეს და ხვალ უნგრეთსა და უკრაინას შორის სარკინიგზო მიმოსვლას ვაჩერებთ,“ - აღნიშნა მადიარმა. ნგრეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ანიტა ორბანმა აღნიშნა, რომ რუსულმა მხარემ იმიერკარპატიაზე თავდასხმის სამი ტალღა განახორციელა, ძირითადად მუკაჩევოსა და უჟჰოროდის გარშემო.
გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იოჰან ვადეპულმა, სომხეთსა და აზერბაიჯანში თავის პირველ ოფიციალურ ვიზიტამდე განაცხადა, რომ რუსეთის ხელისუფლებამ ხელი არ უნდა შეუშალოს სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების ევროპასთან დაახლოებას, რადგან მათ მიეცათ ისტორიული შესაძლებლობა, დაძლიონ ომებისა და ძალადობის ეპოქა. გერმანული მაუწყებლის, DW-ს ცნობით, 17 ნოემბერს, გერმანიიდან გამგზავრების წინ ვადეფულმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ბერლინის განზრახვაა, ხელი შეუწყოს ევროპასთან სომხეთისა და აზერბაიჯანის კავშირების განმტკიცებას იმ ფონზე, როცა რუსეთი ცდილობს სამხრეთ კავკასიაზე თავისი გავლენის გაძლიერებას. ევროპის ინტერესებშია, ამას წინააღმდეგობა გაუწიოს და რუსეთს არ მისცეს სამხრეთ კავკასიის რეგიონში გავლენის გაძლიერების შესაძლებლობა. „ჩვენ ვხედავთ, რომ რუსეთი ცდილობს, შეინარჩუნოს გავლენა სამხრეთ კავკასიაში, რასაც ხალხისა და მათი მომავლის ხარჯზე აკეთებს. თუმცა რუსეთის მეზობელი ქვეყნების ევროპასთან დაახლოების საკითხი მოსკოვში არ უნდა წყდებოდეს. სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ სომხეთმა და აზერბაიჯანმა საკუთარი მომავალი დამოუკიდებლად განსაზღვრონ. დროა, მოვუსმინოთ მათ ხმას და გავითვალისწინოთ მათი ინტერესები,“ — განაცხადა ვადეპულმა, რომლის სიტყვებსაც Deutsche Welle ციტირებს. მან ყურადღება გაამახვილა რუსეთის მიერ წარმოებულ ომზე უკრაინის წინააღმდეგ და „მოსკოვის მხრიდან მომავალ სულ უფრო მკაფიო მუქარებზე.“ მისი შეფასებით, ეს ყველაფერი „ნათლად აჩვენებს, რომ პრეზიდენტ პუტინს არ სურს, იხილოს სუვერენულ სახელმწიფოებზე დაფუძნებული ევროპული წესრიგი, სადაც თითოეული ქვეყანა თავად განსაზღვრავს საკუთარ ბედს.“ ვადეპულის თქმით, სამხრეთ კავკასიის რეგიონი ახლა „გარდამტეხ ეტაპზეა“ და აქვს „ისტორიული შესაძლებლობა, საბოლოოდ დააღწიოს თავი ათწლეულების განმავლობაში არსებულ ომებს, ძალადობასა და იძულებითი გადაადგილების პრობლემას.“ „ის, რაც დიდი ხნის განმავლობაში თითქმის შეუძლებელი ჩანდა, უახლოეს მომავალში მიღწევადი გახდა. სამხრეთ კავკასიაში მშვიდობის დამყარების ეს შესაძლებლობა აუცილებლად უნდა იქნას გამოყენებული,“ — აღნიშნა მინისტრმა. მან ხაზი გაუსვა სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანისა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მიერ გამოჩენილ „გამბედაობასა და პასუხისმგებლობას“ და გაიხსენა ორ ქვეყანას შორის 2025 წელს სამშვიდობო შეთანხმების პარაფირება. „ახლა ყველაზე მნიშვნელოვანია, თავდაჯერებულად ვიაროთ წინ,“ — განაცხადა მინისტრმა. მისი თქმით, „გერმანია მზადაა, ამ პროცესში სომხეთისა და აზერბაიჯანის სანდო პარტნიორი და მეგობარი იყოს“. ვადეპულმა პირობა დადო, რომ სომხეთსა და აზერბაიჯანში განიხილავს, თუ როგორ შეუძლია ბერლინს, მხარი დაუჭიროს „დაძაბულობის განმუხტვისა და მშვიდობის დამყარებისკენ მიმართულ ნაბიჯებს.“ გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრს მიაჩნია, რომ მშვიდობა და ღია საზღვრები სამხრეთ კავკასიაში სარგებელს მოუტანს არამხოლოდ რეგიონის მცხოვრებლებს, არამედ მთელ ევროპასაც. ვადეპული 17 ნოემბერს ბაქოში ჩავა, 18 ნოემბერს კი ერევანს ეწვევა. ეს მინისტრის რანგში მისი პირველი ვიზიტია რეგიონის ქვეყნებში. ვადეპულმა აზერბაიჯანს უწოდა გერმანიისა და ევროპის სხვა ქვეყნების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პარტნიორი ენერგორესურსების მიწოდების დივერსიფიკაციაში. გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის განცხადებით, აზერბაიჯანისგან საიმედოდ იღებენ გაზს და ნავთობს და ეს მიწოდება გაცილებით სტაბილური უნდა გახდეს.
ბრიუსელში, ევროკავშირის (EU) ინიციატივით გამართული „რეგიონთაშორისი უსაფრთხოებისა და კავშირების“ საკითხებზე მინისტერიალის ფარგლებში, სომხეთის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის მინისტრმა არარატ მირზოიანმა სიტყვით გამოსვლა გამართა დისკუსიაზე, რომელიც „შავი ზღვის რეგიონში უსაფრთხოების ვალდებულებების ხელშეწყობას“ ეხებოდა. სომხეთის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის სამინისტროს ცნობით, თავის გამოსვლაში მირზოიანმა ხაზი გაუსვა სამხრეთ კავკასიაში დამყარებული მშვიდობის მნიშვნელობას შავი ზღვის რეგიონში ეკონომიკური განვითარებისა და ურთიერთკავშირების ხელშეწყობის ფართო კონტექსტში; მან ასევე აღნიშნა ევროკავშირის სტრატეგიული მიდგომა ამ მიმართულებით. მინისტრმა ისაუბრა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობის დამყარებაზე, რაც 2025 წლის 8 აგვისტოს ვაშინგტონის სამშვიდობო სამიტის შედეგი იყო, მან ასევე ყურადღება გაამახვულა რეგიონული კომუნიკაციების გახსნის თაობაზე მიღწეულ შეთანხმებებსა და იმ ეკონომიკურ კავშირებზე, რომლებიც უკვე ყალიბდება და რაც უკვე დამყარებული მშვიდობის პირდაპირი შედეგია. საუბარი ასევე შეეხო სომხეთსა და თურქეთს შორის ურთიერთობების სრულად ნორმალიზებისა და საზღვრის გახსნის მიზნით მიმდინარე აქტიურ დიალოგს. უსაფრთხოების სხვა ასპექტებზე საუბრისას მირზოიანმა ყურადღება გაამახვილა ჰიბრიდულ საფრთხეებზე, მათ შორის — უცხოური მხარის მიერ განხორციელებულ საინფორმაციო მანიპულაციებსა და ჩარევის მცდელობებზე, რომლებიც მიმართულია სუვერენიტეტის შესუსტებისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების მიმართ საზოგადოებრივი ნდობის შერყევისკენ. ამ საფრთხეებთან გასამკლავებლად ხაზი გაესვა თანამოაზრე პარტნიორებს შორის თანამშრომლობის გაძლიერების მნიშვნელობას; ასევე აღინიშნა სომხეთის მზადყოფნა, ამ მიმართულებით ერთობლივი მუშაობა განაგრძოს პარტნიორებთან.
საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსმა ანდრია ჯაღმაიძემ კაზინოებისთვის დაწესებულ საგადასახადო შეღავათებთან დაკავშირებით განაცხადა, რომ კანონის სწრაფი ტემპით მიღებამ კითხვების დასმის დროც კი აღარ დატოვა. როგორც ცნობილია, სამორინეებს საერთაშორისო აზარტული ტურნირების მოწყობის შესაძლებლობა ექნებათ. „ჩვენთვის იყო მოულოდნელი აზარტულ თამაშებზე ასე სწრაფად მიღებული კანონი. ჩვენ შეკითხვების დასმაც კი ვერ მოვასწარით, ისე სწრაფად განვითარდა მოვლენები და სამი მოსმენით მიიღეს ეს კანონი. ძალიან ვწუხვართ, რომ ვერ მოვახერხეთ ამაში ღრმად ჩახედვა და გარკვევა. კათოლიკოს პატრიარქი დასავლეთში იმყოფებოდა ამ პერიოდში და ვგეგმავთ აუცილებლად, რომ ამის შესახებ ვისაუბროთ ხელისუფლებასთან და იმედი გვაქვს, რომ სიცხადე აქ უფრო მეტი იქნება,“ – განაცხადა ანდრია ჯაღმაიძემ. საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსმა აღნიშნა, რომ ადრე რეგულაციების შემუშავებაში საპტარიარქოც მონაწილეობდა მაშინ განხილვები 4 წელიწადს გაგრძელდა. „ჩვენ გვაფიქრებს ის, რომ დღევანდელი მდგომარეობა საქართველოში აზარტული თამაშების კუთხით ისედაც საგანგაშო არის და კარგი იქნება, რომ ჩვენ ხელისუფლებასთან ერთად ვიმსჯელოთ ზიანის შემცირებაზე, რა ზიანი მოაქვს აზარტულ თამაშებს მოსახლეობისთვის; რომელიც საჭირო არის ვიმსჯელოთ, რომ შეიქმნას და დაფინანსდეს შესაბამისი სარეაბილიტაციო დაწესებულებები, რადგანაც ეს არის თამაშდამოკიდებულება და თამაშდამოკიდებულება საჭიროებს ფსიქოლოგიურ მხარდაჭერას. ასე რომ, ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხები არის იქ, ასაკთან დაკავშირებით და იმ რეგულაციების აღსრულებასთან დაკავშირებით, რომელიც რამდენიმე წლის წინ მივიღეთ და, აი, ისე თქმა მინდა, როდესაც რეგულაციებს ვიღებდით, ზიანის შემცირების მიზნით, ჩვენ მოვანდომეთ ამას დაახლოებით ოთხი წელი. ჩართული იყო საპატრიარქოდან მუშა ჯგუფში წარმომადგენლობით, ხოლო ეს კანონი, რომელიც წინა კვირაში იქნა მიღებული, ორი დღის განმავლობაში იქნა მიღებული, ამიტომ შეკითხვები ძალიან ბევრია,“ - აღნიშნა ანდრია ჯაღმაიძემ. პარლამენტმა კაზინოებს საერთაშორისო ტურნირების ჩატარების უფლება დაჩქარებული წესით 28 ოქტომბერს მიანიჭა. საერთაშორისო ტურნირის მომწყობს, „სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონით, კლუბის მაგიდისათვის დაწესებულ სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებლის გადახდა აღარ მოუწევს. დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარე შოთა ბერეკაშვილმა განაცხადა, რომ ასეთი ტურნირების ჩატარება ხელს შეუწყობს ტურისტული აქტივობის ზრდას ისეთ რეგიონებში, როგორიცაა აჭარის რეგიონი, თებერვალში, მარტსა და აპრილში. „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ ტურიზმის ხელშეწყობის არგუმენტს არასაკმარისად მიიჩნევს და ინიციატივის საპასუხოდ საქართველოს მოქალაქეებისთვის კაზინოებში თამაშის სრულად აკრძალვა მოითხოვა. „ძლიერი საქართველო“ საქსტატის მონაცემებზე დაყრდნობით მიუთითებს, რომ 2025 წელს სათამაშო ბიზნესის ბრუნვამ 88–89 მილიარდი ლარი (მთლიანი ბიზნესსექტორის ბრუნვის დაახლოებით 35%), ხოლო 2026 წლის პირველ ორ კვარტალში უკვე 47 მილიარდი ლარი შეადგინა, შესაბამისად, ამ სფეროს საგადასახადო წახალისება არ სჭირდება. კანონს ომბუდსმენის აპარატი, სამოქალაქო ორგანიზაციები, პოლიტიკური პარტიების ნაწილი და თეოლოგები აკრიტიკებდნენ. პრეზიდენტმა მიხეილ ყაველაშვილმა კაზინოებისთვის საერთაშორისო ტურნირებზე საგადასახადო შეღავათების დაწესებას ხელი 9 ნოემვერს მოაწერა. კანონი ძალაში შევიდა. კანონის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ ტურნირის მონაწილეთა 80% ან მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქეა (პირველი მოსმენით მიღებული ვარიანტი 70%-იან დაშვებას ითვალისწინებდა) და საპრიზო ფონდი 3 მლნ ლარს აღემატება, საერთაშორისო ტურნირის მომწყობს, „სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონით, კლუბის მაგიდისათვის დაწესებულ სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებლის გადახდა არ მოუწევს.
იტალიის მარეგულირებელმა ორგანოებმა სოციალური მედიის გიგანტი Meta 805 მილიონი ევროთი დააჯარიმეს — მიზეზი, Android-ის მომხმარებელთა ფოტოებზე მათი კონკრეტული თანხმობის გარეშე წვდომაა. მონაცემთა დაცვის ორგანოს განცხადებით, კომპანია Meta-მ სმარტფონის დაახლოებით 20 მილიონ მომხმარებელს არ აცნობა, რომ Facebook-ის აპლიკაციის ერთ-ერთი ფუნქციის მეშვეობით, მას წვდომა ჰქონდა მათ ფოტოებსა და ვიდეოებზე. მარეგულირებელმა კომპანიას ამ ფუნქციის გასათიშად და მის გამოსაყენებლად ცალკე თანხმობის მოსაპოვებლად 60-დღიანი ვადა განუსაზღვრა. საუბარია ფუნქციაზე, რომელიც მომხმარებლებს Facebook-ის დათვალიერებისას გალერეიდან შეთავაზებებს აჩვენებს. გამოძიებამ დაადგინა, რომ ეს ფუნქცია ავტომატურად იყო გააქტიურებული და აპლიკაცია გალერეაზე წვდომას ერთიანი ნებართვით ითხოვდა. ეს ერთიანი თანხმობა განსხვავებული მიზნების მქონე სხვადასხვა ფუნქციას აერთიანებდა, რაც იტალიის კანონმდებლობაში ასახულ ევროპულ კონფიდენციალურობის დირექტივას არღვევს. ეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ჯარიმაა, რაც კი იტალიის რომელიმე უწყებას ტექნოლოგიური კომპანიისთვის დაუკისრებია. Meta-ს წარმომადგენელმა BBC-ს განუცხადა, რომ კომპანია გადაწყვეტილების გასაჩივრებას გეგმავს.
Apple-მა ექსპერიმენტული აპლიკაცია ჩაუშვა, რათა შეისწავლოს, თუ როგორ მიმართავენ მომხმარებლები ხელოვნურ ინტელექტს სამედიცინო რჩევისთვის და რამდენად სასარგებლოდ მიიჩნევენ პასუხებს. კომპანია პროექტისთვის ხელოვნური ინტელექტის შემქმნელ OpenEvidence-თან თანამშრომლობს და შეერთებულ შტატებში 200 000-მდე მონაწილის მოზიდვას ისახავს მიზნად. კვლევა ერთ წელზე მეტხანს გაგრძელდება და მისმა დასკვნებმა შეიძლება, გავლენა მოახდინოს იმაზე, თუ როგორ განავითარებს Apple საკუთარ ჯანდაცვის სერვისებს. Apple პირობას დებს, რომ მონაცემებს ხელოვნური ინტელექტის სწავლებისთვის არ გამოიყენებს. კომპანია ანონიმურობის დაცვის პირობას დებს. OpenAI-ის მიერ მიმდინარე წლის დასაწყისში გავრცელებული მონაცემებით, ChatGPT-ის მომხმარებლები ყოველკვირეულად ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ 300 მილიონზე მეტ კითხვას უსვამენ.
ისრაელში, ბეილინსონის სამედიცინო ცენტრის (Beilinson Medical Center) ქირურგებმა, დოქტორ იური პეისახოვიჩის ხელმძღვანელობით, ფილტვის გადანერგვის პირველი რობოტიზებული ოპერაცია წარმატებით ჩაატარეს. Da Vinci-ს რობოტული სისტემის გამოყენებით ჩატარებული ეს ქირურგიული ჩარევა მსოფლიოში დღემდე ჩატარებულ დაახლოებით 20 მსგავს პროცედურას შორის ერთ-ერთია. როგორც წესი, ფილტვის გადანერგვა, 8-დან 10 საათამდე გრძელდება და გულმკერდის სრულ გახსნასა და ნეკნების დაშორებას საჭიროებს, რაც ძლიერი პოსტოპერაციული ტკივილით ხასიათდება, ეს პაციენტისთვის ღრმად ჩასუნთქვასა და ნახველის გამოყოფას ართულებს და ფილტვების ინფექციებისა და გართულებების რისკს საგრძნობლად ზრდის. ხსენებული ოპერაცია კი რამდენიმე მცირე განაკვეთით განხორციელდა. ქირურგებმა რობოტის დახმარებით გადანერგილი ფილტვი პაციენტის სისხლძარღვებსა და სასუნთქ გზებს მინიმალური ტრავმით მიუერთეს, რის შედეგადაც, პაციენტის რეაბილიტაცია მოსალოდნელზე სწრაფად წარიმართა. ახალი მეთოდის გამოყენებამ გამორიცხა მკერდის ძვლის დიდი გაჭრა და ნეკნების გაწევა. მსოფლიოში პირველი ასეთი ოპერაცია 2023 წელს ესპანეთში ჩატარდა.
კლინიკური კვლევის დროს დადასტურდა, რომ კიბოს mRNA ვაქცინამ მელანომის რეციდივისა და გავრცელების რისკი შეამცირა. შესაბამის განცხადებას კომპანია Moderna ავრცელებს. ამ ფონზე ფარმაცევტული კომპანიის აქციები 160%-ით გაზარდა. ეს არის პირველი წარმატებული შედეგი მრნმ-ის (mRNA) კიბოს ვაქცინის კლინიკური კვლევის ბოლო ეტაპზე. ვაქცინა პაციენტის იმუნურ სისტემას „ასწავლის“, როგორ ებრძოლოს სიმსივნეს — ის მიზანში იღებს სიმსივნურ უჯრედებში არსებულ კონკრეტულ მუტაციებს. კვლევამ ასევე პირველად აჩვენა, რომ Keytruda-სთან {კიბოს საწინააღმდეგო იმუნოთერაპიული პრეპარატი} ამ ვაქცინის დამატება უკეთეს შედეგს იძლევა, ვიდრე მხოლოდ Keytruda-ს გამოყენება. მსგავსი მიდგომები ამჟამად ფილტვის, ძუძუსა და პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგაც გამოიცდება. Parker Institute for Cancer Immunotherapy-ის ხელმძღვანელმა კარენ კნუდსენმა თქვა, რომ Moderna-ს შედეგებმა შესაძლოა, მყარი სიმსივნეების მკურნალობაში ახალი ეპოქის დასაწყისი მოასწავოს. მისი თქმით, ეს წარმატებული შედეგი იმუნოთერაპიის განვითარების ახალ ეტაპს ხსნის — „ეს მხოლოდ დასაწყისია.“
აშშ-მ დაადასტურა, რომ დედამიწის ორბიტაზე კოსმოსური იარაღი განათავსა, რაც პირველი შემთხვევაა, როდესაც აშშ-მ ასეთი შეტევითი შესაძლებლობები აღიარა. აშშ-ის საჰაერო ძალების მდივანმა ტროი მეინკმა განაცხადა, რომ „ორბიტაზე“ იარაღის ფლობა აუცილებელი იყო აშშ-ის ძალების მტრული მტრის ქმედებებისგან დასაცავად. მეინკმა განაცხადა, რომ აშშ მზადაა „მზარდი საფრთხეებისთვის“, მაგრამ არ დაუკონკრეტებია იარაღის შესაძლებლობები ან როდის გაიგზავნა ის ორბიტაზე. BBC-ის ცნობით, 1967 წლის ხელშეკრულებით, მასობრივი განადგურების იარაღის ორბიტაზე გამოყენება აკრძალულია. მას შემდეგ სახელმწიფოები — მათ შორის აშშ, რუსეთი და ჩინეთი — ხელშეკრულების ფარგლებს გარეთ არსებულ სხვა შესაძლებლობებს განიხილავენ; მაგალითად, მოწინააღმდეგეთა თანამგზავრების სამიზნეში ამოღებას, რაც გადამწყვეტ როლს ასრულებს სამხედრო კომუნიკაციაში, დაზვერვასა და ნავიგაციაში.
ლონდონის ნევროლოგიისა და ნეიროქირურგიის ეროვნულ ჰოსპიტალში (UCLH) ნეიროქირურგებმა მსოფლიოში პირველად გამოიყენეს ხელოვნური ინტელექტი (AI) რეალურ დროში ტვინის სიმსივნის ამოსაკვეთად. ქირურგებმა ოპერაცია ახალი ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიის გამოყენებით ჩაატარეს, რომელიც ტვინის პაწაწინა ანატომიის იდენტიფიცირებას მნიშვნელოვანი სტრუქტურების ფერადი კოდირებით უწყობს ხელს, რათა ქირურგებმა უსაფრთხოდ ამოიცნონ ისინი. ამ ოპერაციამ 48 წლის ბრიტანელ პაციენტს მხედველობის სრული დაკარგვა აარიდა. საავადმყოფო ადრე ამ ტექნოლოგიას კვლევის ინსტრუმენტად იყენებდა, მაგრამ ხსენებული ოპერაცია პაციენტზე პირველად ჩატარდა. ტრადიციული მეთოდებისგან განსხვავებით, რომლებიც ოპერაციამდე გადაღებულ მრტ (MRI) სკანირებას ეყრდნობა, AI-სისტემა პირდაპირ აანალიზებდა ქირურგიული კამერიდან მიღებულ გამოსახულებას. პროგრამა ეკრანზე სხვადასხვა ფერით ნიშნავდა ტვინის უმცირეს ანატომიურ ნაწილებს. ის ექიმებს აჩვენებდა უხილავ სისხლძარღვებსა და ნერვებს, რომელთა დაზიანებაც კი ბრმა ზონაში იყო მოქცეული. 11-მილიმეტრიანი ადენომა ჰიპოფიზის მიდამოში მდებარეობდა. ეს ზონა მჭიდროდ არის გარშემორტყმული მხედველობის ნერვებითა და საძილე არტერიებით, სადაც ერთი მილიმეტრის ცდომილებასაც კი შეუძლია, სიბრმავე ან ინსულტი გამოიწვიოს.
აზიის განვითარების ბანკმა (ADB) დაამტკიცა ტექნიკური დახმარების პროექტი, რომელიც საერთაშორისო სავალუტო ფონდთან (IMF) თანამშრომლობის გაძლიერებას ისახავს მიზნად. პროექტი ითვალისწინებს „კავკასიის, ცენტრალური აზიისა და მონღოლეთის შესაძლებლობების განვითარების რეგიონული ცენტრის“ (CCAMTAC) საქმიანობის მხარდაჭერას, 2027–2032 წლებში. CCAMTAC-ის წევრია ცხრა ქვეყანა: სომხეთი, აზერბაიჯანი, საქართველო, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მონღოლეთი, ტაჯიკეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი. ცენტრი წევრი ქვეყნების ტექნიკურ დახმარებას და ტრენინგებს უზრუნველყოფს. დაფინანსება აზიის განვითარების ბანკის ტექნიკური დახმარების სპეციალური ფონდიდან შესრულდება. ბანკი აზერბაიჯანს, სომხეთს, საქართველოს, ყაზახეთსა და თურქმენეთს 10,000 აშშ დოლარს გამოუყოფს, ხოლო ყირგიზეთს, მონღოლეთს, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთს - 237,500 აშშ დოლარს. ცხრავე ქვეყანაში აზიის განვითარების ბანკის საერთო წვლილი 1 მილიონ აშშ დოლარს შეადგენს. ტექნიკური დახმარების ახალი ფაზა, გააძლიერებს ინსტიტუციურ შესაძლებლობებს, გააუმჯობესებს ეკონომიკურ მმართველობას მონაწილე ქვეყნებში და გააუმჯობესებს მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ ეკონომიკურ პოლიტიკას საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად.
EXCLUSIVE ევროკავშირმა „შავი ზღვის სინერგიის“ ინიციატივის შესრულების მე-4 ანგარიშზე მუშაობა დაასრულა. ანგარიში მოიცავს საქართველოსაც, როგორც ინიციატივის მონაწილე შავი ზღვის აუზის ქვეყანას. დოკუმენტში, რომელსაც Europetime გაეცნო, მნიშვნელოვანი ნაწილი ენერგიისა და ტრანსპორტის სფეროს ეთმობა. ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ ტრანსპორტის სფეროში, ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისა და შავი ზღვის მოსაზღვრე, ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნების საერთო საზრუნავი მოიცავს ნაოსნობის თავისუფლებას, საზღვაო უსაფრთხოებასა და საზღვაო გარემოს დაცვას. ამასთან, მეტი ძალისხმევაა საჭირო, რათა შავი ზღვის რამდენიმე სანაპირო ქვეყანაში საზღვაო ადმინისტრაციის ეფექტიანობა გაძლიერდეს. ამასთანავე, დოკუმენტში ხაზგასმულია, რომ ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტი - შავი და კასპიის ზღვის სანაპირო ქვეყნებისთვის გარემოსდაცვითი მდგრადობისა და საზღვაო უსაფრთხოების გაძლიერების შესახებ (BCSEA II), 2022 წლის პირველ ოქტომბერს დაიწყო. პროექტი ეხება საზღვაო უსაფრთხოებას და შავი ზღვის რეგიონში მხარს უჭერს საქართველოს, მოლდოვის რესპუბლიკას, თურქეთსა და უკრაინას - საერთო ბიუჯეტი 3,5 მილიონი ევროა. „რუსეთის აგრესიული ომის შედეგები უკრაინის წინააღმდეგ, სცილდება შავი ზღვის რეგიონს და იგრძნობა მთელ მსოფლიოში, რაც გავლენას ახდენს გლობალურ ეკონომიკაზე, მათ შორის, სასურსათო და ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაზე, როდესაც რუსეთი მუდმივად უმიზნებს საპორტო ინფრასტრუქტურასა და საწყობებს უკრაინაში. „შავ ზღვაში რუსეთი ხელს უშლის ნაოსნობისა და ფრენის თავისუფლებას, უკრაინის შავი ზღვის პორტების საზღვაო ბლოკადის მცდელობით. საქართველოს სეპარატისტულ რეგიონში, აფხაზეთში მდებარე შავი ზღვის პორტში, ოჩამჩირეში რუსეთის მიერ მუდმივი საზღვაო ბაზის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილებამ უსაფრთხოების რისკები და გამოწვევები შემატა.“ ინფორმაციისთვის, ენერგეტიკული გაერთიანება მოიცავს ევროკავშირს, უკრაინას, მოლდოვის რესპუბლიკას და საქართველოს წევრებად, ხოლო თურქეთსა და სომხეთს დამკვირვებლებად.“ ვკითხულობთ დოკუმენტში. მისივე თანახმად, „მოლდოვის რესპუბლიკა, საქართველო და უკრაინა, ასევე აქტიური პარტნიორები არიან აღმოსავლეთ პარტნიორობაში - მთავარ დისკუსიებში, რომლებიც მიზნად ისახავს, დააჩქაროს ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის განხორციელება აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებისთვის თანამშრომლობის ძირითად სფეროებში. სხვა საკითხებთან ერთად, ეს ეხება, დაკავშირებადობას, ტრანსპორტს, ენერგეტიკას, მწვანე და ციფრულ გადასვლებს, ასევე - გაზრდილ თანამშრომლობას ისეთ რეგიონებთან, როგორიცაა ცენტრალური აზია და დასავლეთ ბალკანეთი. საქართველო „ჩვენ შეგვიძლია, დავადასტუროთ, რომ საქართველო აქტიური მონაწილე იყო „შავი ზღვის სინერგიის“ ინიციატივაში, მათ შორის, მასთან დაკავშირებულ პოლიტიკაში, როგორიცაა, საერთო საზღვაო დღის წესრიგი და სტრატეგიული კვლევებისა და ინოვაციების ზონის მიმართულება,“ ამბობს Europetime-თან საუბარში ევროკავშირის პრესსპიკერი საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში პიტერ სტანო. სტანო ხაზს უსვამს, რომ „შავი ზღვის სინერგია“ არის ევროკავშირის ძირითადი რეგიონული პოლიტიკის ჩარჩო შავი ზღვის რეგიონისთვის და ერთ-ერთი ფუნდამენტური საყრდენი რეგიონში ევროკავშირის ჩართულობისთვის. „ის ხელს უწყობს თანამშრომლობას პოლიტიკის ფართო სპექტრში, მათ შორის, მდგრადი ლურჯი ეკონომიკის, საზღვაო კვლევებისა და ინოვაციების, მეთევზეობისა და აკვაკულტურის, გარემოს დაცვისა და კლიმატის ცვლილების ჩათვლით. სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა, დემოკრატია და ადამიანის უფლებები ასევე შავი ზღვის სინერგიის მნიშვნელოვანი ელემენტებია. ეს რეგიონული აქტივობები ამყარებს ორმხრივ ურთიერთობებს ევროკავშირსა და საქართველოს შორის,“ ამბობს პიტერ სტანო. ანგარიში Europetime რამდენიმე საკვანძო თემას გთავაზობთ კავშირები ევროკავშირის სხვა პოლიტიკასთან ან სტრატეგიებთან, რომლებიც აქტუალურია შავი ზღვის რეგიონისთვის „უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომისა და რეგიონში არსებული სხვა გამოწვევების მიუხედავად, აღმოსავლეთ პარტნიორობამ დააახლოვა უკრაინა, მოლდოვის რესპუბლიკა და საქართველო ევროკავშირთან - გრძელდება რეგიონული თანამშრომლობის ხელშეწყობა პარტნიორ ქვეყნებში სხვადასხვა სფეროებში. EaP კვლავაც იყო ნორმატიული მამოძრავებელი ტრანსფორმაცია პარტნიორებისთვის რეგიონში.“ ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობა - შავი ზღვის აუზის პროგრამა „2024 წლის იანვარში პროგრამამ დასაფინანსებლად შეარჩია 33 პროექტი, 110-ზე მეტი პარტნიორით. ისინი საქმიანობას უკვე 2024 წლიდან დაიწყებენ. წინადადებების მეორე მოწოდება 2024 წლის მარტში დაიწყო. შავი ზღვის აუზის პროგრამა ევროკავშირის სხვა პრიორიტეტებთან და რეგიონში განხორციელებულ ინიციატივებთან სინერგიით მუშაობს. 11 მილიონი ევრო დაეხმარება სამოქალაქო საზოგადოებას და გააძლიერებს სახელმწიფო ხელისუფლებების შესაძლებლობების განვითარებას, რაც ასევე შეესაბამება უკრაინის, მოლდოვის რესპუბლიკის და საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესებს. სულ ახლახან, უკრაინასა და მოლდოვის რესპუბლიკასთან ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებების გახსნის გადაწყვეტილებით და საქართველოსთვის კანდიდატის სტატუსის მინიჭებით, Interreg NEXT შავი ზღვის აუზის პროგრამა სულ უფრო სასარგებლო პლატფორმად იქცევა, რათა მხარი დაუჭიროს ამ ქვეყნების გაწევრიანების გზას და ხელი შეუწყოს უკეთეს მმართველობას თანამშრომლობის საკითხებში, მათ შორის, შესაბამისი ორგანოების ადმინისტრაციულ და ინსტიტუციურ შესაძლებლობებათა გაძლიერებით.“ ენერგია და ტრანსპორტი შავი ზღვის ყველა მეზობელი ვალდებულია, სისრულეში მოიყვანოს წმინდა ნულოვანი ემისიების მიღწევა 2050 წლისთვის/ ან დაახლოებით 2050 წელს. ევროკავშირი და მისი წევრი სახელმწიფოები, ისევე როგორც მოლდოვა, უკრაინა, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი შეუერთდნენ გლობალურ დაპირებას, გაასამმაგდეს განახლებადი ენერგიის სიმძლავრე და 2030 წლისთვის მსოფლიო მასშტაბით გაორმაგდება ენერგოეფექტურობა. რუმინეთი და ბულგარეთი შავ ზღვაში ოფშორული ქარის ენერგიის დარგში განვითარების პერსპექტივაზე მუშაობენ, როგორც ფიქსირებული, ისე მცურავი ტურბინებით. 16-მდე კომპანია ევროკავშირიდან, თურქეთიდან და დიდი ბრიტანეთიდან გაერთიანდა, რათა ევროკავშირის დაფინანსებით შეიმუშაოს 5 მეგავატი სიმძლავრის მცურავი ქარის ტურბინის დემონსტრატორი, რომელიც შავი ზღვის პირობებზე იქნება ადაპტირებული. მიმდინარეობს მუშაობა ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის დაკავშირებადობის ხელშეწყობისთვის, კანონმდებლობის ევროკავშირის ენერგეტიკულ კანონმდებლობასთან დაახლოებისა და ბაზრის ინტეგრაციის მიზნით. მწვანე ენერგიის სფეროში პარტნიორობა 2022 წელს დაიწყეს აზერბაიჯანმა, საქართველომ, რუმინეთმა და უნგრეთმა, სადაც გაწევრიანების ინტერესებს უფრო მეტი რეგიონული პარტნიორი იჩენს. მიმდინარეობს კვლევა, რუმინეთისა და საქართველოს სანაპიროებს შორის მაღალი ძაბვის გადამცემი წყალქვეშა კაბელის შესაძლო გაყვანის თაობაზე, რომელიც განკუთვნილია ორმხრივი სარგებლისთვის, ასევე სხვადასხვა შესაძლო სავაჭრო მარშრუტებზე რეგიონის მასშტაბით - ისეთი განახლებადი საწვავისთვის, როგორიცაა, წყალბადი. ევროკავშირი მხარს უჭერს სომხეთის მონაწილეობას რეგიონალურ პროექტებში, როგორიცაა, შავი ზღვის ელექტრო კაბელი. ევროკავშირმა შეიმუშავა მეთანის სფეროს სამოქმედო გეგმა, რომელიც ასახავს პოლიტიკასა და აქტივობებს, რომლებიც გლობალურ დონეზე Global Methane Pledge-ის მექანიზმის განხორციელებას შეუწყობს ხელს. სომხეთი, ბულგარეთი, ჩეხეთი, საქართველო, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვის რესპუბლიკა, ჩრდილოეთ მაკედონია, რუმინეთი, სერბეთი, თურქმენეთი, უკრაინა და უზბეკეთი შეუერთდნენ Global Methane Pledge-ს და ამ ქვეყნებმა ყოვლისმომცველი შიდა გეგმა უნდა მიიღონ. ბევრი რამ არის გასაკეთებელი დაპირების მისაღწევად, პოლიტიკიდან დაწყებული ფინანსებით დამთავრებული, ანგარიშგების მონიტორინგამდე და გადამოწმებამდე, დაშავი ზღვის მიმდებარე დანარჩენ ქვეყნებთან ჩართვა, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებთან, რომლებიც წიაღისეულ საწვავს აწარმოებენ. საქართველო და უკრაინა უერთდებიან ამ პარტნიორობას, რომელიც ბულგარეთს, რუმინეთსა და თურქეთს მოიცავს. ეს პარტნიორობა მხარს უჭერს ინვესტიციებს ერთობლივ კვლევით პროექტებსა და სხვა ერთობლივ აქტივობებში, რაც თავის მხრივ, მიზნად ისახავს მკვლევრების ჩართულობის წახალისებას შავი ზღვის სანაპიროს ყველა ქვეყნიდან და მოლდოვის რესპუბლიკიდან. რა არის „შავი ზღვის სინერგია ევროკომისიამ საზოგადოებას 2007 წელს გააცნო თავისი ახალი გეგმა, რომელიც შავი ზღვის რეგიონის ქვეყნებთან ევროკავშირის თანამშრომლობის გაღრმავებას ითვალისწინებს. ევროკომისიის ინიციატივაში ხაზგასმულია, რომ რეგიონული თანამშრომლობის ამოცანაა, ერთგვარად შეავსოს უკვე არსებული პროგრამები და შეთანხმებები. "შავი ზღვის სინერგიის" პრიორიტეტებს შორის არის ისეთი სფეროები, როგორიცაა ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და სხვა. პრიორიტეტების ჩამონათვალში შეხვდებით, აგრეთვე, "გაყინული კონფლიქტების" მოგვარების ხელშეწყობას, თუმცა რაიმე კონკრეტულ ინიციატივებს ტყუილად დაუწყებთ ძებნას. ევროკავშირის ინიციატივის - "შავი ზღვის სინერგიის" პრიორიტეტებს შორის არის ისეთი სფეროები, როგორიცაა, ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და სხვა. ზემოთ აღნიშნულ ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ შავი ზღვის რეგიონის გეოპოლიტიკურმა მოვლენებმა ხაზი გაუსვა: (i) შავი ზღვის კავშირის პროექტების სწრაფი განხორციელების მნიშვნელობას, რომელიც შექმნილია ევროკავშირის დამატებითი პოლიტიკის მიხედვით; (ii) გააძლიერა და გაამარტივა თანამშრომლობა რეგიონის სხვა კრიტიკულ ინფრასტრუქტურაზე.
Europetime-ის შეკითხვის საპასუხოდ, პოლიტიკურ საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელმა ჯონ ბასმა განაცხადა, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს ვალდებულებები, რომლებიც თან სდევს წევრობას. 2008 წლის აპრილში, ბუქარესტის სამიტზე ალიანსის სახელმწიფოებისა და მთავრობების ხელმძღვანელები შეთანხმდნენ, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი. გადაწყვეტილება კიდევ ერთხელ დადასტურდა 2009, 2010 და 2012 წლების სამიტებზე. 2009 წლიდან 2012 წლამდე საქართველოში აშშ-ის ელჩის თანამდებობაზე ყოფნისას არაერთხელ მოგვისმენია თქვენი კომენტარები საქართველოს NATO-ში ინტეგრაციასთან დაკავშირებით. როგორ შეესაბამება თქვენი ადრინდელი ვარაუდები/მოლოდინები ქვეყნის ალიანსში ინტეგრაციის დღევანდელ დინამიკასა და პროცესს? ამ შეკითხვით მიმართა Europetime-მა პოლიტიკურ საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელ ჯონ ბასს. “დასაწყისისთვის ვიტყოდი, რომ ბევრი ჩვენგანისთვის, ვინც საქართველოში დრო დავყავით ან ვმუშაობდით ქართველებთან, განსაკუთრებით, 2008 წლის კონფლიქტის შემდეგ, როდესაც რუსეთი კვლავ ცდილობდა, ეკარნახა, როგორ უნდა ეცხოვრა მეზობელ ქვეყანას და ჰქონდეს თუ არა ამ ქვეყანას თავისუფალი არჩევანი, თავისი უსაფრთხოების დასაცავად იურთიერთოს, ამ შემთხვევაში NATO-სთან - ძალიან შემაშფოთებელია ევოლუციის დანახვა ბოლო წლებში, და განსაკუთრებით, „ქართული ოცნების“ მთავრობის ბოლო თვეებში. თუ ვინმე პირდაპირ იკითხავს, თუ როდის გახდება საქართველო NATO-ს წევრი - ამაზე პასუხი არის ის, რომ საქართველო გახდება წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს ვალდებულებები, რომლებიც თან სდევს წევრობას, მათ შორის, დაიცვას პრინციპები, დემოკრატიული მმართველობის ფუნდამენტური პრინციპების ჩათვლით, რომ ხალხი თავისუფალია, აირჩიოს საკუთარი ლიდერები. სამწუხაროდ, მას შემდეგ, რაც მე ვიყავი ელჩი საქართველოში, ჩვენ არ გვინახავს საქართველოს პროგრესი ამ მიზნებისკენ. სამწუხაროდ, ბევრი უკუსვლა ვნახეთ,“ - აღნიშნა ბასმა საერთაშორისო და ქართული მედიისთვის გამართულ ონლაინ პრესკონფერენციაზე. „როგორც აშშ-ის ელჩისთვის, რომელიც ბევრს მუშაობდა იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ყოფილიყო პირობები, რათა "ქართული ოცნებისთვის" სამართლიანი კონკურენცია ყოფილიყო 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე, ღრმად შემაშფოთებელია იმის დანახვა, რომ იგივე ჯგუფი ახლა ანადგურებს დემოკრატიული მმართველობისა და საზოგადოების საფუძვლებს. და ბოლოს, ვიტყოდი, რომ ღრმად შემაშფოთებელი და სამწუხაროა იმის დანახვა, რომ მთელი საზოგადოების მისწრაფებები და ოცნებები ერთი ინდივიდის, ბიძინა ივანიშვილის უკმაყოფილებების მძევალია,“ - განაცხადა ჯონ ბასმა. ჯონ ბასი 2009-2012 წლებში, საქართველოში ამერიკის ელჩი იყო. ის აშშ-ის სენატმა 2021 წლის 17 დეკემბერს დაამტკიცა მენეჯმენტის საკითხებში მდივნის მოადგილედ. სახელმწიფო მდივანმა კი, 2024 წლის 23 მარტს დანიშნა ჯონ ბასი პოლიტიკურ საკითხებში მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლად. აშშ საქართველოს NATO-ს პარტნიორობის ღონისძიებაზე მიიწვევს NATO-ს ურთიერთობები საქართველოსთან
EXCLUSIVE Europetime-ს ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი უდასტურებს, რომ ბაიდენის ადმინისტრაციამ შავი ზღვის რეგიონის მიმართ ყოვლისმომცველი სტრატეგია უკვე აამოქმედა. სტრატეგია, რომელსაც Europetime გაეცნო, გულისხმობს გაზრდილ პოლიტიკურ და დიპლომატიურ ჩართულობას და სხვა მნიშვნელოვან აქტივობას, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ხედვას ეფუძნება. „შეერთებული შტატები ამ სტრატეგიას უკვე ახორციელებს და მოკავშირეებთან, პარტნიორებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან მჭიდრო კოორდინაციას გავაგრძელებთ, რათა სტრატეგია, საერთო მიზნების მისაღწევად წინ წავწიოთ. მისი განხორციელების ვადები მიზანზე ან აქტივობაზე იქნება დამოკიდებული. ჩვენი ზოგიერთი მიზანი, როგორიცაა, გაზრდილი პოლიტიკური ჩართულობა და შეტყობინებების გაგზავნა, მიმდინარე პროცესია; ასევე, ჩვენი მოკავშირეებისა და პარტნიორების თავდაცვის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა უკვე დაწყებულია. ჩვენი სტრატეგია უზრუნველყოფს მთლიანი მთავრობის ხედვას და ჩარჩოს, რომლის მეშვეობითაც, ჩვენ შეგვიძლია, გავაგრძელოთ მიმდინარე ძალისხმევა, განვავითაროთ სამომავლო ინიციატივები და განვაცხადოთ დაფინანსების მოთხოვნის შესახებ, მისი განხორციელების მხარდასაჭერად,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა. რა არის შავი ზღვის სტრატეგია? სახელმწიფო დეპარტამენტში, Europetime-თან ამბობენ, რომ 2023 ფისკალური წლის, ეროვნული თავდაცვის ავტორიზაციის აქტში, შეერთებული შტატების ეროვნული უსაფრთხოების საბჭო (NSC) აშშ-ის კონგრესი სთხოვდა, შავი ზღვის რეგიონის მხარდასაჭერად, შეემუშავებინა და განეხორციელებინა სტრატეგია, რომელიც გვთავაზობდა უსაფრთხო, აყვავებულ, ურთიერთდაკავშირებულ და მავნე ზეგავლენისგან, ეკონომიკური იძულებისა და ტერიტორიული მთლიანობისადმი საფრთხისგან თავისუფალ გარემოს, NSC-მ სახელმწიფო დეპარტამენტს ანგარიშის შემუშავების უფლებამოსილება უწყებათაშორისი კოორდინაციის საფუძველზე გადასცა. სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებით, სტრატეგია მოუწოდებს სააგენტოებს შეერთებული შტატების მთავრობაში, ითანამშრომლონ პარტნიორებთან ორმხრივ და მრავალმხრივ დონეზე, რათა გაზარდონ პოლიტიკური და დიპლომატიური ჩართულობა, უზრუნველყონ რეგიონული უსაფრთხოება, გააძლიერონ რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობა, უზრუნველყონ სუფთა და უსაფრთხო ენერგია, გააძლიერონ კანონის უზენაესობა, ხელი შეუწყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემას, ებრძოლონ კორუფციას და დეზინფორმაციას. „შავი ზღვის რეგიონის მიმართ სტრატეგიის მეშვეობით, შეერთებული შტატები გააძლიერებს რეგიონის ქვეყნებთან პარტნიორობას, რათა ხელი შეუწყოს მშვიდობასა და კეთილდღეობას ყველასათვის. სტრატეგია ასევე ასახავს ამერიკის მიდგომას, რომელიც უკრაინაში რუსეთის სასტიკი სრულმასშტაბიანი შეჭრის გრძელვადიანი შედეგების მყისიერ აღმოფხვრას გულისხმობს,“ აცხადებენ აშშ-ის საგარეო უწყებაში. ბენ ჰოჯესი: ბაიდენის ადმინისტრაციამ უნდა გამოაცხადოს შავი ზღვის რეგიონის ყოვლისმომცველი სტრატეგია - ექსკლუზიური ინტერვიუ ცნობისთვის, NATO-ს ახალი სტრატეგიული კონცეფცია, რომელიც 2022 წლის მადრიდის სამიტზე მიიღეს, ისტორიაში პირველად ახსენებს შავ ზღვას. კონცეფცია შავ ზღვას ახასიათებს, როგორც ალიანსისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობის არეალს. შავი ზღვის სამი სახელმწიფო, NATO-ს წევრია: თურქეთი, რუმინეთი და ბულგარეთი, ხოლო ორი მათგანი NATO-ს ძალიან ახლო პარტნიორი - უკრაინა და საქართველო. 2014 წელს უკრაინაში რუსეთის აგრესიის შემდეგ, NATO-მ შავ ზღვასა და მის შემოგარენში თავისი ყოფნა გაზარდა. 2022 წლის თებერვალში უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ, ალიანსმა კიდევ უფრო გაამახვილა ყურადღება ამ სტრატეგიულ რეგიონზე. არსებობს ორი ახალი საბრძოლო ჯგუფი, რომლებიც რუმინეთსა და ბულგარეთში შეიქმნა. შავი ზღვის თავზე NATO უფრო მეტ ფრენას ახორციელებს. ეკონომიკური ზონა აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანაშემწემ ევროპისა და ევრაზიის საკითხებში ჯეიმს ო'ბრაიენმა 25 იანვარს განაცხადა, რომ შავი ზღვა ეკონომიკური ჩართულობისთვის აქტიური ზონა გახდება. მან ხაზი გაუსვა, რომ საქართველოსა და რუმინეთს შორის გათხევადებული გაზის ტრანსპორტირება მოხდება. ასევე იქნება რამდენიმე წყალქვეშა კაბელი ელექტროენერგიისთვის, კომუნიკაციებისთვის და ასე შემდეგ. ჯეიმს ო'ბრაიენმა აღნიშნა, რომ აშშ შავი ზღვის რიგ პროექტებზე ევროკავშირთან ერთად იმუშავებს. „ჩვენ კვლავ ვიმუშავებთ ევროკავშირთან, რადგან ეს არის ფუნდამენტური პარტნიორობა,“ აღნიშნა ჯეიმს ო'ბრაიენმა. „ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ეს ყველაფერი დაცულია და უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ამ ფართო სპექტრის ქვეყნებში ჩართულობის წესები ყველასთვის გასაგებია, მათ შორის, რუსეთისთვის. ჩვენ ამას გავაკეთებთ საქართველოსთან ერთად,“ - განმარტა ბლინკენის თანაშემწემ. ასევე წაიკითხეთ: ევროკავშირი „შავი ზღვის სინერგიის“ შესრულების მე-4 ანგარიშზე მუშაობს, ევროკავშირი შავ ზღვაში ჩართულობის შესახებ მომავალ ხედვას განსაზღვრავს სახელმწიფო დეპარტამენტი შავი ზღვის რეგიონის მიმართ აშშ-ის სტრატეგიაზე: ჩვენი მოკავშირეებისა და პარტნიორების თავდაცვის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა უკვე დაწყებულია რა დონემდე გაიზარდა NATO-ს სამხედრო ყოფნა ალიანსის აღმოსავლეთ ფლანგზე - NATO-ს მიერ განახლებულ დოკუმენტში საქართველოც არის ნახსენები
Europetime-ის შეკითხვის საპასუხოდ, სახელმწიფო დეპარტამენტში აცხადებენ, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები ამ ეტაპზე, აფასებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების პოტენციურ სფეროებს, სადაც აშშ-ის მთავრობას შეუძლია, პროექტის საკონსულტაციო ტექნიკურ დახმარებაში წვლილის შეტანა, პროექტის მომზადება ან/და დაფინანსება ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების ხელშესახები წინსვლისთვის. ვაშინგტონი ინფრასტრუქტურულ პროექტებში ინვესტიციების მასშტაბირების საჭიროებაზე მიუთითებს. „ზოგადად, ჩვენ მივესალმებით და ვახალისებთ მრავალმხრივ ძალისხმევას, დასავლეთ ევროპისკენ ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიის რეგიონული კავშირის მხარდასაჭერად. ასეთი ძალისხმევა ხელს უწყობს უფრო უსაფრთხო, მდგრადი და აყვავებული რეგიონის შექმნას. ევროკავშირის „გლობალური კარიბჭის “ინვესტორთა ფორუმი, კომერციული სამართლის განვითარების პროგრამის ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის საკოორდინაციო პლატფორმა და USAID Trade Central Asia მხოლოდ რამდენიმეა იმ პროგრამებიდან, რომლითაც შეერთებული შტატები ჩვენს ევროპელ კოლეგებთან მჭიდრო კოორდინაციის მხარდაჭერას აგრძელებს, ცენტრალურ აზიაში ჩვენს პარტნიორებთან კავშირის გასაუმჯობესებლად და ეკონომიკის დივერსიფიკაციის მიზნით. C5+1 დიპლომატიური პლატფორმის მეშვეობით, ჩვენ ვაგრძელებთ რეგიონული თანამშრომლობისა და დიალოგის ხელშეწყობას, რომელიც ეხმარება რეგიონს, გადაჭრას საერთო უსაფრთხოებისა და ეკონომიკური გამოწვევები და კიდევ ერთხელ დავადასტუროთ ჩვენი (ცენტრალურ) აზიელი პარტნიორების ავტონომია და სუვერენიტეტი. 2023 წლის სექტემბერში გამართული C5+1 საპრეზიდენტო სამიტის დროს, პრეზიდენტმა ბაიდენმა დაადასტურა აშშ-ის მხარდაჭერა, რომლის მიზანიცაა PGI-ის მეშვეობით, ტრანსკასპიური დერეფნის დაკავშირებადობა, ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების მასშტაბირება, ეკონომიკური განვითარების დაჩქარება და ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. PGI-ის მეშვეობით, შეერთებული შტატები ამჟამად აფასებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების პოტენციურ სფეროებს, სადაც აშშ-ის მთავრობას შეუძლია, პროექტის საკონსულტაციო ტექნიკურ დახმარებაში წვლილის შეტანა, პროექტის მომზადება ან/და დაფინანსება, ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების ხელშესახები წინსვლისთვის,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა. ინფორმაციისთვის, PGI (აშშ) არის კოორდინატორის ოფისი გლობალური ინფრასტრუქტურისა და ინვესტიციების პარტნიორობისთვის (PGI) ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს აშშ-ის პრეზიდენტის G7+ ფლაგმანურ ინიციატივას სტრატეგიული, ღირებულებებზე ორიენტირებული და მაღალი სტანდარტების ინფრასტრუქტურისა და ინვესტიციების განვითარებისთვის დაბალ და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში. ასევე წაიკითხეთ: ბულგარეთის ელჩი: საბორნე მიმოსვლის ხელშეკრულებას უფრო კონკრეტული და თანამშრომლობის ფარგლებში ქმედება უნდა მოჰყვეს
ორი წელი ომიდან: პუტინმა აღიარა, რომ მიზანს ჯერ ვერ მიაღწია; უკრაინა აშშ-ის კრიტიკული დახმარების მოლოდინშია; ბაიდენის ადმინისტრაცია, კიევის დახმარების საკითხის გარშემო, კონგრესში მიმდინარე დავის ფონზე, რუსეთის წინააღმდეგ „გამანადგურებელ სანქციებს“ აანონსებს. ომის მეორე წლისთავის წინ, პირველ თებერვალს კიევმა ევროკავშირისგან ფინანსური რესურსის მიღების გარანტია მიიღო, როდესაც ბლოკი 50 მილიარდის ევროს მოცულობის პაკეტის მიღებაზე შეთანხმდა. თუმცა რუსეთის სარაკეტო იერიშების ფონზე, კიევი კვლავ აშშ-ის კრიტიკული დახმარების მოლოდინშია. ომიდან ორი წლის შემდეგ, უკრაინის მიმართ აშშ-ის დახმარების საკითხი კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა. პუტინმა აღიარა, რომ უკრაინაში „მიზანს ჯერ ვერ მიაღწია.“ კიევი და მისი მთავარი პარტნიორი - აშშ, რომელმაც ყველაზე მეტი სამხედრო დახმარება გაიღო უკრაინისთვის, ახლა რესურსების შეფერხების უარყოფით გავლენებზე უკვე მიუთითებენ. ბრძოლის ველზე მძიმე სურათია. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის (ჯეიმს ბეიკერი - 1989 -1992) სპეციალური წარმომადგენელი და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან ურთიერთობის საკითხებში მრჩეველი, პოლ გობლი მიიჩნევს, რომ „რუსეთი ვერ გაიმარჯვებს მაშინაც კი თუ მისმა სამხედროებმა უკრაინა დაიკავეს, რადგან მას კატასტროფული მომავალი ექნება“: „რადგან მოსკოვს ნომინალური კონტროლის საზღვრებში 40 მილიონი მტერი ეყოლება,“ ამბობს გობლი Europetime-თან. „რუსეთის მიერ წარმოებული ომი უკრაინის წინააღმდეგ გაგრძელდება, ვიდრე კრემლი არ გააცნობიერებს, რომ ვერ გაიმარჯვებს,“ - მიიჩნევს ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი. მისი განცხადებით, ამიტომ მნიშვნელოვანია, გაგრძელდეს უკრაინის მხარდაჭერა და მას მიეწოდოს ყველაფერი, რაც სჭირდება. პოლ გობლს, რომელიც ასევე იკავებდა სახელმწიფო დეპარტამენტში დაზვერვისა და კვლევის ბიუროს ანალიტიკოსის პოზიციას, არ სჯერა, რომ პუტინი ოდესმე წაგებას აღიარებს. „პუტინი გააგრძელებს საკუთარი ქვეყნის მსხვერპლად შეწირვას, რათა ძალაუფლება სიკვდილამდე შეინარჩუნოს,“ ამბობს პოლ გობლი. ბაიდენის ადმინსტრაცია და უკრაინის ხელისუფლება იმედოვნებენ, რომ კონგრესი უკრაინისთვის კრიტიკულ დახმარებას დაამტკიცებს. თეთრი სახლის ეროვნული უშიშროების კომიტეტის სპიკერმა, ჯონ კირბიმ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ უკრაინის მიერ ავდიივკის დატოვება კონგრესის უმოქმედობის შედეგია. მან აღნიშნა, რომ უკრაინულ მხარეს რამდენიმე თვის განმავლობაში ჰქონდა რუსეთის თავდასხმების შეჩერების შესაძლებლობა, ვიდრე საბრძოლო მასალა არ დაუმთავრდა. „განსაკუთრებით საბრძოლო მასალის საარტილერიო სახეობები, რომლებიც იმისთვის სჭირდებოდა, რომ რუსული ძალებისთვის უკრაინულ თავდაცვით ხაზებამდე მისვლასა და ამ პოზიციების დაპყრობაში შეეშალა ხელი,” - განაცხადა კირბიმ. თავის მხრივ, უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დმიტრო კულებამ CNN-ის ჟურნალისტ ქრისტიან ამანპურთან საუბარში განაცხადა, რომ უკრაინა ავდიივკას არ დაკარგავდა იმ შემთხვევაში თუ კიევი „მიიღებდა ყველა საჭირო საარტილერიო ჭურვს, რომლებიც დაცვისთვის სჭირდება.“ „ხალხმა ერთი მარტივი რამ უნდა გაიგოს. კანონპროექტის მიღება - ეს მნიშვნელოვანია, მაგრამ იმისთვის, რომ რაღაცები ფრონტზე გაიგზავნოს, დროა საჭირო. და სანამ ეს გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არაა, პლუს გაითვალისწინეთ ლოგისტიკა, მთელი ეს დრო ჩვენი ჯარისკაცები საკუთარ თავს გაწირავენ ფრონტზე, რუსეთის უფრო დიდი ძალების წინააღმდეგ დაცვაში,“ - განაცხადა კულებამ. აშშ-ის ელჩი ბრიჯიტ ბრინკი აღნიშნავს, რომ ახლა თითოეული დღე გადამწყვეტია. „ამ კვირას რუსეთის მიერ უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის მეორე წლისთავია. უკრაინის გასვლა ავდიივკიდან აჩვენებს, რომ ბრძოლის ველზე ვითარება უკიდურესად რთულია, მაგრამ უკრაინელებმა მოლოდინებს გადააჭარბეს კიდევ ერთხელ. NATO აგრძელებს უკრაინის მხარდაჭერას. მხოლოდ ბოლო დღეების განმავლობაში მოკავშირეებმა მილიარდობით ევროს ოდენობის სამხედრო დახმარების პაკეტების შესახებ გამოაცხადეს, მათ შორის საჰაერო დაცვისთვის, საარტილერიო ჭურვებისთვის და F-16-ის აღჭურვილობისთვის,” - განაცხადა თავის მხრივ, ალიანსის გენმდივანმა იენს სტოლტენბერგმა. გარდა ამისა, იენს სტოლტენბერგის თქმით, რუსი სამხედროების მიერ ავდეევკის დაკავებას არ ექნება არსებითი სტრატეგიული მნიშვნელობა სიტუაციაზე. „ჩემზე, ისევე, როგორც ყველაზე, შთაბეჭდილება მოახდინა უკრაინის გამძლეობამ, რომელსაც საერთაშორისო მხარდაჭერა უმაგრებდა ზურგს, თუმცა ეს უკანასკნელი, მაგრამ არა პირველი, გარკვეულწილად, მცირდება,“ აღნიშნავს პოლ გობლი Europetime-თან. უკრაინაში აშშ-ის ელჩის ბრიჯიტ ბრინკის თქმით, აშშ-ის ხელისუფლება, მათ შორის, პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი ცდილობს, დააჩქაროს ახალი დაფინანსების დამტკიცება უკრაინის დასახმარებლად. მაგრამ არ არსებობს „გეგმა B“ იმ შემთხვევაში, თუ კონგრესი უარს იტყვის ინიციატივის მხარდაჭერაზე. „ომი ჩიხშია და გარკვეული პერიოდია, ასე გრძელდება. როგორც ჩანს, გადამწყვეტი წინსვლა არცერთ მხარეს არ შეუძლია,“ ამბობს Europetime-თან კლაუს ლარესი - ჩრდილოეთ კაროლინის (აშშ) უნივერსიტეტის პროფესორი, ვუდრო უილსონის საერთაშორისო ცენტრის ანალიტიკოსი, ლარესი ასევე გახლდათ ჰარვარდის უნივერსიტეტის ევროპული კვლევების მოწვეული მეცნიერი. ანალიტიკოსის შეფასებით, პუტინს სურს, დაელოდოს აშშ-ის არჩევნების შედეგს ნოემბერში. „შესაძლოა, ტრამპმა უარი თქვას უკრაინის მხარდაჭერაზე, მაგრამ დანამდვილებით ეს ჯერ არ ვიცით,“ - აღნიშნავს კლაუს ლარესი. ამერიკელ ანალიტიკოსს მიაჩნია, რომ შტატების დახმარება სიტუაციას ახლა ალბათ, შეცვლიდა, თუმცა დანამდვილებით, პროგნოზების გაკეთება რთულია. შტატებს უკვე მზად აქვს იმ დახმარების ჩამონათვალი, რომლის გაგზავნას უკრაინისთვის სასწრაფოდ გეგმავს, მას შემდეგ, თუ კონგრესი უკრაინისთვის საციცოცხლო მნიშვნელობის პაკეტს დაამტკიცებს. 23 თებერვალს, ომის მეორე წლისთავზე, ევროკავშირმა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მე-13 პაკეტი დაამტკიცა. აშშ-მ რუსეთის წინააღმდეგ გამაბადგურებელი სანქციები დააანონსა. ცნობისთვის, 2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო. 12 აპრილს, აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი გენოციდში დაადანაშაულა. რუსეთის ძალებმა 2022 წლის 4-დან 31 მარტამდე უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან ჩრდილო-დასავლეთით 30 კილომეტრში მდებარე ქალაქ ბუჩის ოკუპაციის დროს ომის აშკარა დანაშაულები ჩაიდინეს, ნათქვამია Human Rights Watch-ის 21 აპრილს გამოქვეყნებულ დეტალურ ანგარიშში. ორგანიზაციამ ომის დანაშაულის და კაცობრიობის წინააღმდეგ პოტენციური დანაშულის მტკიცებულებები შეაგროვა. ომის დანაშაულში ბრალდებული პირველ რუსი ჯარისკაცს უკრაინის სასამართლომ სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. 2023 წლის 17 თებერვალს ჰააგის სასამართლომ პუტინის დაკავების ორდერი გასცა. რუსთის მიერ ჩადენილ სამხედრო დანაშაულებზეა საუბარი 2024 წლის იანვარში, ადამიანის უფლებების დამცველი ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის ანგარიშშიც, რომელიც რუსეთის ჯარების მიერ 2022 წლის გაზაფხულზე აზოვის ზღვის საპორტო ქალაქ მარიუპოლზე თავდასხმას ეხება. ორგანიზაცია ახალი დასკვნების საფუძველზე წერს, რომ 2022 წელს უკრაინის ქალაქ მარიუპოლზე რუსული თავდასხმის შედეგად ათასობით მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და დაშავდა, მათ შორის - ბევრი აშკარად უკანონო თავდასხმების შედეგად. „რუსული ძალების მიერ მარიუპოლის განადგურება და უკრაინული კულტურის წაშლის მცდელობა, უკრაინაში მათი სრულმასშტაბიანი შეჭრის ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი თავია. საერთაშორისო ორგანოებმა და მართლმსაჯულების ერთგულმა მთავრობებმა ყურადღება უნდა გაამახვილონ რუსი მაღალჩინოსნების მიმართ გამოძიებაზე, რომლებიც შესაძლოა, მარიუპოლში სამხედრო დანაშაულებში იყვნენ ჩართულნი,“ წერს HRW. ანგარიშში ასევე ვკითხულობთ, რომ რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის და სხვა მაღალი თანამდებობის პირების მიმართ გამოძიება უნდა ჩატარდეს და ისინი სათანადოდ უნდა დაისაჯონ რუსული ძალების მიერ მარიუპოლში საბრძოლო მოქმედებების დროს ჩადენილი აშკარა სამხედრო დანაშაულების გამო. უკრაინის პრეზიდენტის ვოლოდიმირ ზელენსკის შეფასებით, ომი დასრულდება მაშინ, როცა მსოფლიო „გააცნობიერებს პუტინის საფრთხეს.“
NATO-ს გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმა 19 მარტს თავისი ტურნე სამხრეთ კავკასიაში, ერევანში, სომხეთში ვიზიტით დაასრულა, სადაც პრეზიდენტ ვაჰაგნ ხაჩატურიანს და პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს შეხვდა. ეს ამ რანგში სტოლტენბერგის სავარაუდოდ, ბოლო ვიზიტი იყო, რადგან ის NATO-ს გენმდივნის პოსტს წელს დატოვებს. ფოტო - ხავიერ კოლომინა სამხრეთ კავკასიის რეგიონში სტოლტენბერგის ვიზიტზე კომენტირებისას, კრემლმა სამშაბათსვე განაცხადა, რომ ბლოკის მცდელობებმა, „გააფართოოს თავისი ყოფნა ამ ტერიტორიაზე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ხელი შეუწყოს სტაბილურობას.“ კრემლს ხშირად შეახსენებენ, რომ NATO დემოკრატიული ქვეყნების ალიანსია და მისი კარი ღიაა სხვა დემოკრატიული ქვეყნებისათვის, რომლებიც თავად წყვეტენ, შეუერთდნენ თუ არა NATO-ს. NATO არასოდეს აიძულებს ვინმეს, ალიანსში გაწევრიანდეს. „ჩვენ არ გვსურს ისეთ სამყაროში ცხოვრება, სადაც მოსკოვი წყვეტს, რა უნდა აკეთონ მისმა მეზობლებმა და რა არა, ეს გავლენის სფეროების სამყაროა და ჩვენ არ გვინდა ამ სამყაროში ცხოვრება,“ ამბობენ ალიანსში. როგორც ცნობილია, იენს სტოლტენბერგმა სამდღიანი ვიზიტისას მოლაპარაკებები გამართა აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის ლიდერებთან.“ საგულისხმოა, რომ სტოლტენბერგს სამივე ქვეყანაში ერთი გამოკვეთილი გზავნილი ჰქონდა - მეტი უნდა გაკეთდეს უკრაინის დასახმარებლად. „თუ პუტინი წარმატებას მიაღწევს უკრაინაში, არსებობს რეალური რისკი იმისა, რომ მისი აგრესია აქ არ შეჩერდება და სხვა ავტორიტარული აქტორები გათამამდებიან,“ - განაცხადა ალიანსის გენმდივანმა დღეს, სომხეთში ვიზიტისას, სტოლტენბერგმა NATO-ს ყველა პარტნიორს მოუწოდა, „გააკეთონ ყველაფერი, რაც შეუძლიათ, რათა პუტინმა არ გაიმარჯვოს თავის აგრესიულ ომში.“ მან გაიმეორა ის, რაც თქვა მათ შორის, თბილისში, რომ „ბრძოლის ველზე ვითარება რთულია, ამიტომ, უკრაინის მიმართ მხარდაჭერა უნდა გაძლიერდეს.“ ვიზიტი სომხეთში - „სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობა NATO-სთვის მნიშვნელოვანია,“ ამ გზავნილით აღწერს ალიანსი სომხეთში ვიზიტს. ეს იყო სტოლტენბერგის პირველი ვიზიტი მას შემდეგ, რაც სომხეთმა NATO-სთან უფრო დაახლოების სურვილი დააფიქსირა. მოსალოდნელია, რომ ერევანი ალიანსის ახალ პროგრამებში ჩაერთვება, თუმცა „გაწევრიანება დღის წესრიგში არ არის.“ აღსანიშნავია, რომ ერევანმა ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მოპოვების სურვილიც ღიად დააფიქსირა. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთი რუსეთი მოკავშირედ რჩება, მან არაერთხელ განაცხადა, რომ არ უჭერს მხარს მოსკოვის მიერ წარმოებულ ომს უკრაინაში და კიევში ჰუმანიტარული დახმარებაც გაგზავნა, რამაც რუსეთის გაბრაზებაც გამოიწვია. ერევანში ვიზიტისას კი, სტოლტენბერგმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი უკრაინის მიმართ „სოლიდარობის“ გამო შეაქო. ბოლო პერიოდში ერევანი ასევე ხშირად მიუთითებდა, რომ უსაფრთხოების სფეროში რუსეთზე დამოკიდებულება შეცდომა იყო. NATO-ს ცნობით, სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობის შესახებ საუბრისას, გენერალურმა მდივანმა მოუწოდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს, მიაღწიონ შეთანხმებას ურთიერთობების ნორმალიზაციისა და გრძელვადიანი მშვიდობისთვის გზაზე. „ეს მნიშვნელოვანია ევროატლანტიკური უსაფრთხოებისთვის, რადგან ჩვენ უფრო სახიფათო სამყაროს წინაშე ვდგავართ,” - ხაზგასმით აღნიშნა მან და გაიმეორა, რომ ”NATO მხარს უჭერს სომხეთის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და მის მშვიდობიან მისწრაფებებს.” ვიზიტის დროს გენერალურმა მდივანმა ისაუბრა სომხეთის რეფორმების პროგრესზე. „თქვენ ასევე აჩვენეთ რეალური ვალდებულება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის, თქვენი დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერებისა და კანონის უზენაესობის დაცვის მიმართ,” - აღნიშნა სტოლტენბერგმა. ვიზიტი აზერბაიჯანში - “სამხრეთ კავკასიაში მშვიდობა მნიშვნელოვანია შავი ზღვის რეგიონისთვის“ სტოლტენბერგმა ბაქოში განაცხდა, რომ მოუთმენლად ელის პარტნიორობის შემდგომ გაძლიერებას. „მშვიდობა ამ რეგიონში ძალზე მნიშვნელოვანია ხალხისთვის, რეგიონის ქვეყნებისთვის, მაგრამ ასევე მნიშვნელოვანია შავი ზღვის რეგიონისთვის, ჩრდილო ატლანტიკური უსაფრთხოებისთვის და ამიტომ, მშვიდობა, სტაბილურობა მნიშვნელოვანია არამხოლოდ აქ, არამედ, უსაფრთხოება - უფრო ფართოდ. „სომხეთსა და აზერბაიჯანს ახლა აქვთ შესაძლებლობა, მიაღწიონ გრძელვადიან მშვიდობას წლების განმავლობაში კონფლიქტის შემდეგ. მე ვაფასებ იმას, რასაც ამბობთ, რომ თქვენ უფრო ახლოს ხართ სამშვიდობო შეთანხმებასთან, ვიდრე ოდესმე. და მე შემიძლია, უბრალოდ, მოგიწოდოთ, გამოიყენოთ ეს შესაძლებლობა სომხეთთან ხანგრძლივი სამშვიდობო შეთანხმების მისაღწევად,“ განმარტა სტოლტენბერგმა. ამასთან, NATO-ს გენდმივანმა უკრაინასთან დაკავშირებით საუბრისას განაცხადა, რომ მიესალმება აზერბაიჯანის მხრიდან გაწეულ საჭირო მხარდაჭერას. მან თბილისისა და ერევნის მსგავსად, ბაქოშიც გაიმეორა, რომ უკრაინისთვის მეტი დახმარებაა საჭირო. სტოლტენბერგმა რეგიონის ქვეყნებს გააქტიურებისკენ მოუწოდა. „რა თქმა უნდა, როცა უფრო ფართო რეგიონს ვუყურებთ, უნდა აღინიშნოს, რომ უკრაინა შავი ზღვის ქვეყანაა. ეს არის NATO-ს პარტნიორი ქვეყანა და რუსეთი აგრძელებს აგრესიულ ომს უკრაინის წინააღმდეგ. მოკავშირეები უკიდურესად შეშფოთებულნი არიან მიმდინარე ომის შედეგებით და მხარს უჭერენ უკრაინას. მივესალმები იმ საჭირო მხარდაჭერას, რომელსაც აზერბაიჯანიც უწევს უკრაინას. ასევე, როდესაც საქმე ეხება ჰუმანიტარულ დახმარებას, ეს ძალიან საჭიროა, მაგრამ მეტი მხარდაჭერაა საჭირო, რადგან უკრაინაში მდგომარეობა უკიდურესად მძიმეა,“ აღნიშნა ალიანსის გენმდივანმა. აზერბაიჯანში ვიზიტისას მან ენერგოუსაფრთხოებაზეც ისაუბრა. „ენერგეტიკა მნიშვნელოვანია ჩვენი უსაფრთხოებისთვის. მივესალმებით, რომ აზერბაიჯანი ავითარებს უფრო და უფრო მჭიდრო კავშირებს NATO-ს რამდენიმე მოკავშირესთან და რომ თქვენი ქვეყანა უფრო და უფრო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ევროპაში NATO-ს მთავარი მოკავშირეებისთვის არამარტო გაზის, არამედ, მომავალში ელექტროენერგიის მიწოდებაში და, შესაბამისად, თქვენ მნიშვნელოვან როლს ასრულებთ ჩვენი საზოგადოებების გამძლეობისთვის,“ აღნიშნა სტოლტენბერგმა. ვიზიტი საქართველოში - „NATO მხარს უჭერს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას“ - ამ გზავნილით აღწერს ალიანსი სტოლტენბერგის ჩამოსვლას საქართველოში „საქართველო NATO-ს ერთ-ერთი უახლოესი პარტნიორია. ჩვენ ძალიან ვაფასებთ თქვენს მნიშვნელოვან წვლილს NATO-ს მისიებსა და ოპერაციებში და სრულად ვუჭერთ მხარს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას. „სამხრეთ ოსეთი“ და აფხაზეთი საქართველოს ნაწილებია,“ - განაცხადა სტოლტენბერგმა NATO-ს ცნობით. მან მოუწოდა რუსეთს, გააუქმოს საქართველოს ტერიტორიების დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარება და დასძინა, რომ რუსეთის მიერ “არჩევნების“ ორგანიზება საქართველოსა და უკრაინის ოკუპირებულ ნაწილებში, სრულიად უკანონოა. ალიანსის გენმდივანმა ხაზი გაუსვა, რომ საქართველო მასპინძლობს ათასობით უკრაინელ ლტოლვილს და მათ მნიშვნელოვან ჰუმანიტარულ და ფინანსურ დახმარებას უწევს. "რუსეთი აგრძელებს იმპერიული ამბიციებისკენ სწრაფვას. უკრაინაში კი, ვითარება ბრძოლის ველზე მძიმე რჩება,“ - განაცხადა სტოლტენბერგმა. „მაგრამ, ჩვენი მხარდაჭერით, უკრაინამ უკან დახია - გაანადგურა ან დააზიანა რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რაც უკრაინას საშუალებას აძლევს, ხელახლა გახსნას მარცვლეულის მიწოდება, რაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მათი ეკონომიკისთვის და გლობალური სასურსათო უსაფრთხოებისთვის,“ აღნიშნა NATO-ს გენმდივანმა. ვიზიტის დროს გენერალურმა მდივანმა განიხილა საქართველოსთან NATO-ს პარტნიორობის შემდგომი გაძლიერების გზები. ალიანსი აძლიერებს თანამშრომლობას საქართველოსთან ისეთ სფეროებში, როგორიცაა, კრიზისების მართვა, კიბერუსაფრთხოება, სამხედრო ინჟინერია და უსაფრთხო კომუნიკაციები. სტოლტენბერგმა ხაზი გაუსვა NATO-ს ვალდებულებას, მხარი დაუჭიროს საქართველოს გზას უფრო ძლიერი დემოკრატიისა და სრული ევროატლანტიკური ინტეგრაციისკენ, მათ შორის, 2008 წლის ბუქარესტის სამიტის გადაწყვეტილებით, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი. აღსანიშნავია, რომ საქართველო, რომლის ტერიტორიები რუსული ჯარების მიერ არის ოკუპირებული, აპირებს, საბოლოოდ გახდეს NATO-ს წევრი, ხოლო აზერბაიჯანს მჭიდრო კავშირები აქვს NATO-ს წევრ თურქეთთან. სომხეთის შეფასებით კი, საქართველოს მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატობა, რეგიონში ვითარებას ცვლის. NATO-ს გენერალურმა მდივანმა თბილისს ვიზიტის დროს გადასცა, რომ რასაც ის აკეთებს ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის, მჭიდროდ დაკავშირებულია (თანხვედრაშია, შეესაბამება) ძალისხმევასთან, რომ ქვეყანა NATO-ს სრულფასოვანი მოკავშირე გახდეს. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის (ჯეიმს ბეიკერი - 1989 -1992) სპეციალური წარმომადგენელი და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან ურთიერთობის საკითხებში მრჩეველი, პოლ გობლი, რომელსაც NATO-ს გენერალური მდივნის ტურნეს შეფასება ვთხოვეთ, ამბობს რომ სტოლტენბერგმა სამხრეთ კავკასიაში ვიზიტით ხაზი გაუსვა, რომ გლობალურად მზარდია რუსული საფრთხე დასავლეთისთვის და სწორედ მასზე საპასუხო ზომების ირგვლივ პარტნიორების კოორდინაციას ცდილობს სტოლტენბერგი. „მჯერა, რომ ეს იყო ხაზგასმა გლობალურად მზარდი რუსული საფრთხისა დასავლეთისთვის და ასევე ერთგვარი ინფორმირება დასავლეთის მხრიდან საპახუხო ნაბიჯების შესახებ, რომლებიც უნდა გახდეს ხილვადი ყველასთვის, ვინც შეიძლება, ამ საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდეს და აქედან გამომდინარე, მათ სურთ თანამშრომლობა,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტში, დაზვერვისა და კვლევის ბიუროს ყოფილმა ანალიტიკოსმა პოლ გობლმა.