Previous
Next
ახალი ამბები
„შოკირებული ვარ“, მამაცი მეგონა, მაგრამ ვცდებოდი“ — ტრამპი მელონის აკრიტიკებს
აშშ-ის პრეზიდენტი აცხადებს, რომ „შოკირებულია“ იტალიის პრემიერ ჯორჯია მელონით. ამის შესახებ დონალდ ტრამპმა იტალიურ გამოცემა Corriere della Sera-სთან ინტერვიუში განაცხადა. ტრამპმა აღნიშნა, რომ მელონისგან მეტ „სიმამაცეს“ ელოდა. “მოგწონთ, რომ თქვენი პრემიერ-მინისტრი არაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ ნავთობი მიიღოს? ხალხს მოსწონს ეს? არ შემიძლია ამის წარმოდგენა. შოკირებული ვართ მისით. ვფიქრობდი, რომ ის მამაცია, მაგრამ ვცდებოდი… არა. ის უბრალოდ ამბობს, რომ იტალია არ მიიღებს მონაწილეობას [ირანთან დაკავშირებით]. იმის მიუხედავად, რომ იტალია ნავთობს სწორედ იქიდან იღებს, იმის მიუხედავად, რომ ამერიკა ძალიან მნიშვნელოვანი იტალიისთვის. ის არ თვლის, რომ იტალია მონაწილეობას უნდა იღებდეს… ამერიკამ უნდა შეასრულოს ეს სამუშაო მის მაგივრად,” - განაცხადა ტრამპმა. ტრამპმა მელონი ასევე გააკრიტიკა იმის გამო, რომ იტალიის პრემიერისთვის მისი სიტყვები რომის პაპთან დაკავშირებით, „მიუღებელი“ აღმოჩნდა. „თქვენ ხართ მიუღებელი, რადგან არ გადარდებთ, აქვს თუ არა ირანს ბირთვული იარაღი და ააფეთქებდა თუ არა იტალიას ორ წუთში, ამის საშუალება რომ ჰქონდეს,” - განაცხადა ტრამპმა. აშშ-ის პრეზიდენტმა აღნიშნა, რომ არსებული ვითარება უშუალოდ იტალიის პრემიერ-მინისტრთან არ განუხილავს. მელონიმ, რომელიც ტრამპის მოკავშირედ მიიჩნევა, გააკრიტიკა აშშ-ის პრეზიდენტის გადაწყვეტილება ირანში საომარი მოქმედებების დაწყების დაწყების შესახებ, ტრამპის მიერ რომის პაპის მიმართ კრიტიკას კი, „მიუღებელი“ უწოდა. გარდა ამისა, დღეს გახდა ცნობილი, რომ ჯორჯა მელონის მთავრობამ ისრაელთან თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის შეთანხმება შეაჩერა. მელონის თქმით, აშშ-სა და ისრაელის იერიში ირანზე, საერთაშორისო სამართლის ფარგლებს სცილდება როგორც Reuters-ი წერს, თეთრმა სახლმა უარი თქვა გავრცელებულ ციტატებზე კომენტირებაზე. მელონის ოფისშიც თავი შეიკავეს კომენტარის გაკეთებაისგან, მაგრამ პოლიტიკოსებმა მელონის პოზიციები დაიცვეს. მათ შორის იყო საგარეო საქმეთა მინისტრი ანტონიო ტაიანი. „ჩვენ ვართ და დავრჩებით დასავლეთის ერთიანობის გულწრფელი მხარდამჭერები და შეერთებული შტატების ურყევი მოკავშირეები, მაგრამ ეს ერთიანობა აგებულია ერთგულებაზე, პატივისცემასა და ერთმანეთის მიმართ გულწრფელობაზე,“ - განაცხადა ტაიანიმ. დასავლურმა მედიამ ტრამპის კრიტიკა მელონის მიმართ, ტონის მკვეთრ ცვლილებად შეაფასა. მელონი იყო ერთადერთი ევროპელი ლიდერი იყო, რომელიც ტრამპის ინაუგურაციას დაესწრო 2025 წელს და რომელიც ტრამპმა სულ რაღაც ერთი თვის წინ, „დიდ ლიდერად“ მოიხსენია. „ისინი [იტალია] მსოფლიოში ყველაზე მაღალ ფასს იხდიან ენერგიაში და მზად არც კი არიან, ჰორმუზის სრუტისთვის იბრძოლონ... ისინი დონალდ ტრამპზე არიან დამოკიდებულნი, რომ სრუტე ღია დარჩეს,“ - განაცხადა ტრამპმა. Reuters-ი წერს, რომ აშშ-ისრაელისა და ირანის ომს იტალიელებში მხარდაჭერა არ აქვს. ომის ფონზე, იტალიაში ენერგეტიკის სექტორში ფასები გაიზარდა, რადგან ქვეყანა დიდწილად ნავთობისა და გაზის იმპორტზეა დამოკიდებული. კონფლიქტისგან დისტანცირების მცდელობისას, მელონომ გასულ თვეში, უარი თქვა აშშ-ის გამანადგურებლებისთვის სიცილიის საჰაერო ბაზის გამოყენების უფლების მიცემაზე, ხოლო სამშაბათს, 24 აპრილს, კი, იტალიამ ისრაელთან თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის შეთანხმება შეაჩერა. „როდესაც არის რაღაცები, რაზეც ვერ ვეთანხმებით, ჩვენ შესაბამისად ვმოქმედებთ,“ - განუცხადა მელონიმ ჟურნალისტებს. „არსებული სიტუაციის გათვალისწინებით, მთავრობამ გადაწყვიტა, შეაჩეროს ისრაელთან თავდაცვის შეთანხმების ავტომატური განახლება,“ - განმარტა იტალიის პრემიერმა. საკითხზე ინფორმირებულმა წყარომ, რომელმაც ანონიმურობა მოითხოვა, განაცხადა, რომ მელონიმ გადაწყვეტილება ორშაბათს მიიღო საგარეო საქმეთა და თავდაცვის მინისტრებთან ანტონიო ტაიანისთან და გვიდო კროსეტოსთან, ასევე ვიცე-პრემიერ მატეო სალვინისთან ერთად. ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ შეთანხმების შედეგების დაკნინება სცადა. „ჩვენ იტალიასთან უსაფრთხოების შესახებ შეთანხმება არ გვაქვს. ჩვენ გვაქვს მრავალი წლის წინანდელი ურთიერთგაგების მემორანდუმი, რომელიც არასდროს შეიცავდა რაიმე არსებით შინაარსს. ეს გავლენას არ მოახდენს ისრაელის უსაფრთხოებაზე,“ - ნათქვამია განცხადებაში. დიპლომატიური დაძაბულობის გამწვავების ფონზე, გასულ კვირას, რომმა ლიბანში ისრაელის ელჩი დაიბარა იტალიელი ჯარისკაცების მონაწილეობით მომხდარი ინციდენტის გამო. საპასუხოდ კი, პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს მთავრობამ იტალიის ელჩი გამოიძახა „ლიბანში არსებული ვითარების განსახილველად.“ 8 აპრილს, ბეირუთის სიახლოვეს ისრაელის თავდაცვის ძალებმა (IDF) გამაფრთხილებელი ცეცხლი გაუხსნეს ლიბანში გაეროს მანდატის ქვეშ მყოფ იტალიელ სამხედროებს. არავინ დაშავებულა, თუმცა მელონიმ მომხდარს "სრულად მიუღებელი" უწოდა.
აზერბაიჯანი საქართველოში გაზის ექსპორტს 14%-ზე მეტით ზრდის
აზერბაიჯანის ბუნებრივი აირის ექსპორტმა საქართველოში, 2026 წლის პირველ კვარტალში 0.8 მილიარდ კუბურ მეტრს მიაღწია. 2025 წლის ანალოგიურ პერიოდში კი, ეს მაჩვენებელი 0.7 მილიარდ კუბურ მეტრს შეადგენდა. იტყობინება Trend აზერბაიჯანის ენერგეტიკის სამინისტროს მონაცემებზე დაყრდნობით. ეს წლიურ, დაახლოებით 14.3%-იან ზრდას წარმოადგენს.
ზელენსკის თქმით, ნავთობსადენი “დრუჟბა” აპრილის ბოლომდე ამოქმედდება
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ დაზიანებული ნავთობსადენი “დრუჟბა” ამ თვის ბოლომდე ამოქმედდება. ზელენსკიმ განაცხადა, რომ კიევის ურთიერთობები უნგრეთის ახალ მთავრობასთან პრაგმატიზმსა და ურთიერთპატივისცემაზე უნდა იყოს აგებული. „როგორც ვთქვით, აპრილის ბოლომდე ის გარემონტდება. არა სრულად, მაგრამ საკმარისად, რომ ფუნქციონირება შეძლოს,“ – განაცხადა ზელენსკიმ. მისივე თქმით, ნავთობსადენის ყველა რეზერვუარი ვერ აღდგება, რადგან ეს ხანგრძლივი პროცესია. „მაგრამ მთავარი კითხვა სხვაა: შეძლებს თუ არა ნავთობსადენი ფუნქციონირებას? – დიახ!“ – აღნიშნა უკრაინის პრეზიდენტმა. მილსადენი "დრუჟბა“ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი ნავთობსადენია. ის საბჭოთა პერიოდში, 60-იან წლებში აშენდა მოსკოვის მიერ დასავლეთ ციმბირიდან აღმოსავლეთ ევროპაში (სოციალისტურ ბანაკში) ნავთობის მიწოდებისთვის. მილსადენთან დაკავშირებული დავის გამო, უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა ვიქტორ ორბანმა ვეტო დაადო ევროკავშირის მიერ უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს (103 მილიარდი აშშ დოლარი) ოდენობის სესხის გაცემის გადაწყვეტილებას. მისი პირობა იყო “დრუჟბის” ამოქმედება. ცნობისთვის, ცენტრისტულმა მემარჯვენე პარტია „ტისამ“ კვირას გამართულ არჩევნებში დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა და დასრულდა ვიქტორ ორბანის ხანგრძლივი მმართველობა.
გერმანული Rhenus Logistics შუა დერეფნის განვითარებას ევროკავშირის პროგრამებით დაუჭერს მხარს
გერმანული ლოგისტიკური კომპანია Rhenus Logistics აცხადებს, რომ „შუა დერეფნის“ (Middle Corridor) განვითარებაში მონაწილეობას ძირითადად ევროკავშირის ინიციატივების ფარგლებში მიიღებს. კომპანიის ინფორმაციით, გერმანული ბიზნესი პროექტებში პირდაპირ ჩართვას ნაკლებად გეგმავს და უპირატესობას ანიჭებს ისეთ პროგრამებს, როგორიცაა Global Gateway, რომელიც სახელმწიფო და კერძო ინვესტიციების გაერთიანებას უზრუნველყოფს. „Rhenus Logistics-მა შუა დერეფნის გასწვრივ დაახლოებით რვა პროექტი გამოავლინა განსახორციელებლად: „ჩვენ სტამბოლსა და ჩინეთს შორის მთელი მარშრუტის გასწვრივ რვამდე პროექტი გამოვავლინეთ - პატარა დეპოებიდან დიდ ტერმინალებამდე. შუა დერეფანს სტრატეგიულ მიმართულებად მივიჩნევთ. მოთხოვნა იზრდება, მათ შორის, რეგიონის შიდა ტრანსპორტირებაზე - მაგალითად, აზერბაიჯანსა და ყაზახეთს ან ყაზახეთსა და საქართველოს შორის. ჩვენ გვჯერა, რომ ამ მარშრუტს დიდი მომავალი აქვს,“ - განაცხადა ალექსანდრა ოგნევამ, Rhenus Logistics-ის აღმოსავლეთ ევროპის, კავკასიისა და ცენტრალური აზიის პროექტის მენეჯერმა, ვებინარზე —„შუა დერეფანი: ბიზნეს შესაძლებლობები აზერბაიჯანსა და ყაზახეთში,“ კითხვის საპასუხოდ. ოგნევამ აღნიშნა, რომ გერმანული ლოგისტიკური კომპანიები ინტერესს იჩენენ ცენტრალური აზიის რეგიონში ოპერირებით და ჩინეთიდან ინვესტორები ამ რეგიონში გაცილებით ფართო მასშტაბით მოქმედებენ. შუა დერეფანი წარმოადგენს სატრანსპორტო-სავაჭრო მარშრუტს, რომელიც აზიას ევროპასთან აკავშირებს და ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ტრადიციული დერეფნების ალტერნატივას ქმნის. მარშრუტი იწყება ჩინეთში, გადის ცენტრალური აზიის ქვეყნებზე — ყაზახეთი, უზბეკეთი და თურქმენეთი — შემდეგ კვეთს კასპიის ზღვას, აზერბაიჯანს, საქართველოსა და თურქეთს და საბოლოოდ, ევროპას აღწევს. ეს მარშრუტი სახმელეთო ალტერნატივას წარმოადგენს უფრო გრძელ საზღვაო გზებთან შედარებით და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს აზია-ევროპის სატრანსპორტო კავშირების დივერსიფიკაციაში.
„ომის წინააღმდეგ კვლავ ხმამაღლა გამოვალ“ - რომის პაპი
რომის პაპმა, ლეონ XIV-მ განაცხადა, რომ დონალდ ტრამპთან „დებატებში შესვლა არ სურს.“ მან განაცხადა მას შემდეგ გააკეთა, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ის გააკრიტიკა. „არ მეშინია ტრამპის ადმინისტრაციის ან სახარებიდან გზავნილის ხმამაღლა წარმოთქმა, რადგან მჯერა, რომ აქ ამისთვის ვარ და აქ ეკლესია ამისთვის არის. ჩვენ პოლიტიკოსები არ ვართ, ჩვენ საგარეო პოლიტიკას იმ პერსპექტივიდან არ განვიხილავთ, როგორც შეიძლება ის [ტრამპი] ამას აღიქვამდეს. თუმცა, როგორც მშვიდობისმყოფელს, სახარების გზავნილის მწამს,“ - განაცხადა რომის პაპმა. რომის პაპმა აღნიშნა, რომ მისი სიტყვები ვინმეს წინააღმდეგ არ არის მიმართული. „ომის წინააღმდეგ სიტყვით კვლავ ხმამაღლა გამოვალ. მე ყველას მოვუწოდებ, რომ მშვიდობისა და შერიგების ხიდების აგებისთვის გზები ეძებონ, ასევე, მოძებნონ გზები იმისთვის, რომ ნებისმიერ დროს, როცა ეს შესაძლებელია, ომი თავიდან აიცილონ,“ - აღნიშნა რომის პაპმა. ტრამპი აღნიშნავს, რომ რომის პაპი მადლობელი უნდა იყოს, რადგან მისი არჩევა „შოკისმომგვრელ სიურპრიზს“ წარმოადგენდა და კანდიდატთა სიაში მხოლოდ იმიტომ იყო, რომ ის ამერიკელია. მისი შეფასებით, რომის პაპი დანაშაულის წინააღმდეგ სუსტია და საგარეო პოლიტიკასთან დაკავშირებით საშინელია. ტრამპის განცხადებით, მას „არ სურს რომი პაპი, რომელიც თვლის, რომ ირანისთვის ბირთვული იარაღის ფლობა მისაღებია.“ თავის მხრივ, იტალიის პრემიერ-მინისტრმა ჯორჯია მელონიმ, განაცხადა, რომ დონალდ ტრამპის განცხადებები რომის პაპ ლეო XIV-ის შესახებ, „მიუღებელია.“ „პაპი კათოლიკური ეკლესიის მეთაურია და მისთვის სწორი და ნორმალურია მშვიდობისკენ მოწოდება და ომის ყველა ფორმის დაგმობა,“ - ნათქვამია მელონის განცხადებაში. რომის პაპი ლეონ XIV ომის დასრულების მოწოდებით რამდენჯერმე გამოვიდა.
უნგრეთის მომავალი პრემიერი მადიარი — საქართველოზე, უკრაინაზე, რუსეთსა და ევროპაზე
„ჩვენ თავს შევიკავებთ ნებისმიერი სხვა ქვეყნის შიდა საქმეებში ჩარევისგან. ჩვენ იგივეს ვითხოვთ ყველა ქვეყნისგან უნგრეთის შემთხვევაში,“ - უნგრეთის ახლად არჩეულმა პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მადიარმა ბუდაპეშტში სამსაათიანი პრესკონფერენცია გამართა, სადაც სხვადასხვა საკითხზე დასმულ კითხვებს პასუხობდა. უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებული პარტია „ტისას“ ლიდერმა პირველი კომენტარი გააკეთა საქართველოსა და საქართველო-უნგრეთის ურთიერთობების შესახებაც. ქართველი ჟურნალისტის კითხვის საპასუხოდ, მადიარმა განაცხადა, რომ გააგრძელებს საქართველოსთან ურთიერთობების გაღრმავებას, სიამოვნებით ეწვევა თბილისს და რომ უნგრეთი არ ჩაერევა არცერთი ქვეყნის შიდა საქმეებში. „იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოსა და უნგრეთს შორის დიდი ხნის მეგობრობაა, რომელიც სტრატეგიულ პარტნიორობაშია გამოხატული, რას უნდა ველოდოთ თქვენგან? გააგრძელებთ თუ არა ურთიერთობას საქართველოსთან და იქნება თუ არა უფრო მჭიდრო თანამშრომლობა საქართველოს მთავრობასთან“? მიმართა მადიარს „რუსთავი 2-ის“ ჟურნალისტმა. „ცხადია, ჩვენ გავაგრძელებთ კარგ ურთიერთობებს საქართველოსთან.“ „ზოგადად, მინდა, ვთქვა. ის, რომ ვიქტორ ორბანის მთავრობას რომელიმე ქვეყანასთან მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა, არ ნიშნავს, რომ უნგრეთის ურთიერთობები “ტისას” მთავრობის დროს გაუარესდება. თუმცა, შემიძლია ვთქვა, რომ თუ უნგრეთსა და კონკრეტულ ქვეყანას შორის ურთიერთობები ცუდი იყო, ახლა ისინი გაუმჯობესდება. ვფიქრობ, ყველას ინტერესებშია, რომ მშვიდობიანად ვიმუშაოთ ერთად ეკონომიკური კეთილდღეობისა და განვითარების მისაღწევად,“ - განაცხადა უნგრეთის მომავალმა პრემიერმა. მანვე აღნიშნა, რომ მოუთმენლად ელის საქართველოსთან მუშაობას. „ძალიან მოხარული ვიქნები, რომ თუ თბილიში ან სხვაგან გესტუმრებით და მოუთმენლად ველი თქვენთან მუშაობას. კიდევ ერთხელ, ჩვენ არ ჩავერევით სხვა ქვეყნების შიდა საქმეებში და გავლენას არ მოვახდენთ თქვენს ქვეყანაში ან ჩრდილოეთ მაკედონიაში არჩევნებზე. ეს ჩვენი სტილი არ არის და არ მგონია, რომ ეს ჩვენი საქმე იყოს, არც რომელიმე ევროპული ქვეყნის ხელმძღვანელობის. ყველა იმისთვის არის არჩეული, რომ მხარი დაუჭიროს ქვეყნის ხალხს და დაეხმაროს მათ განვითარებაში“ - აღნიშნა მადიარმა. უკრაინა უნგრეთის არჩევნებში გამარჯვებული მადიარი აცხადებს, რომ მხარს არ უჭერს უკრაინის ევროკავშირში დაჩქარებულ გაწევრიანებას. მისი შეფასებით, „აბსოლუტურად აბსურდულია, რომ ომში მყოფი ქვეყანა ევროკავშირში მიიღონ.“ მადიარმა ასევე განაცხადა, რომ არ დაბლოკავს ევროკავშირის მიერ უკრაინისთვის 90 მილიარდი ევროს ოდენობის სესხის გამოყოფას, რადგან გადაწყვეტილება უკვე მიღებულია, თუმცა უნგრეთი მასში მონაწილეობას არ მიიღებს. მისივე განცხადებით, უნგრეთს სურს მეგობრული ურთიერთობები ყველა მეზობელთან, მათ შორის, უკრაინასთან, და მიანიშნა, რომ მზად იქნებოდა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან შეხვედრისთვის. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ უკრაინა არ უნდა აიძულონ, მიიღოს სამშვიდობო შეთანხმება, რომელიც კიევს ტერიტორიების დათმობას მოსთხოვს. „უკრაინა ამ ომის მსხვერპლია. ეს ყველამ იცის. უკრაინას არავინ უნდა უთხრას, რა პირობებში მოაწეროს ხელი სამშვიდობო ხელშეკრულებას. ჩვენ არ შეგვიძლია, მოვთხოვოთ რომელიმე ქვეყანას თავისი ტერიტორიის დათმობა. თუ ამას ვინმე გააკეთებს, მათ მოღალატეებად ჩათვლიან.“ გაყინული სახსრები მადიარმა განაცხადა, რომ ევროკავშირის გაყინული სახსრების უზრუნველყოფა მისი მთავრობის მთავარი პრიორიტეტია, რადგან ევროკომისიამ უნგრეთისთვის გამოყოფილი 27 მილიარდი ევროდან 17 მილიარდი ევრო შეაჩერა. მადიარმა განაცხადა, რომ მას ოთხპუნქტიანი გეგმა აქვს უნგრეთისთვის ევროკავშირის სახსრების გამოყოფის შესახებ შეთანხმების მისაღწევად და უკვე აქტიურ მოლაპარაკებებს აწარმოებს ევროკომისიის პრეზიდენტ ურსულა ფონ დერ ლაიენთან. მადიარმა განაცხადა, რომ მისი მთავრობა შეაფასებს ევროზონაში გაწევრიანებას, რაც მისი საარჩევნო კამპანიის მთავარი დაპირება იყო. მანვე განმარტა, რომ გაწევრიანების თარიღის დანიშვნამდე, მათ ჯერ ბიუჯეტის მდგომარეობის შესწავლა და სწრაფი კონსულტაციების ჩატარება დასჭირდებათ. რუსული ნავთობი მაგიარმა განაცხადა, რომ პრიორიტეტს მიანიჭებს ყველაზე იაფად ხელმისაწვდომ ნავთობს. „რუსეთი აქ რჩება, უნგრეთი აქ რჩება. ჩვენ ყველაფერს გავაკეთებთ დივერსიფიკაციისთვის, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ჩვენ განვასხვავებთ რესურსებს. ჩვენ ყოველთვის მივიღებთ ნავთობს რაც შეიძლება იაფად და უსაფრთხოდ.“ მაგიარმა ასევე განაცხადა, რომ რუსეთმა ომი უნდა დაასრულოს და რომ ამ შეტყობინებას პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს პირდაპირ გადასცემს, თუ ამის შესაძლებლობა მიეცემა. მისი თქმით, რუსეთი უნგრეთისა და ევროპისთვის უსაფრთხოების რისკს წარმოადგენს. „თუ ვლადიმერ პუტინი დარეკავს, ტელეფონს ავიღებ. თუ ვისაუბრებთ, შემიძლია, ვუთხრა, რომ კარგი იქნებოდა ოთხი წლის შემდეგ მკვლელობებისა და ომის დასრულება. „ეს ალბათ მოკლე სატელეფონო საუბარი იქნებოდა და არა მგონი, რომ ის ჩემი რჩევით ომს დაასრულებს.“ მიგრაცია მაგიარმა განაცხადა, რომ ის ეწინააღმდეგება ევროკავშირის მიგრაციის პაქტს და აპირებს, შეინარჩუნოს ორბანის მთავრობის დროს აშენებული სასაზღვრო ბარიერი. „უნგრეთი ძალიან მკაცრ პოზიციას იკავებს არალეგალურ მიგრაციასთან დაკავშირებით. ის არ მიიღებს არცერთ პაქტს ან განაწილების მექანიზმს და ჩვენ შევინარჩუნებთ სამხრეთ სასაზღვრო ღობეს და შევავსებთ ახლა არსებულ ხვრელებს.“ “უნგრეთს შეუძლია წვლილი შეიტანოს სხვა ქვეყნების თავდაცვისუნარიანობის გაზრდაში სასაზღვრო დაცვის განლაგებით.“ ევროპა მადიარმა ხაზი გაუსვა, რომ გუშინ უნგრელმა ხალხმა ბევრი გადაწყვეტილება მიიღო, რომელთაგან ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ალბათ ის არის, რომ უნგრეთის ადგილი ევროპაში იყო, არის და იქნება. „ვხედავ, რომ ევროპის ბევრ ადგილას სამთავრობო კრიზისი სამთავრობო კრიზისს მოსდევს, მეინსტრიმული პოლიტიკოსები შეშინებულები არიან, ექსტრემისტული ძალები პოზიციებს იკავებენ და პარტიული სისტემა, როგორც ჩანს, ბევრ ევროპულ ქვეყანაში იშლება. აქედან შემიძლია, კეთილი განზრახვითა და სიკეთით გავაგზავნო შეტყობინება, რადგან დასავლეთ ევროპელმა პოლიტიკოსებმა პირადად მკითხეს, რა არის საიდუმლო: ხალხთან უნდა იყო, უნდა იშრომო, მოგწონს ეს თუ არა. უნგრეთი იქნება კონსტრუქციული პარტნიორი, რადგან ევროპას მრავალი თვალსაზრისით უჭირს, რადგან ომი კვლავ მიმდინარეობს ჩვენს გვერდით. ოთხ წელზე მეტია, ევროპა ძალიან რთულ ეკონომიკურ და სხვა სიტუაციაშია, მან ტემპი დაკარგა და რბილად რომ ვთქვათ, ევროპას უზარმაზარი სოციალური პრობლემები აქვს. ჩვენ აქ ვართ და ვცდილობთ, დავეხმაროთ,” – განაცხადა მადიარმა. მომავალი პრემიერის შეფასებით, ადრინდელი ვერსიისგან განსხვავებულად,უნგრეთი არ ჩაერევა არცერთი ქვეყნის შიდა საქმეებში, არც ბალკანეთის ქვეყნების, არც ესპანეთის, არც საფრანგეთის შიდა საქმეებში, არც ფულით და არც სხვა გზით. „ჩვენ პატივისცემით ვითხოვთ იგივეს ყველა ქვეყნისგან: უნგრეთი თავისუფალ, დამოუკიდებელ, სუვერენულ და ამავდროულად ევროპულ ქვეყნად მიიჩნიონ.“ “ქვეყანა, რომელიც ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი და უდიდესი ალიანსის სისტემის: ევროკავშირისა და NATO-ს წევრია. პოლიტიკა ადამიანებზეა დამოკიდებული და ბევრმა პოლიტიკოსმა ეს დაივიწყა.“ აშშ უნგრელმა პოლიტიკოსმა განაცხადა, რომ აშშ-სთან კარგი ურთიერთობა სურს, თუმცა დონალდ ტრამპს მისთვის არ დაურეკავს. მომავალი პრემიერის თქმით, აშშ ძალიან მნიშვნელოვანი პარტნიორია, რომელთანაც უნგრეთს კარგი ურთიერთობა სჭირდება. მადიარმა აღნიშნა, რომ დონალდ ტრამპს მისთვის არ დაურეკავს, მაგრამ მისი ადმინისტრაცია მზად იქნება სასაუბროდ, თუ თეთრი სახლი დაუკავშირდება. ვინ არის პეტერ მადიარი, რომელმაც უნგრეთში ორბანის 16-წლიანი მმართველობა დაასრულა
ვის ეკუთვნოდა გაეროსთვის გადაცემული ვეფხისტყაოსნის უნიკალური ვერსიის გამოცემის იდეა და ვინ არის გუჯი ამაშუკელი, ვისი ნამუშევრებიც საფრანგეთმა ეროვნულ საგანძურად აღიარა
ერთი წლის წინ, საქართველოს მთავრობამ ნიუ-იორკში, გაეროს არტ-კოლექციას სამუზეუმო ექსპონატად, ვეფხისტყაოსანის უნიკალური გამოცემა გადასცა. ტრადიციის თანახმად, ორგანიზაციას ყველა ქვეყანა, თავისი ისტორიის და კულტურის წარმოსაჩენ საჩუქარს გადასცემს. აღსანიშნავია, რომ გაეროს მუზეუმს, ყოველწლიურად, მილიონობით დამთვალიერებელი ჰყავს. როგორც Europetime-მა გაარკვია, ვეფხისტყაოსნის ამ უნიკალური ვერსიის გამოცემის და გაეროს მუზეუმში განთავსების იდეის ავტორი, ქართველი ბიზნესმენი და მეცენატი დიმიტრი აბდუშელიშვილია, რომელიც ფრანგული პრესის ყურადღების ცენტრშიც მოექცა. Europetime დაინტერესდა, როგორ დაითანხმა ქართველმა მეცენატმა მსოფლიოს უდიდეს ხელოვანად აღიარებული გუჯი ამაშუკელი, ხელნაწერი ვეფხისტყაოსნის ყდის მოჭედვაზე ემუშავა, როცა მანამდე, არაერთი მცდელობის მიუხედავად, გუჯი მუდმივად უარს ამბობდა ქართულ მხარესთან თანამშრომლობაზე. Europetime პროექტის ორგანიზატორს მაია ძირკველიშვილს ესაუბრა. როგორც გაეროსთვის შექმნილი უნიკალური ვეფხისტყაოსნის პროექტის ორგანიზატორი მაია ძირკველიშვილი აღნიშნავს, გუჯის ნამუშევრები დაცულია ვატიკანში, ლუვრში, პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის მუზეუმში, პარიზის და ლიონის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმებში, ნანტის თომას დობრეს მუზეუმში, მანდეტის მუზეუმში და ა.შ. მისი შემოქმედების ნიმუშები ასევე დაცულია ფრანსუა მიტერანის, ჟაკ შირაკისა და ნიკოლა სარკოზის საპრეზიდენტო კოლექციებში. გუჯი ამაშუკელის ნამუშევრები საფრანგეთმა ეროვნულ საგანძურად აღიარა, მისი შექმნილია რომის პაპის სარიტუალო ნივთები. 1970-იან წლებში კი, საფრანგეთის პრეზიდენტი პომპიდუ მისი ემიგრაციის თხოვნით, ბრეჟნევთან პირადად აწარმოებდა მოლაპარაკებებს. მაია ძირკველიშვილის ცნობით, ხელნაწერი ვეფხისტყაოსნის შექმნის იდეა ხელოვნების განვითარების ფონდს (ITM) ეკუთვნის. თუმცა ამ შემთხვევაში გაეროს თემა თავდაპირველი ჩანაფიქრი არ ყოფილა. ფონდს სურდა, ახალი ხელნაწერი გაკეთებულიყო, რომელსაც ჭედური ყდა ექნებოდა. „გაეროსთვის ხელნაწერის გადაცემის იდეა ეკუთვნის ბიზნესმენ დიმიტრი აბდუშელიშვილს. სწორედ მისი იდეა იყო, რომ ასეთი ექსკლუზიური და უნიკალური ნივთი საქართველოს სახელმწიფოს გაეროსთვის გადაეცა საჩუქრად. საჩუქრის გადაცემა გაეროს წევრი სახელმწიფოებისგან მიღებული პრაქტიკაა. ზოგადად, გაეროში ეს ტრადიცია რამდენიმე ათეული წელია, არსებობს. ყველა წევრი ქვეყანა თავისი სახელით გადასცემს ხელოვნების ნიმუშს, რომელიც არის იმ ქვეყნის კულტურის, იმ ქვეყნის ისტორიის გამომხატველი ნივთი და ერთგვარად, ამ ქვეყნის სავიზიტო ბარათს წარმოადგენს ხოლმე. გაეროს ათეულობით სახელმწიფოების მიერ გადაცემული უნიკალური ნივთების, ექსპონატების ძალიან დიდი კოლექცია აქვს. ნიუ-იორკში, გაეროს სათაო ოფისში, მისი დათვალიერება შეუძლია არამხოლოდ გაეროს სტუმრებს და დელეგაციებს, არამედ, ტურისტებსაც.“ საქართველო დიდი ხანია, საჩუქრის შერჩევის პროცესში იყო. რატომღაც, წლების განმავლობაში ვერ გადაწყვიტეს, რა უნდა ყოფილიყო ის ექსპონატი, რომელიც ქვეყნის სახელით, გაეროს გადაეცემოდა. ბიზნესმენ დიმიტრი აბდუშელიშვილის იდეა სწორედ ეს იყო. მან გამოიჩინა ინიციატივა საქათველოს, გაეროს Art-კოლექციისთვის ხელნაწერი, ვეფხისტყაოსნის უნიკალური გამოცემა გადაეცა, ძვირფასი თველებით მოჭედილი ყდით. დიმიტრი აბდუშელიშვილმა 2017 წელს, ქვეყნის პირველ პირებს გააცნო საკუთარი ინიციატივა. მათაც მოეწონათ იდეა. პროექტი მთლიანად მისი პირადი თანხებით დაფინანსდა და მისივე ორგანიზებით განხორციელდა. 2017 ჩვენ დავიწყეთ მუშაობა. ამ შემთხვევაში, მე ვარ პროექტის ხელმძღვანელი. მუშაობის პროცესს მე ვხელმძღვანელობდი. გუჯი ამაშუკელის გარდა, რომელმაც უნიკალური ჭედური ყდა დაამზადა, ბევრი ადამიანი იყო ჩართული პროექტში. ორმა მხატვარმა და ხუთმა საუკეთესო კალიგრაფისტმა იმუშავა. ხელით არის გადაწერილი. ახალგაზრდა კალიგრაფისტები შევარჩიეთ, მათ შორის ყველზე პატარა ასაკის იყო, 14 წლის, სკოლის მოსწავლე. ესენი არიან: დავით მაისურაძე, გიორგი სისაური, ნინო იკაშვილი, ანა გოქაძე და ლევან ცხვირავაშვილი. ტექსტი ხუთ ნაწილად გაიყო. ყველამ თავისი ნაწილი შეასრულა, გადაწერა და მერე აიკინძა.“ შიდა ილუსტრაციაზე მხატვრებმა სოფიო კინწურაშვილმა და თამაზ ვარვარიძემ იმუშავეს. მათ ეკუთვნით ხელნაწერებში არსებული ორიგინალური მხატვრობა, მინიატურები. საბოლოო ჯამში, 400-მდე მხატვრობის ნიმუშია შესული. როცა 360 გვერდიანი ხელნაწერი გადაიწერა, მოიხატა და აიკინძა, შიდა ტყავის ყდაში ჩასმული საფრანგეთში წავიღეთ და გუჯი ამაშუკელს გადავეცით. რამდენიმე თვის განმავლობაში მუშაობდა ჭედური ყდის დამზადებაზე. ეროვნული მნიშვნელობის უნიკალური საგანძურის ჭედური ყდა, გუჯი ამაშუკელის ავტორობით, შექმნილია ვერცხლისგან და გამოყენებულია 20-მდე დასახელების ძვირფასი ქვა: სერპანტინი, პირინეის ქვა, ნაცრისფერი და წითელი იასპი, ამეთვისტო, მთის ბროლი, დართვილული ვარდისფერი კვარცი, აქატი, სოდალიტი, ქალცედონი, ლაზურიტი, შევარდნის თვალი, ამაზონიტი, ავანტურინი, ტანზანიტის იასპი... ნამუშევარში ასევე გამოყენებულია მეტეორიტის ქვები. ყველა ეს ხარჯი დიმიტრი აბდუშელიშვილმა გაიღო. Europetime-მა ექსკლუზიურად ამ თემაზე ბიზნესმენ დიმიტრი აბდუშელიშვილის კომენტარიც მოიპოვა. როგორც მეცენატი აცხადებს, მას ვეფხისტყაოსნის ასეთი მაშტაბური გამოცემის იდეა მუდამ ჰქონდა. „მამა დიპლომატი და დამოუკიდებელი საქართველოს ელჩი იყო, სხვათაშორის საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტზე ხელმომწერებს შორის ერთ-ერთია. საბჭოთა მემკვიდრეობის მერე, ბევრი სამუშაო იყო გასაწევი,რომ ჩვენი ქვეყანა, როგორც დამოუკიდებელი და დიდი კულტურის მქონე ერი უცხოელებს გაეცნოთ. ამის განხორციელების ერთ-ერთი საუკეთესო გზა, ჩემი აზრით, კულტურაზე გადის. შენი ქვეყნის სავიზიტო ბარათია, ვინ ხარ და რა შეგიქმნია შენი ისტორიის განმავლობაში. ვეფხისტყაოსანი კი, სწორედ ის ნაწარმოებია ნებისმიერი ქვეყანა რომ იამაყებდა. საქმიანობიდან გამომდინარე, ხშირად მიწევს უცხოელებთან ურთიერთობა და ყოველთვის მინდოდა, ამ საოცარი ნაწარმოების ორიგინალური და ორენოვანი სასაჩუქრე ვერსია გამეკეთებინა. თავდაპირველად, სასაჩუქრე ვერსია საკმაოდ მოცულობითი ტირაჟით, ინგლისურ-ქართული ვარიანტები გამოვეცით, ხოლო შემდეგ დამებადა იდეა, შექმნილიყო უნიკალური, ერთადერთი ვერსია ვეფხისტყაოსნის, რომელიც გაეროს მუზეუმში დაიდებდა ბინას და ამ გამოცემის საშუალებით, გაეროს სათაო ოფისის ყველა ვიზიტორი გაეცნობოდა საქართველოს და ქართველი ხალხის კულტურას. ეს იდეა გავუზიარე გუჯი ამაშუკელს, რომელიც მსოფლიოში აღიარებული ხელოვანია, სწორედ მისი ჭედურობითაა ეს უნიკალური გამოცემა შექმნილი. მოხარული ვარ, რომ სწორედ იქაა ეს გამოცემა, სადაც გამოფენილი ექსპონანტები მსოფლიო ერების კულტურაზე და ისტორიაზე მოუთხრობს ვიზიტორს და დამთვალიერებელს,“ - აღნიშნა Europetime-თან საუბრისას დიმიტრი აბდუშელიშვილმა. გამოცემა 2018 წლის შემოდგომაზე უკვე მზად იყო. ერთი კვირა ეროვნულ მუზეუმშიც გამოიფინა. 2018 წლის ოქტომბერში კი, ფრანკფურტში წიგნების საერთაშორისო ფესტივალზეც წარვადგინეთ, სადაც საქართველო მასპინძელი ქვეყანა გახლდათ. ფრანკფურტის წიგნების ფესტივალის შემდეგ, ხელნაწერი სახელმწიფოს გადაეცა. გუჯი ამაშუკელის საბჭოთა ემიგრაციის უცნობი დეტალები და საფრანგეთის პრეზიდენტის ჩართულობა სამწუხაროდ, გუჯი ამაშუკელი, ამ დრომდე საქართველოში იმდენად კარგად არ იყო ცნობილი, როგორც ევროპასა და ამერიკაში. ქართულმა საზოგადოებამ ის, ვეფხისტყაოსნის აღნიშნული გამოცემის პროექტის შემდეგ გაიცნო. მთელ მსოფლიოში კი, თანამედროვეობის ერთ-ერთ უდიდეს ხელოვანად ითვლება, თავის დარგში. ლუვრის მუზეუმის კოლექციის მთავარი პასუხისმგებელი პირის დანიელ აკლუფის შეფასებით, „გუჯი 21-ე საუკუნის ყველაზე დიდი ოქრომჭედელია.“ 1968 წელს, ცნობილი ფრანგი რეჟისორის ანდრე ბარსაკის ქალიშვილზე, კეტრინზე ქორწინების შემდეგ, გუჯი ამაშუკელის საფრანგეთში გადასვლითა და იქ მოღვაწეობით, ფრანგული მხარეც აქტიურად იყო დაინტერესებული. სწორედ საფრანგეთის პრეზიდენტმა პომპიდუმ უშუამდგომლა ხელოვანს მაშინდელ საბჭოთა კავშირის ლიდერ ბრეჟნევთან, რათა მას შესძლებოდა საბჭოთა კავშირის დატოვება და შემოქმედებითი კარიერის საფრანგეთში გაგრძელება. აღსანიშნავია, რომ რამდენიმე წლის წინ, საფრანგეთმა გუჯი ამაშუკელის ნამუშევრები ეროვნულ საგანძურად აღიარა. 1974 წელს საბჭოთა კავშირში, საფრანგეთის პრეზიდენტის ვიზიტი შედგა. პომპედუს და ლეონიდ ბრეჟნევის შეხვედრიდან ორ კვირაში დარეკეს „ოვირიდან” და კატრინ ბარსაკს უთხრეს, რომ გუჯი ამაშუკელს ორი კვირა ჰქონდა ქვეყნის დასატოვებლად – სამუდამოდ. „გუჯი ამაშუკელზე ამ ყველაფერმა გარკვეული გავლენა მოახდინა, ამიტომ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგაც კი, ის თავს იკავებდა საქართველოში ჩამოსვლისგან,“ - აღნიშნავს მაია ძირკველიშვილი Europetime-თან საუბარში. „47 წელია, ემიგრანტია. ამ ხნის განმავლობაში ყოველგვარი კავშირი გაწყვეტილი ჰქონდა საქართველოსთან. რამდეჯერმე იყო მცდელობა საქართველოში ჩამოეყვანათ, მაგრამ თავს იკავებდა. დიდ ინტერეს არ იჩენდა. სწორედ ჩვენი პროექტი იყო პირველი შემთხვევა, როცა დათანხმდა, ქართულ მხარესთან ეთანამშრომლა და საქართველოსთვის შეექმნა რაიმე ნივთი. ვეფხისტყაოსნის ყდა არის ერთადერთი ნივთი, რომელიც საქართველოსთვის დაამზადა. ჰონორარზეც უარი თქვა და საჩუქრის სახით გადასცა ქვეყანას. მისი ნამუშევრები დაცულია, ვატიკანში, ლუვრში, პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში, ნოტრდამის კათედრალში. მას ეკუთვნის რომის პაპის სარიტუალო ნივთები, გუჯი ამაშუკელი დღემდე აქტიურად მუშაობს ვატიკანის სამუზეუმო კოლექციებზე. თავის დარგში, მსოფლიოს უდიდეს ხელოვანად ითვლება. გუჯი ამაშუკელის მიერ შექმნილი ქანდაკებები, სიმბოლური ხასიათის ნაკეთობები, მედალიონები, სამკაულები თუ მითოლოგიურ–რელიგიურ თემებზე გამოქანდაკებული ოქროსა და ვერცხლის ნივთები მსოფლიოს ცნობილი მუზეუმების, გალერეებისა და კერძო კოლექციონერების საკუთრებაა,“ - ამბობს მაია ძირკველიშვილი. გუჯი ამაშუკელი 1941 წელს ბორჯომში დაიბადა და ბავშვობა ბათუმში გაატარა. ამაშუკელი იხსენებს, როგორ მოიხიბლა ბათუმში ბერძნების სამჭედლოთი და ბერძენი მჭედლების ოსტატობით. თბილისის სამხატვრო აკადემიის მესამე კურსზე იყო, ქანდაკების ფაკულტეტზე, როცა მოსკოვში გადავიდა. 22 წლის ასაკში სამრეწველო დარგის დიზაინერად მუშაობდა. 23 წლისა საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი გახდა. 1974 წლეს კი, საფრანგეთში გადასვლის შემდეგ, პირველი სახელოსნო მონმარტზე გახსნა. პირველი საგამოფენო ნივთები ემიგრაციაში, დედის მიერ გადაცემული ვერცხლის ოთხი კოვზისგან შექმნა. კგბ-ს ჩუმად ხელის თხოვნა და აკრძალული ქორწინება ფრანგ კატერინთან, რკინის ფარდის მიღმა. მომავალი მეუღლე 1967 წელს გაიცნო. მაშინ კატრინ ბარსაკი საფრანგეთის საელჩოში მუშაობდა და ე.წ. გეტოში ცხოვრობდა. დასახლება ჩეკას მკაცრი კონტროლის ქვეშ იყო. „შენობებიც ისმინებოდა. როდესაც კატრინს დაქორწინება შევთავაზე, დავუწერე, რომ არავის მოესმინა. თავიდან პისტოლეტი დამიხატა, ხომ არ გაგიჟდიო. შემდეგ, ეს ქაღალდი დავწვით.“ - იხსნებეს ცნობილი ქართველი ხელოვანი. ქორწინებისთვის თანხმობის მისაღებად ბევრი იბრძოლეს. რთული გზის გავლის შემდეგ, საბოლოოდ, ნებართვა მიიღეს, მაგრამ საბჭოთა კავშირის დატოვებაზე უარი უთხრეს. პროცესი 5 წლის განმავლობაში გაჭიანურდა. მისი სიმამრი, ანდრე ბარსაკი, გავლენიანი ადამიანი იყო რეჟისორი და პარიზის ერთ-ერთი თეატრის დირექტორი. ის პირადად იცნობდა საფრანგეთის პრეზიდენტს, ჟორჟ პომპიდუს და წერილი მისწერა შუამდგომლობის თხოვნით. საფრანგეთის პრეზიდენტის პირადმა შუამდგომლობამ წყვილს საშუალება მისცა, რკინის ფარდის მიღმა გადასულიყვნენ. როგორც ევროპულ პრესასთან ინტერვიუებში გუჯი ამაშუკელი იხსნებს, როდესაც მას საფრანგეთის სალეჩოს თანამშრომელი კატრინ ბარსაკი შეუყვარდა, მათ სიყვარულს ბევრი ეჭვის თვალით უყურებდა. დიდი ბრძოლით მოპოვებული ქორწინების ნებართვის შემმდეგ, კატრინმა ვიზის მისაღებად დახმარება, საფრანგეთის კულტურის ატაშეს სთხოვა, მაგრამ უარი მიიღო. „ცოტა ხნის წინ, ამ კაცმა გვნახა და ბოდიში მოგვიხადა, ამდენი წლის წინანდელი საქციელის გამო. მეუბნებოდნენ, არ გასულელდესო, ვიღაც გაიძვერა პიროვნებაა და ამ ქორწინებით სარგებლობს, რომ საბჭოთა კავშირიდან წავიდესო. ამიტომ, არ უნდოდა ამ კაცს, ჩვენი ქორწინება შემდგარიყო და როცა გაიგო, რომ ამდენი წელია, ერთად ვართ და კარგი ოჯახი გვაქვს, შერცხვა,” - იხსენებს ამაშუკელი. გუჯის მაშინ ბევრი რამ დააბრალეს, წერდა კიდეც —„თქვენ არ იცით ეს პერიოდი რას ნიშნავს.
53 წლის შემდეგ პირველად, NASA-მ მთვარის გარშემო ასტრონავტები გაგზავნა
10-დღიანი მოგზაურობა მთვარის გარშემო - აშშ-ის კოსმოსური სააგენტოს ხომალდი ოთხი ასტრონავტით გაფრინდა მთავრისკენ, რაც ნახევარი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოში პირველი მისიაა მთვარის მიმართულებით. NASA-ს რაკეტა Space Launch System (SLS), რომლის კაფსული ორიონში ეკიპაჟი იმყოფება, კენედის კოსმოსურ ცენტრში, კანავერალის კონცხიდან მზის ჩასვლამდე, ადგილობრივი დროით, საღამოს 6:35 საათზე აფრინდა, რათა დედამიწის ორბიტიდან გაეყვანა პირველი ეკიპაჟი, რომელიც სამი ამერიკელი და ერთი კანადელი ასტრონავტისგან შედგება. NASA-ს ასტრონავტების, რიდ უიზმანის, ვიქტორ გლოვერისა და კრისტინა კუკის, ასევე კანადის კოსმოსური სააგენტოს ასტრონავტის, ჯერემი ჰანსენისგან შემდგარი ეკიპაჟი მივა კოსმოსში უშორეს წერტილამდე, სადაც ადამიანს დღემდე მიუღწევია. ორიონის კაფსული, რომელიც NASA-სთვის Lockheed Martin-მა ააგო, ფრენის დაწყებიდან 3,5 საათში, დედამიწის ორბიტაზე, SLS-ის ზედა საფეხურს დაშორდება.
53 წლის შემდეგ პირველად, NASA მთვარის გარშემო მისიას გეგმავს
ამერიკელი და კანადელი ასტრონავტები, შესაძლოა, მთვარის გარშემო 53 წლის შემდეგ, პირველად გაფრინდნენ. მისიას [არტემის II] 4 ასტრონავტი შეასრულებს. მისია დაახლოებით 10 დღე გაგრძელდება კოსმიური ხომალდის ეკიპაჟის წევრები არიან: ეკიპაჟის მეთაური რიდ უაისმენი (აშშ), მისიის სპეციალისტი ჯერემი ჰანსენი (კანადა), მისიის სპეციალისტი კრისტინა კოხი (აშშ) და პილოტი ვიქტორ გლოვერი (აშშ). კოხი გახდება პირველი ქალი, გლოვერი - პირველი ფერადკანიანი ადამიანი, ხოლო ჰანსენი - პირველი არაამერიკელი, რომელიც მთვარის გარშემო იმოგზაურებს. „არტემის II“-ის ასტრონავტები ფლორიდის გამშვებ პუნქტზე უკვე ჩავიდნენ. გაფრენა დაახლოებით, აპრილის დასაწყისისთვის არის დაგეგმილი. ადამიანი მთვარეზე ბოლოს, 1972 წელს იყო (Apollo პროგრამის დროს). ახლა NASA ცდილობს, ისევ დაბრუნდეს და მომავალში მუდმივი ბაზაც კი შექმნას მთვარეზე, რაც მომავალში მარსზე გაფრენაშიც დაეხმარებათ.
ყაზახეთის პრეზიდენტმა ოფიციალური პირები გააკრიტიკა Grok-ისა და ChatGPT-ის გადაჭარბებული გამოყენების გამო
ყაზახეთის პრეზიდენტის შეფასებით, ადამიანებმა თავიანთი გამოსვლების წერაც კი შეწყვიტეს და ეს საქმე Grok-სა და ChatGPT-ს გადააბარეს. ამის შესახენ ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა ფინანსური მონიტორინგის სააგენტოში გამართულ შეხვედრაზე განაცხადა. მისივე შეფასებით, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ისეთ ძირითად სფეროებს, როგორიცაა, განათლება და ჯანდაცვა, რომლებიც მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის საგანია და გავლენას ახდენს ერის მომავალზე. „ამ სფეროებში დარღვევები უხვადაა. ფინანსური ტრანზაქციების მონიტორინგისას მნიშვნელოვანია თანამედროვე მიდგომების გამოყენება კონკრეტული შედეგების მისაღწევად. მთავარი მიზანი არა ყოვლისმომცველი აუდიტი, არამედ, ქვეყნის ეკონომიკისთვის საფრთხის შემცველი გამოწვევების დროული იდენტიფიცირება და შესაბამისი ზომების მიღება. ამავდროულად, უმნიშვნელოვანესია მოქმედება გადაჭარბების გარეშე. ვიმეორებ: სააგენტოს თანამშრომლების მთავარი ამოცანა არ არის ფინანსური ინსტიტუტების ყოვლისმომცველი აუდიტი, არამედ, ქვეყნის ეკონომიკისთვის რისკების იდენტიფიცირება და მათი შემცირებისთვის დროული ზომების მიღება. და აქ, უფრო მეტად, ვიდრე სხვაგან, აუცილებელია ციფრული მეთოდები; სასარგებლო იქნებოდა არამხოლოდ ხელოვნური ინტელექტი, არამედ, მშობლიური ინტელექტიც. შევამჩნიე, რომ ხალხმა ხელოვნურ ინტელექტზე დაყრდნობა დაიწყო; მათ თავიანთი გამოსვლების წერაც კი შეწყვიტეს და ეს საქმე Grok-სა და ChatGPT-ს გადააბარეს. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანები სათანადოდ არ სწავლობენ; ისინი სათანადო განათლებას არ იღებენ, სამაგიეროდ, სწავლობენ, თუ როგორ გამოიყენონ ხელოვნური ინტელექტი სხვადასხვა გზით. ეს ძალიან სერიოზული გვერდითი მოვლენაა. მე ველოდები, რომ ფინანსური დაზვერვის ოფიცრები ნამდვილ პატრიოტიზმს გამოავლენენ - პასუხისმგებლიანს და შემოქმედებითს - რაც შეუთავსებელია კორუფციასთან, სიხარბესთან და გაუნათლებლობასთან. გაუნათლებელი ადამიანი, განსაკუთრებით, ხარბი, კორუფციისკენ მიდრეკილი ადამიანი, ვერ იქნება პატრიოტი. რა თქმა უნდა, მათ შეიძლება, საკუთარ თავს პატრიოტები უწოდონ და გარკვეული ლოზუნგებიც გამოაცხადონ, მაგრამ სინამდვილეში ისინი პატრიოტები არ არიან და ეს ყველამ იცის. ამიტომ, უმნიშვნელოვანესია, რომ პატრიოტიზმი სწორად გავიგოთ. ამჟამად ახალი კონსტიტუციის ტექსტზე ვმუშაობთ და მჯერა, რომ შევძლებთ პატრიოტიზმის თეზისის ჩამოყალიბებას - პასუხისმგებლიანი და შემოქმედებითი პატრიოტიზმს. ნამდვილმა პატრიოტმა ყველა სფეროში კარგად უნდა იმუშაოს, იქნება ეს ფინანსური მონიტორინგის სააგენტო, სახელმწიფო საწარმო, კერძო საწარმო, უნივერსიტეტი თუ სკოლა. ყველამ კარგად უნდა იმუშაოს თავის სფეროში და შემდეგ შეგვიძლია, ვთქვათ, რომ ისინი პატრიოტები არიან. საერთო ჯამში, ამ ზომებმა არ უნდა შეაფერხოს სახელმწიფოს ძალისხმევა სოციალური ვალდებულებების შესასრულებლად ან უარყოფითად იმოქმედოს ბიუჯეტის სახსრების დროულ განაწილებაზე. არ უნდა დაგვავიწყდეს ინფორმაციული და კომერციული უსაფრთხოება, ასევე პერსონალური მონაცემების დაცვა,“ აღნიშნა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა.
აშშ და ისრაელი ხელოვნური ინტელექტის, კვლევისა და კრიტიკული ტექნოლოგიების სფეროში სტრატეგიულ პარტნიორობას იწყებენ
ამერიკამ და ისრაელმა ხელოვნური ინტელექტის სფეროში ერთობლივი განცხადება მიიღეს. ისრაელი პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც შეერთებულ შტატებთან ხელოვნური ინტელექტის (AI) სფეროში ერთობლივ დეკლარაციას მოაწერა ხელი. ამის შესახებ ნათქვამია ისრაელის პრემიერ-მინისტრის ადმინისტრაციის განცხადებაში. The Times of Israel-ის ცნობით, შეთანხმება აშშ-ის Pax Silica ინიციატივის ნაწილია, რომელიც მოიცავს ისრაელს, იაპონიას, სამხრეთ კორეას, სინგაპურს, ნიდერლანდებს, გაერთიანებულ სამეფოს, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს და ავსტრალიას. Pax Silica სახელმწიფო დეპარტამენტის ფლაგმანური ძალისხმევაა ხელოვნური ინტელექტისა და მიწოდების ჯაჭვის უსაფრთხოების საკითხებში, რომელიც ხელს უწყობს მოკავშირეებსა და სანდო პარტნიორებს შორის ეკონომიკური უსაფრთხოების სფეროში ახალი კონსენსუსის მიღწევას. დეპარტამენტის ცნობით, ამერიკის შეერთებული შტატებისა და ისრაელი ხელოვნური ინტელექტის, კვლევისა და კრიტიკული ტექნოლოგიების სფეროში სტრატეგიული პარტნიორობას იწყებენ. აშშ-ის საგარეო უწყების ინფორმაციით, ეს პარტნიორობა ასევე მიზნად ისახავს უსაფრთხოების გაძლიერებას ტექნოლოგიური უპირატესობის გზით.
ახალი ერა ლოგისტიკაში - რა მისიას შეასრულებს კოსმოსური-სატრანსპორტო ხომალდი Arc
კალიფორნიაში დაფუძნებულმა კომპანია Inversion-მა წარმოადგინა ინოვაციური კოსმოსური ხომალდი Arc, რომელიც ორბიტიდან დედამიწის ნებისმიერ წერტილში ტვირთის ერთ საათზე ნაკლებ დროში გადასატანად შეიქმნა. Arc-ის კოსმოსური ხომალდი წინასწარ განთავსდება დედამიწის დაბალ ორბიტაზე, რითაც მომხმარებლის საჭიროებებს მოერგება. დროთა განმავლობაში, ორბიტაზე ათასობით Arc იმუშავებს, რითაც გლობალური ლოგისტიკური ქსელის შექმნა იგეგმება. კომპანიის განცხადებით, ახალი ტექნოლოგია კრიტიკული მისიის ფარგლებში, რთული ინფრასტრუქტურის ან მიუწვდომელ გარემოში სწრაფ მიწოდებას უზრუნველყოლფს. „მიუხედავად იმისა, რომ ეროვნული უსაფრთხოება დღეს ყველაზე აქტუალურია, Inversion-ის გრძელვადიანი ხედვა მოიცავს გაცილებით უფრო მეტს, ვიდრე თავდაცვას. კომპანია კოსმოსს ახალი გლობალური ლოგისტიკური ქსელის ხერხემალად მიიჩნევს - ისეთის, რომელიც დედამიწას უფრო ხელმისაწვდომს გახდის,“ - განმარტავენ კომპანიაში. Inversion-ის აღმასრულებელი დირექტორისა და თანადამფუძნებლის ჯასტინ ფიაშეტის თქმით, ეს აპარატი გლობალური ლოგისტიკური ქსელის ნაწილი გახდება, რომელიც შეერთებული შტატებისა და მისი მოკავშირეებისთვის „ტრანსფორმაციულ ხელმისაწვდომობას, მდგრადობასა და შეკავებას“ უზრუნველყოფს. კომპანიამ განაცხადა, რომ კოსმოსურ ხომალდს აშშ-ის სამხედროებისთვის 225 კგ-ს მარაგის მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში თითქმის მყისიერად მიწოდება შეეძლება. Arc არის მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდის სიგრძე 2.4, სიგანე კი, 1.2 მეტრია - მას შეუძლია ზუსტი დაშვება პარაშუტის სისტემის გამოყენებით. შექმნილია კრიტიკული აღჭურვილობის ორბიტაზე შესანახად და დედამიწაზე მის მყისიერად დასაბრუნებლად. Arc გამოირჩევა შეუდარებელი სიჩქარითა და პოტენციური სამხედრო გამოყენების შესაძლებლობით, რაც არის უნიკალური გადაწყვეტა სტრატეგიული მისიებისა და სწრაფი რეაგირების ლოგისტიკისთვის. კოსმოსური ხომალდის მიზანია, რომ აშშ-ის სამხედროებს საჭირო მარაგების სწრაფად მიწოდებაში დაეხმაროს. Inversion-ის განცხადებით, Arc გამოირჩევა განსაკუთრებული მახასიათებლებით, მათ შორის, მაღალი მანევრირებით ფრენის ყველა ფაზაში და ატმოსფეროში ხელახალი შესვლისას დიდი მანძილების დაფარვის უნარით. Inversion-ს უკვე აქვს გამოცდილება ორბიტალურ მისიებში. 2025 წლის იანვარში, მისი პროტოტიპი კოსმოსური ხომალდი Ray, SpaceX-ის Transporter-12 მისიის ფარგლებში ორბიტაზე გაუშვეს. მიუხედავად იმისა, რომ Ray-მ დედამიწაზე დაბრუნება ძრავის პრობლემის გამო ვერ შეძლო, მან წარმატებით გამოსცადა ძირითადი ტექნოლოგიები ორბიტაზე, რაც კომპანიაში, Arc-ის განვითარებისკენ გადამწყვეტ ნაბიჯად შეაფასეს. Inversion-ის თანადამფუძნებლისა და ტექნოლოგიების მთავარი დირექტორის ოსტინ ბრიგსის თქმით, პირველი Arc მისია 2026 წლისთვისაა დაგეგმილი.
ჟურნალმა Time-მა ხელოვნური ინტელექტის შემქმნელები 2025 წლის ადამიანებად დაასახელა
ხელოვნური ინტელექტის სისტემების შემქმნელები ჟურნალ Time-ის 2025 წლის ადამიანებად დასახელდნენ. „2025 წელი იყო წელი, როდესაც ხელოვნური ინტელექტის სრული პოტენციალი რეალიზდა და ცხადი გახდა, რომ უკან დასახევი გზა აღარ არსებობდა. აწმყოს ტრანსფორმაციისა და შესაძლო საზღვრების გაფართოებისთვის, ჟურნალ Time-მა ხელოვნური ინტელექტის არქიტექტორები 2025 წლის ადამიანებად დაასახელა,“ - წერს ჟურნალი. გარეკანზე გამოსახულია Meta-ს აღმასრულებელი დირექტორი მარკ ცუკერბერგი, AMD-ის აღმასრულებელი დირექტორი ლიზა სუ, xAI, SpaceX და Tesla-ს აღმასრულებელი დირექტორი ილონ მასკი, Nvidia-ს აღმასრულებელი დირექტორი ჯენსენ ჰუანგი, OpenAI-ის აღმასრულებელი დირექტორი სემ ალტმანი, DeepMind-ის აღმასრულებელი დირექტორი დემის ჰასაბისი, Anthropic-ის აღმასრულებელი დირექტორი დარიო ამოდეი და ImageNet-ის დამფუძნებელი ფეი-ფეი ლი. ყველა მათგანი მრავალსართულიანი შენობების ზემოთ, ფოლადის ძელზე მჯდომარეა გამოსახული, რაც ვიზუალური მინიშნებაა 1932 წლის ლეგენდარულ ფოტოზე „სადილი ცათამბჯენზე.“ Time 1927 წლიდან მოყოლებული ირჩევს ადამიანს, ჯგუფს ან იდეას, რომელმაც კონკრეტულ წელს უდიდესი გავლენა მოახდინა მსოფლიოზე. გასული წლის ადამიანად ტრამპი აღიარეს.
ეკონომიკა
აზერბაიჯანი საქართველოში გაზის ექსპორტს 14%-ზე მეტით ზრდის
აზერბაიჯანის ბუნებრივი აირის ექსპორტმა საქართველოში, 2026 წლის პირველ კვარტალში 0.8 მილიარდ კუბურ მეტრს მიაღწია. 2025 წლის ანალოგიურ პერიოდში კი, ეს მაჩვენებელი 0.7 მილიარდ კუბურ მეტრს შეადგენდა. იტყობინება Trend აზერბაიჯანის ენერგეტიკის სამინისტროს მონაცემებზე დაყრდნობით. ეს წლიურ, დაახლოებით 14.3%-იან ზრდას წარმოადგენს.
ინტერვიუ
ანალიტიკა
„შავი ზღვის სინერგია“: საქართველო ევროკავშირის ანგარიშში
EXCLUSIVE ევროკავშირმა „შავი ზღვის სინერგიის“ ინიციატივის შესრულების მე-4 ანგარიშზე მუშაობა დაასრულა. ანგარიში მოიცავს საქართველოსაც, როგორც ინიციატივის მონაწილე შავი ზღვის აუზის ქვეყანას. დოკუმენტში, რომელსაც Europetime გაეცნო, მნიშვნელოვანი ნაწილი ენერგიისა და ტრანსპორტის სფეროს ეთმობა. ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ ტრანსპორტის სფეროში, ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისა და შავი ზღვის მოსაზღვრე, ევროკავშირის არაწევრი ქვეყნების საერთო საზრუნავი მოიცავს ნაოსნობის თავისუფლებას, საზღვაო უსაფრთხოებასა და საზღვაო გარემოს დაცვას. ამასთან, მეტი ძალისხმევაა საჭირო, რათა შავი ზღვის რამდენიმე სანაპირო ქვეყანაში საზღვაო ადმინისტრაციის ეფექტიანობა გაძლიერდეს. ამასთანავე, დოკუმენტში ხაზგასმულია, რომ ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტი - შავი და კასპიის ზღვის სანაპირო ქვეყნებისთვის გარემოსდაცვითი მდგრადობისა და საზღვაო უსაფრთხოების გაძლიერების შესახებ (BCSEA II), 2022 წლის პირველ ოქტომბერს დაიწყო. პროექტი ეხება საზღვაო უსაფრთხოებას და შავი ზღვის რეგიონში მხარს უჭერს საქართველოს, მოლდოვის რესპუბლიკას, თურქეთსა და უკრაინას - საერთო ბიუჯეტი 3,5 მილიონი ევროა. „რუსეთის აგრესიული ომის შედეგები უკრაინის წინააღმდეგ, სცილდება შავი ზღვის რეგიონს და იგრძნობა მთელ მსოფლიოში, რაც გავლენას ახდენს გლობალურ ეკონომიკაზე, მათ შორის, სასურსათო და ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაზე, როდესაც რუსეთი მუდმივად უმიზნებს საპორტო ინფრასტრუქტურასა და საწყობებს უკრაინაში. „შავ ზღვაში რუსეთი ხელს უშლის ნაოსნობისა და ფრენის თავისუფლებას, უკრაინის შავი ზღვის პორტების საზღვაო ბლოკადის მცდელობით. საქართველოს სეპარატისტულ რეგიონში, აფხაზეთში მდებარე შავი ზღვის პორტში, ოჩამჩირეში რუსეთის მიერ მუდმივი საზღვაო ბაზის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილებამ უსაფრთხოების რისკები და გამოწვევები შემატა.“ ინფორმაციისთვის, ენერგეტიკული გაერთიანება მოიცავს ევროკავშირს, უკრაინას, მოლდოვის რესპუბლიკას და საქართველოს წევრებად, ხოლო თურქეთსა და სომხეთს დამკვირვებლებად.“ ვკითხულობთ დოკუმენტში. მისივე თანახმად, „მოლდოვის რესპუბლიკა, საქართველო და უკრაინა, ასევე აქტიური პარტნიორები არიან აღმოსავლეთ პარტნიორობაში - მთავარ დისკუსიებში, რომლებიც მიზნად ისახავს, დააჩქაროს ეკონომიკური და საინვესტიციო გეგმის განხორციელება აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებისთვის თანამშრომლობის ძირითად სფეროებში. სხვა საკითხებთან ერთად, ეს ეხება, დაკავშირებადობას, ტრანსპორტს, ენერგეტიკას, მწვანე და ციფრულ გადასვლებს, ასევე - გაზრდილ თანამშრომლობას ისეთ რეგიონებთან, როგორიცაა ცენტრალური აზია და დასავლეთ ბალკანეთი. საქართველო „ჩვენ შეგვიძლია, დავადასტუროთ, რომ საქართველო აქტიური მონაწილე იყო „შავი ზღვის სინერგიის“ ინიციატივაში, მათ შორის, მასთან დაკავშირებულ პოლიტიკაში, როგორიცაა, საერთო საზღვაო დღის წესრიგი და სტრატეგიული კვლევებისა და ინოვაციების ზონის მიმართულება,“ ამბობს Europetime-თან საუბარში ევროკავშირის პრესსპიკერი საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში პიტერ სტანო. სტანო ხაზს უსვამს, რომ „შავი ზღვის სინერგია“ არის ევროკავშირის ძირითადი რეგიონული პოლიტიკის ჩარჩო შავი ზღვის რეგიონისთვის და ერთ-ერთი ფუნდამენტური საყრდენი რეგიონში ევროკავშირის ჩართულობისთვის. „ის ხელს უწყობს თანამშრომლობას პოლიტიკის ფართო სპექტრში, მათ შორის, მდგრადი ლურჯი ეკონომიკის, საზღვაო კვლევებისა და ინოვაციების, მეთევზეობისა და აკვაკულტურის, გარემოს დაცვისა და კლიმატის ცვლილების ჩათვლით. სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა, დემოკრატია და ადამიანის უფლებები ასევე შავი ზღვის სინერგიის მნიშვნელოვანი ელემენტებია. ეს რეგიონული აქტივობები ამყარებს ორმხრივ ურთიერთობებს ევროკავშირსა და საქართველოს შორის,“ ამბობს პიტერ სტანო. ანგარიში Europetime რამდენიმე საკვანძო თემას გთავაზობთ კავშირები ევროკავშირის სხვა პოლიტიკასთან ან სტრატეგიებთან, რომლებიც აქტუალურია შავი ზღვის რეგიონისთვის „უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომისა და რეგიონში არსებული სხვა გამოწვევების მიუხედავად, აღმოსავლეთ პარტნიორობამ დააახლოვა უკრაინა, მოლდოვის რესპუბლიკა და საქართველო ევროკავშირთან - გრძელდება რეგიონული თანამშრომლობის ხელშეწყობა პარტნიორ ქვეყნებში სხვადასხვა სფეროებში. EaP კვლავაც იყო ნორმატიული მამოძრავებელი ტრანსფორმაცია პარტნიორებისთვის რეგიონში.“ ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობა - შავი ზღვის აუზის პროგრამა „2024 წლის იანვარში პროგრამამ დასაფინანსებლად შეარჩია 33 პროექტი, 110-ზე მეტი პარტნიორით. ისინი საქმიანობას უკვე 2024 წლიდან დაიწყებენ. წინადადებების მეორე მოწოდება 2024 წლის მარტში დაიწყო. შავი ზღვის აუზის პროგრამა ევროკავშირის სხვა პრიორიტეტებთან და რეგიონში განხორციელებულ ინიციატივებთან სინერგიით მუშაობს. 11 მილიონი ევრო დაეხმარება სამოქალაქო საზოგადოებას და გააძლიერებს სახელმწიფო ხელისუფლებების შესაძლებლობების განვითარებას, რაც ასევე შეესაბამება უკრაინის, მოლდოვის რესპუბლიკის და საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესებს. სულ ახლახან, უკრაინასა და მოლდოვის რესპუბლიკასთან ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებების გახსნის გადაწყვეტილებით და საქართველოსთვის კანდიდატის სტატუსის მინიჭებით, Interreg NEXT შავი ზღვის აუზის პროგრამა სულ უფრო სასარგებლო პლატფორმად იქცევა, რათა მხარი დაუჭიროს ამ ქვეყნების გაწევრიანების გზას და ხელი შეუწყოს უკეთეს მმართველობას თანამშრომლობის საკითხებში, მათ შორის, შესაბამისი ორგანოების ადმინისტრაციულ და ინსტიტუციურ შესაძლებლობებათა გაძლიერებით.“ ენერგია და ტრანსპორტი შავი ზღვის ყველა მეზობელი ვალდებულია, სისრულეში მოიყვანოს წმინდა ნულოვანი ემისიების მიღწევა 2050 წლისთვის/ ან დაახლოებით 2050 წელს. ევროკავშირი და მისი წევრი სახელმწიფოები, ისევე როგორც მოლდოვა, უკრაინა, საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი შეუერთდნენ გლობალურ დაპირებას, გაასამმაგდეს განახლებადი ენერგიის სიმძლავრე და 2030 წლისთვის მსოფლიო მასშტაბით გაორმაგდება ენერგოეფექტურობა. რუმინეთი და ბულგარეთი შავ ზღვაში ოფშორული ქარის ენერგიის დარგში განვითარების პერსპექტივაზე მუშაობენ, როგორც ფიქსირებული, ისე მცურავი ტურბინებით. 16-მდე კომპანია ევროკავშირიდან, თურქეთიდან და დიდი ბრიტანეთიდან გაერთიანდა, რათა ევროკავშირის დაფინანსებით შეიმუშაოს 5 მეგავატი სიმძლავრის მცურავი ქარის ტურბინის დემონსტრატორი, რომელიც შავი ზღვის პირობებზე იქნება ადაპტირებული. მიმდინარეობს მუშაობა ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის დაკავშირებადობის ხელშეწყობისთვის, კანონმდებლობის ევროკავშირის ენერგეტიკულ კანონმდებლობასთან დაახლოებისა და ბაზრის ინტეგრაციის მიზნით. მწვანე ენერგიის სფეროში პარტნიორობა 2022 წელს დაიწყეს აზერბაიჯანმა, საქართველომ, რუმინეთმა და უნგრეთმა, სადაც გაწევრიანების ინტერესებს უფრო მეტი რეგიონული პარტნიორი იჩენს. მიმდინარეობს კვლევა, რუმინეთისა და საქართველოს სანაპიროებს შორის მაღალი ძაბვის გადამცემი წყალქვეშა კაბელის შესაძლო გაყვანის თაობაზე, რომელიც განკუთვნილია ორმხრივი სარგებლისთვის, ასევე სხვადასხვა შესაძლო სავაჭრო მარშრუტებზე რეგიონის მასშტაბით - ისეთი განახლებადი საწვავისთვის, როგორიცაა, წყალბადი. ევროკავშირი მხარს უჭერს სომხეთის მონაწილეობას რეგიონალურ პროექტებში, როგორიცაა, შავი ზღვის ელექტრო კაბელი. ევროკავშირმა შეიმუშავა მეთანის სფეროს სამოქმედო გეგმა, რომელიც ასახავს პოლიტიკასა და აქტივობებს, რომლებიც გლობალურ დონეზე Global Methane Pledge-ის მექანიზმის განხორციელებას შეუწყობს ხელს. სომხეთი, ბულგარეთი, ჩეხეთი, საქართველო, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვის რესპუბლიკა, ჩრდილოეთ მაკედონია, რუმინეთი, სერბეთი, თურქმენეთი, უკრაინა და უზბეკეთი შეუერთდნენ Global Methane Pledge-ს და ამ ქვეყნებმა ყოვლისმომცველი შიდა გეგმა უნდა მიიღონ. ბევრი რამ არის გასაკეთებელი დაპირების მისაღწევად, პოლიტიკიდან დაწყებული ფინანსებით დამთავრებული, ანგარიშგების მონიტორინგამდე და გადამოწმებამდე, დაშავი ზღვის მიმდებარე დანარჩენ ქვეყნებთან ჩართვა, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებთან, რომლებიც წიაღისეულ საწვავს აწარმოებენ. საქართველო და უკრაინა უერთდებიან ამ პარტნიორობას, რომელიც ბულგარეთს, რუმინეთსა და თურქეთს მოიცავს. ეს პარტნიორობა მხარს უჭერს ინვესტიციებს ერთობლივ კვლევით პროექტებსა და სხვა ერთობლივ აქტივობებში, რაც თავის მხრივ, მიზნად ისახავს მკვლევრების ჩართულობის წახალისებას შავი ზღვის სანაპიროს ყველა ქვეყნიდან და მოლდოვის რესპუბლიკიდან. რა არის „შავი ზღვის სინერგია ევროკომისიამ საზოგადოებას 2007 წელს გააცნო თავისი ახალი გეგმა, რომელიც შავი ზღვის რეგიონის ქვეყნებთან ევროკავშირის თანამშრომლობის გაღრმავებას ითვალისწინებს. ევროკომისიის ინიციატივაში ხაზგასმულია, რომ რეგიონული თანამშრომლობის ამოცანაა, ერთგვარად შეავსოს უკვე არსებული პროგრამები და შეთანხმებები. "შავი ზღვის სინერგიის" პრიორიტეტებს შორის არის ისეთი სფეროები, როგორიცაა ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და სხვა. პრიორიტეტების ჩამონათვალში შეხვდებით, აგრეთვე, "გაყინული კონფლიქტების" მოგვარების ხელშეწყობას, თუმცა რაიმე კონკრეტულ ინიციატივებს ტყუილად დაუწყებთ ძებნას. ევროკავშირის ინიციატივის - "შავი ზღვის სინერგიის" პრიორიტეტებს შორის არის ისეთი სფეროები, როგორიცაა, ადამიანის უფლებათა დაცვა, დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და სხვა. ზემოთ აღნიშნულ ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ შავი ზღვის რეგიონის გეოპოლიტიკურმა მოვლენებმა ხაზი გაუსვა: (i) შავი ზღვის კავშირის პროექტების სწრაფი განხორციელების მნიშვნელობას, რომელიც შექმნილია ევროკავშირის დამატებითი პოლიტიკის მიხედვით; (ii) გააძლიერა და გაამარტივა თანამშრომლობა რეგიონის სხვა კრიტიკულ ინფრასტრუქტურაზე.
ჯონ ბასი: საქართველო გახდება NATO-ს წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს წევრობის ვალდებულებები
Europetime-ის შეკითხვის საპასუხოდ, პოლიტიკურ საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელმა ჯონ ბასმა განაცხადა, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს ვალდებულებები, რომლებიც თან სდევს წევრობას. 2008 წლის აპრილში, ბუქარესტის სამიტზე ალიანსის სახელმწიფოებისა და მთავრობების ხელმძღვანელები შეთანხმდნენ, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი. გადაწყვეტილება კიდევ ერთხელ დადასტურდა 2009, 2010 და 2012 წლების სამიტებზე. 2009 წლიდან 2012 წლამდე საქართველოში აშშ-ის ელჩის თანამდებობაზე ყოფნისას არაერთხელ მოგვისმენია თქვენი კომენტარები საქართველოს NATO-ში ინტეგრაციასთან დაკავშირებით. როგორ შეესაბამება თქვენი ადრინდელი ვარაუდები/მოლოდინები ქვეყნის ალიანსში ინტეგრაციის დღევანდელ დინამიკასა და პროცესს? ამ შეკითხვით მიმართა Europetime-მა პოლიტიკურ საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელ ჯონ ბასს. “დასაწყისისთვის ვიტყოდი, რომ ბევრი ჩვენგანისთვის, ვინც საქართველოში დრო დავყავით ან ვმუშაობდით ქართველებთან, განსაკუთრებით, 2008 წლის კონფლიქტის შემდეგ, როდესაც რუსეთი კვლავ ცდილობდა, ეკარნახა, როგორ უნდა ეცხოვრა მეზობელ ქვეყანას და ჰქონდეს თუ არა ამ ქვეყანას თავისუფალი არჩევანი, თავისი უსაფრთხოების დასაცავად იურთიერთოს, ამ შემთხვევაში NATO-სთან - ძალიან შემაშფოთებელია ევოლუციის დანახვა ბოლო წლებში, და განსაკუთრებით, „ქართული ოცნების“ მთავრობის ბოლო თვეებში. თუ ვინმე პირდაპირ იკითხავს, თუ როდის გახდება საქართველო NATO-ს წევრი - ამაზე პასუხი არის ის, რომ საქართველო გახდება წევრი, როცა მოკავშირეები შეაფასებენ, რომ ის მზადაა, შეასრულოს ვალდებულებები, რომლებიც თან სდევს წევრობას, მათ შორის, დაიცვას პრინციპები, დემოკრატიული მმართველობის ფუნდამენტური პრინციპების ჩათვლით, რომ ხალხი თავისუფალია, აირჩიოს საკუთარი ლიდერები. სამწუხაროდ, მას შემდეგ, რაც მე ვიყავი ელჩი საქართველოში, ჩვენ არ გვინახავს საქართველოს პროგრესი ამ მიზნებისკენ. სამწუხაროდ, ბევრი უკუსვლა ვნახეთ,“ - აღნიშნა ბასმა საერთაშორისო და ქართული მედიისთვის გამართულ ონლაინ პრესკონფერენციაზე. „როგორც აშშ-ის ელჩისთვის, რომელიც ბევრს მუშაობდა იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ყოფილიყო პირობები, რათა "ქართული ოცნებისთვის" სამართლიანი კონკურენცია ყოფილიყო 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე, ღრმად შემაშფოთებელია იმის დანახვა, რომ იგივე ჯგუფი ახლა ანადგურებს დემოკრატიული მმართველობისა და საზოგადოების საფუძვლებს. და ბოლოს, ვიტყოდი, რომ ღრმად შემაშფოთებელი და სამწუხაროა იმის დანახვა, რომ მთელი საზოგადოების მისწრაფებები და ოცნებები ერთი ინდივიდის, ბიძინა ივანიშვილის უკმაყოფილებების მძევალია,“ - განაცხადა ჯონ ბასმა. ჯონ ბასი 2009-2012 წლებში, საქართველოში ამერიკის ელჩი იყო. ის აშშ-ის სენატმა 2021 წლის 17 დეკემბერს დაამტკიცა მენეჯმენტის საკითხებში მდივნის მოადგილედ. სახელმწიფო მდივანმა კი, 2024 წლის 23 მარტს დანიშნა ჯონ ბასი პოლიტიკურ საკითხებში მდივნის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლად. აშშ საქართველოს NATO-ს პარტნიორობის ღონისძიებაზე მიიწვევს NATO-ს ურთიერთობები საქართველოსთან
სახელმწიფო დეპარტამენტი: ამერიკის შეერთებული შტატები შავი ზღვის რეგიონის მიმართ სტრატეგიას უკვე ახორციელებს
EXCLUSIVE Europetime-ს ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტი უდასტურებს, რომ ბაიდენის ადმინისტრაციამ შავი ზღვის რეგიონის მიმართ ყოვლისმომცველი სტრატეგია უკვე აამოქმედა. სტრატეგია, რომელსაც Europetime გაეცნო, გულისხმობს გაზრდილ პოლიტიკურ და დიპლომატიურ ჩართულობას და სხვა მნიშვნელოვან აქტივობას, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის ხედვას ეფუძნება. „შეერთებული შტატები ამ სტრატეგიას უკვე ახორციელებს და მოკავშირეებთან, პარტნიორებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან მჭიდრო კოორდინაციას გავაგრძელებთ, რათა სტრატეგია, საერთო მიზნების მისაღწევად წინ წავწიოთ. მისი განხორციელების ვადები მიზანზე ან აქტივობაზე იქნება დამოკიდებული. ჩვენი ზოგიერთი მიზანი, როგორიცაა, გაზრდილი პოლიტიკური ჩართულობა და შეტყობინებების გაგზავნა, მიმდინარე პროცესია; ასევე, ჩვენი მოკავშირეებისა და პარტნიორების თავდაცვის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა უკვე დაწყებულია. ჩვენი სტრატეგია უზრუნველყოფს მთლიანი მთავრობის ხედვას და ჩარჩოს, რომლის მეშვეობითაც, ჩვენ შეგვიძლია, გავაგრძელოთ მიმდინარე ძალისხმევა, განვავითაროთ სამომავლო ინიციატივები და განვაცხადოთ დაფინანსების მოთხოვნის შესახებ, მისი განხორციელების მხარდასაჭერად,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა. რა არის შავი ზღვის სტრატეგია? სახელმწიფო დეპარტამენტში, Europetime-თან ამბობენ, რომ 2023 ფისკალური წლის, ეროვნული თავდაცვის ავტორიზაციის აქტში, შეერთებული შტატების ეროვნული უსაფრთხოების საბჭო (NSC) აშშ-ის კონგრესი სთხოვდა, შავი ზღვის რეგიონის მხარდასაჭერად, შეემუშავებინა და განეხორციელებინა სტრატეგია, რომელიც გვთავაზობდა უსაფრთხო, აყვავებულ, ურთიერთდაკავშირებულ და მავნე ზეგავლენისგან, ეკონომიკური იძულებისა და ტერიტორიული მთლიანობისადმი საფრთხისგან თავისუფალ გარემოს, NSC-მ სახელმწიფო დეპარტამენტს ანგარიშის შემუშავების უფლებამოსილება უწყებათაშორისი კოორდინაციის საფუძველზე გადასცა. სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებით, სტრატეგია მოუწოდებს სააგენტოებს შეერთებული შტატების მთავრობაში, ითანამშრომლონ პარტნიორებთან ორმხრივ და მრავალმხრივ დონეზე, რათა გაზარდონ პოლიტიკური და დიპლომატიური ჩართულობა, უზრუნველყონ რეგიონული უსაფრთხოება, გააძლიერონ რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობა, უზრუნველყონ სუფთა და უსაფრთხო ენერგია, გააძლიერონ კანონის უზენაესობა, ხელი შეუწყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემას, ებრძოლონ კორუფციას და დეზინფორმაციას. „შავი ზღვის რეგიონის მიმართ სტრატეგიის მეშვეობით, შეერთებული შტატები გააძლიერებს რეგიონის ქვეყნებთან პარტნიორობას, რათა ხელი შეუწყოს მშვიდობასა და კეთილდღეობას ყველასათვის. სტრატეგია ასევე ასახავს ამერიკის მიდგომას, რომელიც უკრაინაში რუსეთის სასტიკი სრულმასშტაბიანი შეჭრის გრძელვადიანი შედეგების მყისიერ აღმოფხვრას გულისხმობს,“ აცხადებენ აშშ-ის საგარეო უწყებაში. ბენ ჰოჯესი: ბაიდენის ადმინისტრაციამ უნდა გამოაცხადოს შავი ზღვის რეგიონის ყოვლისმომცველი სტრატეგია - ექსკლუზიური ინტერვიუ ცნობისთვის, NATO-ს ახალი სტრატეგიული კონცეფცია, რომელიც 2022 წლის მადრიდის სამიტზე მიიღეს, ისტორიაში პირველად ახსენებს შავ ზღვას. კონცეფცია შავ ზღვას ახასიათებს, როგორც ალიანსისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობის არეალს. შავი ზღვის სამი სახელმწიფო, NATO-ს წევრია: თურქეთი, რუმინეთი და ბულგარეთი, ხოლო ორი მათგანი NATO-ს ძალიან ახლო პარტნიორი - უკრაინა და საქართველო. 2014 წელს უკრაინაში რუსეთის აგრესიის შემდეგ, NATO-მ შავ ზღვასა და მის შემოგარენში თავისი ყოფნა გაზარდა. 2022 წლის თებერვალში უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ, ალიანსმა კიდევ უფრო გაამახვილა ყურადღება ამ სტრატეგიულ რეგიონზე. არსებობს ორი ახალი საბრძოლო ჯგუფი, რომლებიც რუმინეთსა და ბულგარეთში შეიქმნა. შავი ზღვის თავზე NATO უფრო მეტ ფრენას ახორციელებს. ეკონომიკური ზონა აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანაშემწემ ევროპისა და ევრაზიის საკითხებში ჯეიმს ო'ბრაიენმა 25 იანვარს განაცხადა, რომ შავი ზღვა ეკონომიკური ჩართულობისთვის აქტიური ზონა გახდება. მან ხაზი გაუსვა, რომ საქართველოსა და რუმინეთს შორის გათხევადებული გაზის ტრანსპორტირება მოხდება. ასევე იქნება რამდენიმე წყალქვეშა კაბელი ელექტროენერგიისთვის, კომუნიკაციებისთვის და ასე შემდეგ. ჯეიმს ო'ბრაიენმა აღნიშნა, რომ აშშ შავი ზღვის რიგ პროექტებზე ევროკავშირთან ერთად იმუშავებს. „ჩვენ კვლავ ვიმუშავებთ ევროკავშირთან, რადგან ეს არის ფუნდამენტური პარტნიორობა,“ აღნიშნა ჯეიმს ო'ბრაიენმა. „ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ეს ყველაფერი დაცულია და უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ამ ფართო სპექტრის ქვეყნებში ჩართულობის წესები ყველასთვის გასაგებია, მათ შორის, რუსეთისთვის. ჩვენ ამას გავაკეთებთ საქართველოსთან ერთად,“ - განმარტა ბლინკენის თანაშემწემ. ასევე წაიკითხეთ: ევროკავშირი „შავი ზღვის სინერგიის“ შესრულების მე-4 ანგარიშზე მუშაობს, ევროკავშირი შავ ზღვაში ჩართულობის შესახებ მომავალ ხედვას განსაზღვრავს სახელმწიფო დეპარტამენტი შავი ზღვის რეგიონის მიმართ აშშ-ის სტრატეგიაზე: ჩვენი მოკავშირეებისა და პარტნიორების თავდაცვის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა უკვე დაწყებულია რა დონემდე გაიზარდა NATO-ს სამხედრო ყოფნა ალიანსის აღმოსავლეთ ფლანგზე - NATO-ს მიერ განახლებულ დოკუმენტში საქართველოც არის ნახსენები
ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების „ხელშესახები წინსვლისთვის“, აშშ ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციებისთვის პოტენციურ სფეროებს აფასებს
Europetime-ის შეკითხვის საპასუხოდ, სახელმწიფო დეპარტამენტში აცხადებენ, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები ამ ეტაპზე, აფასებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების პოტენციურ სფეროებს, სადაც აშშ-ის მთავრობას შეუძლია, პროექტის საკონსულტაციო ტექნიკურ დახმარებაში წვლილის შეტანა, პროექტის მომზადება ან/და დაფინანსება ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების ხელშესახები წინსვლისთვის. ვაშინგტონი ინფრასტრუქტურულ პროექტებში ინვესტიციების მასშტაბირების საჭიროებაზე მიუთითებს. „ზოგადად, ჩვენ მივესალმებით და ვახალისებთ მრავალმხრივ ძალისხმევას, დასავლეთ ევროპისკენ ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიის რეგიონული კავშირის მხარდასაჭერად. ასეთი ძალისხმევა ხელს უწყობს უფრო უსაფრთხო, მდგრადი და აყვავებული რეგიონის შექმნას. ევროკავშირის „გლობალური კარიბჭის “ინვესტორთა ფორუმი, კომერციული სამართლის განვითარების პროგრამის ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის საკოორდინაციო პლატფორმა და USAID Trade Central Asia მხოლოდ რამდენიმეა იმ პროგრამებიდან, რომლითაც შეერთებული შტატები ჩვენს ევროპელ კოლეგებთან მჭიდრო კოორდინაციის მხარდაჭერას აგრძელებს, ცენტრალურ აზიაში ჩვენს პარტნიორებთან კავშირის გასაუმჯობესებლად და ეკონომიკის დივერსიფიკაციის მიზნით. C5+1 დიპლომატიური პლატფორმის მეშვეობით, ჩვენ ვაგრძელებთ რეგიონული თანამშრომლობისა და დიალოგის ხელშეწყობას, რომელიც ეხმარება რეგიონს, გადაჭრას საერთო უსაფრთხოებისა და ეკონომიკური გამოწვევები და კიდევ ერთხელ დავადასტუროთ ჩვენი (ცენტრალურ) აზიელი პარტნიორების ავტონომია და სუვერენიტეტი. 2023 წლის სექტემბერში გამართული C5+1 საპრეზიდენტო სამიტის დროს, პრეზიდენტმა ბაიდენმა დაადასტურა აშშ-ის მხარდაჭერა, რომლის მიზანიცაა PGI-ის მეშვეობით, ტრანსკასპიური დერეფნის დაკავშირებადობა, ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების მასშტაბირება, ეკონომიკური განვითარების დაჩქარება და ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. PGI-ის მეშვეობით, შეერთებული შტატები ამჟამად აფასებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციების პოტენციურ სფეროებს, სადაც აშშ-ის მთავრობას შეუძლია, პროექტის საკონსულტაციო ტექნიკურ დახმარებაში წვლილის შეტანა, პროექტის მომზადება ან/და დაფინანსება, ტრანსკასპიის დერეფანში სტრატეგიული პროექტების ხელშესახები წინსვლისთვის,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა. ინფორმაციისთვის, PGI (აშშ) არის კოორდინატორის ოფისი გლობალური ინფრასტრუქტურისა და ინვესტიციების პარტნიორობისთვის (PGI) ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს აშშ-ის პრეზიდენტის G7+ ფლაგმანურ ინიციატივას სტრატეგიული, ღირებულებებზე ორიენტირებული და მაღალი სტანდარტების ინფრასტრუქტურისა და ინვესტიციების განვითარებისთვის დაბალ და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში. ასევე წაიკითხეთ: ბულგარეთის ელჩი: საბორნე მიმოსვლის ხელშეკრულებას უფრო კონკრეტული და თანამშრომლობის ფარგლებში ქმედება უნდა მოჰყვეს
„რუსეთი ვერ გაიმარჯვებს მაშინაც კი, თუ მისმა სამხედროებმა უკრაინა დაიკავეს“: ორი წელი ომიდან
ორი წელი ომიდან: პუტინმა აღიარა, რომ მიზანს ჯერ ვერ მიაღწია; უკრაინა აშშ-ის კრიტიკული დახმარების მოლოდინშია; ბაიდენის ადმინისტრაცია, კიევის დახმარების საკითხის გარშემო, კონგრესში მიმდინარე დავის ფონზე, რუსეთის წინააღმდეგ „გამანადგურებელ სანქციებს“ აანონსებს. ომის მეორე წლისთავის წინ, პირველ თებერვალს კიევმა ევროკავშირისგან ფინანსური რესურსის მიღების გარანტია მიიღო, როდესაც ბლოკი 50 მილიარდის ევროს მოცულობის პაკეტის მიღებაზე შეთანხმდა. თუმცა რუსეთის სარაკეტო იერიშების ფონზე, კიევი კვლავ აშშ-ის კრიტიკული დახმარების მოლოდინშია. ომიდან ორი წლის შემდეგ, უკრაინის მიმართ აშშ-ის დახმარების საკითხი კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა. პუტინმა აღიარა, რომ უკრაინაში „მიზანს ჯერ ვერ მიაღწია.“ კიევი და მისი მთავარი პარტნიორი - აშშ, რომელმაც ყველაზე მეტი სამხედრო დახმარება გაიღო უკრაინისთვის, ახლა რესურსების შეფერხების უარყოფით გავლენებზე უკვე მიუთითებენ. ბრძოლის ველზე მძიმე სურათია. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის (ჯეიმს ბეიკერი - 1989 -1992) სპეციალური წარმომადგენელი და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან ურთიერთობის საკითხებში მრჩეველი, პოლ გობლი მიიჩნევს, რომ „რუსეთი ვერ გაიმარჯვებს მაშინაც კი თუ მისმა სამხედროებმა უკრაინა დაიკავეს, რადგან მას კატასტროფული მომავალი ექნება“: „რადგან მოსკოვს ნომინალური კონტროლის საზღვრებში 40 მილიონი მტერი ეყოლება,“ ამბობს გობლი Europetime-თან. „რუსეთის მიერ წარმოებული ომი უკრაინის წინააღმდეგ გაგრძელდება, ვიდრე კრემლი არ გააცნობიერებს, რომ ვერ გაიმარჯვებს,“ - მიიჩნევს ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი. მისი განცხადებით, ამიტომ მნიშვნელოვანია, გაგრძელდეს უკრაინის მხარდაჭერა და მას მიეწოდოს ყველაფერი, რაც სჭირდება. პოლ გობლს, რომელიც ასევე იკავებდა სახელმწიფო დეპარტამენტში დაზვერვისა და კვლევის ბიუროს ანალიტიკოსის პოზიციას, არ სჯერა, რომ პუტინი ოდესმე წაგებას აღიარებს. „პუტინი გააგრძელებს საკუთარი ქვეყნის მსხვერპლად შეწირვას, რათა ძალაუფლება სიკვდილამდე შეინარჩუნოს,“ ამბობს პოლ გობლი. ბაიდენის ადმინსტრაცია და უკრაინის ხელისუფლება იმედოვნებენ, რომ კონგრესი უკრაინისთვის კრიტიკულ დახმარებას დაამტკიცებს. თეთრი სახლის ეროვნული უშიშროების კომიტეტის სპიკერმა, ჯონ კირბიმ ბრიფინგზე განაცხადა, რომ უკრაინის მიერ ავდიივკის დატოვება კონგრესის უმოქმედობის შედეგია. მან აღნიშნა, რომ უკრაინულ მხარეს რამდენიმე თვის განმავლობაში ჰქონდა რუსეთის თავდასხმების შეჩერების შესაძლებლობა, ვიდრე საბრძოლო მასალა არ დაუმთავრდა. „განსაკუთრებით საბრძოლო მასალის საარტილერიო სახეობები, რომლებიც იმისთვის სჭირდებოდა, რომ რუსული ძალებისთვის უკრაინულ თავდაცვით ხაზებამდე მისვლასა და ამ პოზიციების დაპყრობაში შეეშალა ხელი,” - განაცხადა კირბიმ. თავის მხრივ, უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დმიტრო კულებამ CNN-ის ჟურნალისტ ქრისტიან ამანპურთან საუბარში განაცხადა, რომ უკრაინა ავდიივკას არ დაკარგავდა იმ შემთხვევაში თუ კიევი „მიიღებდა ყველა საჭირო საარტილერიო ჭურვს, რომლებიც დაცვისთვის სჭირდება.“ „ხალხმა ერთი მარტივი რამ უნდა გაიგოს. კანონპროექტის მიღება - ეს მნიშვნელოვანია, მაგრამ იმისთვის, რომ რაღაცები ფრონტზე გაიგზავნოს, დროა საჭირო. და სანამ ეს გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არაა, პლუს გაითვალისწინეთ ლოგისტიკა, მთელი ეს დრო ჩვენი ჯარისკაცები საკუთარ თავს გაწირავენ ფრონტზე, რუსეთის უფრო დიდი ძალების წინააღმდეგ დაცვაში,“ - განაცხადა კულებამ. აშშ-ის ელჩი ბრიჯიტ ბრინკი აღნიშნავს, რომ ახლა თითოეული დღე გადამწყვეტია. „ამ კვირას რუსეთის მიერ უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის მეორე წლისთავია. უკრაინის გასვლა ავდიივკიდან აჩვენებს, რომ ბრძოლის ველზე ვითარება უკიდურესად რთულია, მაგრამ უკრაინელებმა მოლოდინებს გადააჭარბეს კიდევ ერთხელ. NATO აგრძელებს უკრაინის მხარდაჭერას. მხოლოდ ბოლო დღეების განმავლობაში მოკავშირეებმა მილიარდობით ევროს ოდენობის სამხედრო დახმარების პაკეტების შესახებ გამოაცხადეს, მათ შორის საჰაერო დაცვისთვის, საარტილერიო ჭურვებისთვის და F-16-ის აღჭურვილობისთვის,” - განაცხადა თავის მხრივ, ალიანსის გენმდივანმა იენს სტოლტენბერგმა. გარდა ამისა, იენს სტოლტენბერგის თქმით, რუსი სამხედროების მიერ ავდეევკის დაკავებას არ ექნება არსებითი სტრატეგიული მნიშვნელობა სიტუაციაზე. „ჩემზე, ისევე, როგორც ყველაზე, შთაბეჭდილება მოახდინა უკრაინის გამძლეობამ, რომელსაც საერთაშორისო მხარდაჭერა უმაგრებდა ზურგს, თუმცა ეს უკანასკნელი, მაგრამ არა პირველი, გარკვეულწილად, მცირდება,“ აღნიშნავს პოლ გობლი Europetime-თან. უკრაინაში აშშ-ის ელჩის ბრიჯიტ ბრინკის თქმით, აშშ-ის ხელისუფლება, მათ შორის, პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი ცდილობს, დააჩქაროს ახალი დაფინანსების დამტკიცება უკრაინის დასახმარებლად. მაგრამ არ არსებობს „გეგმა B“ იმ შემთხვევაში, თუ კონგრესი უარს იტყვის ინიციატივის მხარდაჭერაზე. „ომი ჩიხშია და გარკვეული პერიოდია, ასე გრძელდება. როგორც ჩანს, გადამწყვეტი წინსვლა არცერთ მხარეს არ შეუძლია,“ ამბობს Europetime-თან კლაუს ლარესი - ჩრდილოეთ კაროლინის (აშშ) უნივერსიტეტის პროფესორი, ვუდრო უილსონის საერთაშორისო ცენტრის ანალიტიკოსი, ლარესი ასევე გახლდათ ჰარვარდის უნივერსიტეტის ევროპული კვლევების მოწვეული მეცნიერი. ანალიტიკოსის შეფასებით, პუტინს სურს, დაელოდოს აშშ-ის არჩევნების შედეგს ნოემბერში. „შესაძლოა, ტრამპმა უარი თქვას უკრაინის მხარდაჭერაზე, მაგრამ დანამდვილებით ეს ჯერ არ ვიცით,“ - აღნიშნავს კლაუს ლარესი. ამერიკელ ანალიტიკოსს მიაჩნია, რომ შტატების დახმარება სიტუაციას ახლა ალბათ, შეცვლიდა, თუმცა დანამდვილებით, პროგნოზების გაკეთება რთულია. შტატებს უკვე მზად აქვს იმ დახმარების ჩამონათვალი, რომლის გაგზავნას უკრაინისთვის სასწრაფოდ გეგმავს, მას შემდეგ, თუ კონგრესი უკრაინისთვის საციცოცხლო მნიშვნელობის პაკეტს დაამტკიცებს. 23 თებერვალს, ომის მეორე წლისთავზე, ევროკავშირმა რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მე-13 პაკეტი დაამტკიცა. აშშ-მ რუსეთის წინააღმდეგ გამაბადგურებელი სანქციები დააანონსა. ცნობისთვის, 2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო. 12 აპრილს, აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი გენოციდში დაადანაშაულა. რუსეთის ძალებმა 2022 წლის 4-დან 31 მარტამდე უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან ჩრდილო-დასავლეთით 30 კილომეტრში მდებარე ქალაქ ბუჩის ოკუპაციის დროს ომის აშკარა დანაშაულები ჩაიდინეს, ნათქვამია Human Rights Watch-ის 21 აპრილს გამოქვეყნებულ დეტალურ ანგარიშში. ორგანიზაციამ ომის დანაშაულის და კაცობრიობის წინააღმდეგ პოტენციური დანაშულის მტკიცებულებები შეაგროვა. ომის დანაშაულში ბრალდებული პირველ რუსი ჯარისკაცს უკრაინის სასამართლომ სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა. 2023 წლის 17 თებერვალს ჰააგის სასამართლომ პუტინის დაკავების ორდერი გასცა. რუსთის მიერ ჩადენილ სამხედრო დანაშაულებზეა საუბარი 2024 წლის იანვარში, ადამიანის უფლებების დამცველი ორგანიზაცია Human Rights Watch-ის ანგარიშშიც, რომელიც რუსეთის ჯარების მიერ 2022 წლის გაზაფხულზე აზოვის ზღვის საპორტო ქალაქ მარიუპოლზე თავდასხმას ეხება. ორგანიზაცია ახალი დასკვნების საფუძველზე წერს, რომ 2022 წელს უკრაინის ქალაქ მარიუპოლზე რუსული თავდასხმის შედეგად ათასობით მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და დაშავდა, მათ შორის - ბევრი აშკარად უკანონო თავდასხმების შედეგად. „რუსული ძალების მიერ მარიუპოლის განადგურება და უკრაინული კულტურის წაშლის მცდელობა, უკრაინაში მათი სრულმასშტაბიანი შეჭრის ერთ-ერთი ყველაზე საშინელი თავია. საერთაშორისო ორგანოებმა და მართლმსაჯულების ერთგულმა მთავრობებმა ყურადღება უნდა გაამახვილონ რუსი მაღალჩინოსნების მიმართ გამოძიებაზე, რომლებიც შესაძლოა, მარიუპოლში სამხედრო დანაშაულებში იყვნენ ჩართულნი,“ წერს HRW. ანგარიშში ასევე ვკითხულობთ, რომ რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის და სხვა მაღალი თანამდებობის პირების მიმართ გამოძიება უნდა ჩატარდეს და ისინი სათანადოდ უნდა დაისაჯონ რუსული ძალების მიერ მარიუპოლში საბრძოლო მოქმედებების დროს ჩადენილი აშკარა სამხედრო დანაშაულების გამო. უკრაინის პრეზიდენტის ვოლოდიმირ ზელენსკის შეფასებით, ომი დასრულდება მაშინ, როცა მსოფლიო „გააცნობიერებს პუტინის საფრთხეს.“
„მზარდ რუსულ საფრთხეზე საპასუხოდ პარტნიორებთან თანამშრომლობა“ - სამხრეთ კავკასია NATO-ს ფოკუსში
NATO-ს გენერალურმა მდივანმა იენს სტოლტენბერგმა 19 მარტს თავისი ტურნე სამხრეთ კავკასიაში, ერევანში, სომხეთში ვიზიტით დაასრულა, სადაც პრეზიდენტ ვაჰაგნ ხაჩატურიანს და პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს შეხვდა. ეს ამ რანგში სტოლტენბერგის სავარაუდოდ, ბოლო ვიზიტი იყო, რადგან ის NATO-ს გენმდივნის პოსტს წელს დატოვებს. ფოტო - ხავიერ კოლომინა სამხრეთ კავკასიის რეგიონში სტოლტენბერგის ვიზიტზე კომენტირებისას, კრემლმა სამშაბათსვე განაცხადა, რომ ბლოკის მცდელობებმა, „გააფართოოს თავისი ყოფნა ამ ტერიტორიაზე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ხელი შეუწყოს სტაბილურობას.“ კრემლს ხშირად შეახსენებენ, რომ NATO დემოკრატიული ქვეყნების ალიანსია და მისი კარი ღიაა სხვა დემოკრატიული ქვეყნებისათვის, რომლებიც თავად წყვეტენ, შეუერთდნენ თუ არა NATO-ს. NATO არასოდეს აიძულებს ვინმეს, ალიანსში გაწევრიანდეს. „ჩვენ არ გვსურს ისეთ სამყაროში ცხოვრება, სადაც მოსკოვი წყვეტს, რა უნდა აკეთონ მისმა მეზობლებმა და რა არა, ეს გავლენის სფეროების სამყაროა და ჩვენ არ გვინდა ამ სამყაროში ცხოვრება,“ ამბობენ ალიანსში. როგორც ცნობილია, იენს სტოლტენბერგმა სამდღიანი ვიზიტისას მოლაპარაკებები გამართა აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის ლიდერებთან.“ საგულისხმოა, რომ სტოლტენბერგს სამივე ქვეყანაში ერთი გამოკვეთილი გზავნილი ჰქონდა - მეტი უნდა გაკეთდეს უკრაინის დასახმარებლად. „თუ პუტინი წარმატებას მიაღწევს უკრაინაში, არსებობს რეალური რისკი იმისა, რომ მისი აგრესია აქ არ შეჩერდება და სხვა ავტორიტარული აქტორები გათამამდებიან,“ - განაცხადა ალიანსის გენმდივანმა დღეს, სომხეთში ვიზიტისას, სტოლტენბერგმა NATO-ს ყველა პარტნიორს მოუწოდა, „გააკეთონ ყველაფერი, რაც შეუძლიათ, რათა პუტინმა არ გაიმარჯვოს თავის აგრესიულ ომში.“ მან გაიმეორა ის, რაც თქვა მათ შორის, თბილისში, რომ „ბრძოლის ველზე ვითარება რთულია, ამიტომ, უკრაინის მიმართ მხარდაჭერა უნდა გაძლიერდეს.“ ვიზიტი სომხეთში - „სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობა NATO-სთვის მნიშვნელოვანია,“ ამ გზავნილით აღწერს ალიანსი სომხეთში ვიზიტს. ეს იყო სტოლტენბერგის პირველი ვიზიტი მას შემდეგ, რაც სომხეთმა NATO-სთან უფრო დაახლოების სურვილი დააფიქსირა. მოსალოდნელია, რომ ერევანი ალიანსის ახალ პროგრამებში ჩაერთვება, თუმცა „გაწევრიანება დღის წესრიგში არ არის.“ აღსანიშნავია, რომ ერევანმა ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მოპოვების სურვილიც ღიად დააფიქსირა. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთი რუსეთი მოკავშირედ რჩება, მან არაერთხელ განაცხადა, რომ არ უჭერს მხარს მოსკოვის მიერ წარმოებულ ომს უკრაინაში და კიევში ჰუმანიტარული დახმარებაც გაგზავნა, რამაც რუსეთის გაბრაზებაც გამოიწვია. ერევანში ვიზიტისას კი, სტოლტენბერგმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი უკრაინის მიმართ „სოლიდარობის“ გამო შეაქო. ბოლო პერიოდში ერევანი ასევე ხშირად მიუთითებდა, რომ უსაფრთხოების სფეროში რუსეთზე დამოკიდებულება შეცდომა იყო. NATO-ს ცნობით, სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობის შესახებ საუბრისას, გენერალურმა მდივანმა მოუწოდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს, მიაღწიონ შეთანხმებას ურთიერთობების ნორმალიზაციისა და გრძელვადიანი მშვიდობისთვის გზაზე. „ეს მნიშვნელოვანია ევროატლანტიკური უსაფრთხოებისთვის, რადგან ჩვენ უფრო სახიფათო სამყაროს წინაშე ვდგავართ,” - ხაზგასმით აღნიშნა მან და გაიმეორა, რომ ”NATO მხარს უჭერს სომხეთის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და მის მშვიდობიან მისწრაფებებს.” ვიზიტის დროს გენერალურმა მდივანმა ისაუბრა სომხეთის რეფორმების პროგრესზე. „თქვენ ასევე აჩვენეთ რეალური ვალდებულება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის, თქვენი დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერებისა და კანონის უზენაესობის დაცვის მიმართ,” - აღნიშნა სტოლტენბერგმა. ვიზიტი აზერბაიჯანში - “სამხრეთ კავკასიაში მშვიდობა მნიშვნელოვანია შავი ზღვის რეგიონისთვის“ სტოლტენბერგმა ბაქოში განაცხდა, რომ მოუთმენლად ელის პარტნიორობის შემდგომ გაძლიერებას. „მშვიდობა ამ რეგიონში ძალზე მნიშვნელოვანია ხალხისთვის, რეგიონის ქვეყნებისთვის, მაგრამ ასევე მნიშვნელოვანია შავი ზღვის რეგიონისთვის, ჩრდილო ატლანტიკური უსაფრთხოებისთვის და ამიტომ, მშვიდობა, სტაბილურობა მნიშვნელოვანია არამხოლოდ აქ, არამედ, უსაფრთხოება - უფრო ფართოდ. „სომხეთსა და აზერბაიჯანს ახლა აქვთ შესაძლებლობა, მიაღწიონ გრძელვადიან მშვიდობას წლების განმავლობაში კონფლიქტის შემდეგ. მე ვაფასებ იმას, რასაც ამბობთ, რომ თქვენ უფრო ახლოს ხართ სამშვიდობო შეთანხმებასთან, ვიდრე ოდესმე. და მე შემიძლია, უბრალოდ, მოგიწოდოთ, გამოიყენოთ ეს შესაძლებლობა სომხეთთან ხანგრძლივი სამშვიდობო შეთანხმების მისაღწევად,“ განმარტა სტოლტენბერგმა. ამასთან, NATO-ს გენდმივანმა უკრაინასთან დაკავშირებით საუბრისას განაცხადა, რომ მიესალმება აზერბაიჯანის მხრიდან გაწეულ საჭირო მხარდაჭერას. მან თბილისისა და ერევნის მსგავსად, ბაქოშიც გაიმეორა, რომ უკრაინისთვის მეტი დახმარებაა საჭირო. სტოლტენბერგმა რეგიონის ქვეყნებს გააქტიურებისკენ მოუწოდა. „რა თქმა უნდა, როცა უფრო ფართო რეგიონს ვუყურებთ, უნდა აღინიშნოს, რომ უკრაინა შავი ზღვის ქვეყანაა. ეს არის NATO-ს პარტნიორი ქვეყანა და რუსეთი აგრძელებს აგრესიულ ომს უკრაინის წინააღმდეგ. მოკავშირეები უკიდურესად შეშფოთებულნი არიან მიმდინარე ომის შედეგებით და მხარს უჭერენ უკრაინას. მივესალმები იმ საჭირო მხარდაჭერას, რომელსაც აზერბაიჯანიც უწევს უკრაინას. ასევე, როდესაც საქმე ეხება ჰუმანიტარულ დახმარებას, ეს ძალიან საჭიროა, მაგრამ მეტი მხარდაჭერაა საჭირო, რადგან უკრაინაში მდგომარეობა უკიდურესად მძიმეა,“ აღნიშნა ალიანსის გენმდივანმა. აზერბაიჯანში ვიზიტისას მან ენერგოუსაფრთხოებაზეც ისაუბრა. „ენერგეტიკა მნიშვნელოვანია ჩვენი უსაფრთხოებისთვის. მივესალმებით, რომ აზერბაიჯანი ავითარებს უფრო და უფრო მჭიდრო კავშირებს NATO-ს რამდენიმე მოკავშირესთან და რომ თქვენი ქვეყანა უფრო და უფრო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ევროპაში NATO-ს მთავარი მოკავშირეებისთვის არამარტო გაზის, არამედ, მომავალში ელექტროენერგიის მიწოდებაში და, შესაბამისად, თქვენ მნიშვნელოვან როლს ასრულებთ ჩვენი საზოგადოებების გამძლეობისთვის,“ აღნიშნა სტოლტენბერგმა. ვიზიტი საქართველოში - „NATO მხარს უჭერს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას“ - ამ გზავნილით აღწერს ალიანსი სტოლტენბერგის ჩამოსვლას საქართველოში „საქართველო NATO-ს ერთ-ერთი უახლოესი პარტნიორია. ჩვენ ძალიან ვაფასებთ თქვენს მნიშვნელოვან წვლილს NATO-ს მისიებსა და ოპერაციებში და სრულად ვუჭერთ მხარს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას. „სამხრეთ ოსეთი“ და აფხაზეთი საქართველოს ნაწილებია,“ - განაცხადა სტოლტენბერგმა NATO-ს ცნობით. მან მოუწოდა რუსეთს, გააუქმოს საქართველოს ტერიტორიების დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარება და დასძინა, რომ რუსეთის მიერ “არჩევნების“ ორგანიზება საქართველოსა და უკრაინის ოკუპირებულ ნაწილებში, სრულიად უკანონოა. ალიანსის გენმდივანმა ხაზი გაუსვა, რომ საქართველო მასპინძლობს ათასობით უკრაინელ ლტოლვილს და მათ მნიშვნელოვან ჰუმანიტარულ და ფინანსურ დახმარებას უწევს. "რუსეთი აგრძელებს იმპერიული ამბიციებისკენ სწრაფვას. უკრაინაში კი, ვითარება ბრძოლის ველზე მძიმე რჩება,“ - განაცხადა სტოლტენბერგმა. „მაგრამ, ჩვენი მხარდაჭერით, უკრაინამ უკან დახია - გაანადგურა ან დააზიანა რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რაც უკრაინას საშუალებას აძლევს, ხელახლა გახსნას მარცვლეულის მიწოდება, რაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მათი ეკონომიკისთვის და გლობალური სასურსათო უსაფრთხოებისთვის,“ აღნიშნა NATO-ს გენმდივანმა. ვიზიტის დროს გენერალურმა მდივანმა განიხილა საქართველოსთან NATO-ს პარტნიორობის შემდგომი გაძლიერების გზები. ალიანსი აძლიერებს თანამშრომლობას საქართველოსთან ისეთ სფეროებში, როგორიცაა, კრიზისების მართვა, კიბერუსაფრთხოება, სამხედრო ინჟინერია და უსაფრთხო კომუნიკაციები. სტოლტენბერგმა ხაზი გაუსვა NATO-ს ვალდებულებას, მხარი დაუჭიროს საქართველოს გზას უფრო ძლიერი დემოკრატიისა და სრული ევროატლანტიკური ინტეგრაციისკენ, მათ შორის, 2008 წლის ბუქარესტის სამიტის გადაწყვეტილებით, რომ საქართველო გახდება NATO-ს წევრი. აღსანიშნავია, რომ საქართველო, რომლის ტერიტორიები რუსული ჯარების მიერ არის ოკუპირებული, აპირებს, საბოლოოდ გახდეს NATO-ს წევრი, ხოლო აზერბაიჯანს მჭიდრო კავშირები აქვს NATO-ს წევრ თურქეთთან. სომხეთის შეფასებით კი, საქართველოს მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატობა, რეგიონში ვითარებას ცვლის. NATO-ს გენერალურმა მდივანმა თბილისს ვიზიტის დროს გადასცა, რომ რასაც ის აკეთებს ევროკავშირში გაწევრიანებისთვის, მჭიდროდ დაკავშირებულია (თანხვედრაშია, შეესაბამება) ძალისხმევასთან, რომ ქვეყანა NATO-ს სრულფასოვანი მოკავშირე გახდეს. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის (ჯეიმს ბეიკერი - 1989 -1992) სპეციალური წარმომადგენელი და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან ურთიერთობის საკითხებში მრჩეველი, პოლ გობლი, რომელსაც NATO-ს გენერალური მდივნის ტურნეს შეფასება ვთხოვეთ, ამბობს რომ სტოლტენბერგმა სამხრეთ კავკასიაში ვიზიტით ხაზი გაუსვა, რომ გლობალურად მზარდია რუსული საფრთხე დასავლეთისთვის და სწორედ მასზე საპასუხო ზომების ირგვლივ პარტნიორების კოორდინაციას ცდილობს სტოლტენბერგი. „მჯერა, რომ ეს იყო ხაზგასმა გლობალურად მზარდი რუსული საფრთხისა დასავლეთისთვის და ასევე ერთგვარი ინფორმირება დასავლეთის მხრიდან საპახუხო ნაბიჯების შესახებ, რომლებიც უნდა გახდეს ხილვადი ყველასთვის, ვინც შეიძლება, ამ საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდეს და აქედან გამომდინარე, მათ სურთ თანამშრომლობა,“ განუცხადა Europetime-ს სახელმწიფო დეპარტამენტში, დაზვერვისა და კვლევის ბიუროს ყოფილმა ანალიტიკოსმა პოლ გობლმა.